نقد روشنگُهران در گرهِ غم باشد
سور این طایفه در حلقهٔ ماتم باشد
تلخی عیش بود لازم ارباب صفا
کعبه را آب ز شورابهٔ زمزم باشد
کی به فردوس دهد چهرهٔ گندمگون را؟
هرکه در سلسلهٔ نسبت آدم باشد
نیستند اهل تجرد پسر مادر خویش
عیسی آن نیست که دلبستهٔ مریم باشد
خون ما چیست که عشق تو بود تشنهٔ او؟
چشم خورشید چرا در پی شبنم باشد؟
خواب آن چشم ربایندهتر از بیداری است
پشت شمشیرِ بتان تیزتر از دم باشد
هرکه را مینگری مرکز پرگار غم است
کیست در دایرهٔ چرخ مسلّم باشد؟
هنرش جوهر شمشیر زبانها گردد
هرکه چون تیغ درین معرکه اَبکَم باشد
وعدهٔ غنچهدهانان گرهی بر بادست
گرهی نیست درین رشته که محکم باشد
صائب آنان که ز انصاف مؤدب شدهاند
خصم خود را نپسندند که ملزم باشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل از همراهی همیشگی غم و تلخی با زندگی اهل صفا و روشندلان سخن میگوید و آن را با تمثیلهایی چون آب شور زمزم و نقطهٔ مرکزی پرگار نشان میدهد. شاعر در میانهٔ غزل به عشق و ناپایداری وعدهٔ زیبارویان میپردازد و وارستگی اهل تجرد و ارزش خاموشی را میستاید. در بیت پایانی ادبِ برآمده از انصاف را ستایش میکند که نمیگذارد آدمی خوار شدن حریفش را بپسندد.
هوش مصنوعی: سرمایهٔ روشندلان و پاکگوهران در گرهِ غم بسته شده است و جشن و شادی این گروه در میان ماتم و اندوه برپا میشود.
هوش مصنوعی: تلخکامی همراه همیشگی اهل صفا و پاکدلی است؛ چنانکه آبِ کعبه، که پاکترین جایگاه است، از آبِ شور زمزم است.
هوش مصنوعی: هر کس از نسل آدم باشد، چهرهٔ گندمگونِ معشوق را با بهشت عوض نمیکند؛ اشاره به آدم که برای گندم بهشت را از دست داد.
هوش مصنوعی: اهل تجرد و وارستگی به مادر خود هم دل نمیبندند؛ عیسای واقعی کسی نیست که دلبستهٔ مریم باشد، یعنی وارسته از همهٔ پیوندهای دنیوی رها است.
هوش مصنوعی: خون ناچیز ما چه ارزشی دارد که عشق تو تشنهٔ آن باشد؟ چرا چشم خورشید باید به دنبال قطرهٔ شبنم باشد؟ عاشق خود را در برابر عشق بسیار حقیر میداند.
هوش مصنوعی: چشم معشوق در حال خواب و خماری دلرباتر از حال بیداری است؛ همانگونه که پشتِ شمشیرِ زیبارویان از لبهٔ آن برندهتر است.
هوش مصنوعی: به هر کس بنگری، همچون مرکز پرگار در میان دایرهٔ غم گرفتار است؛ در زیر دایرهٔ این آسمان چه کسی از غم در امان است؟
هوش مصنوعی: هر کس در این میدانِ گفتوگو مانند شمشیر خاموش و بیزبان بماند، هنر و فضیلتش بر سر زبانها میافتد و همچون جوهرِ شمشیر آشکار میشود؛ یعنی خاموشی مایهٔ ستایش است.
هوش مصنوعی: وعدهٔ زیبارویانِ غنچهدهان گرهی است که بر باد زده شده و پایدار نیست؛ در رشتهٔ این وعدهها هیچ گرهی استوار نیست.
هوش مصنوعی: صائب، کسانی که انصاف به آنان ادب آموخته است، روا نمیدارند که حریفشان در بحث مغلوب و شرمنده شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
با غم عشق تو دل کیست که محرم باشد
با لب لعل تو جان چیست که همدم باشد
هر کرا دولت سودای تو شد دامن گیر
فارغ از محنت و آسوده دل از غم باشد
نسبت روی تو چنان نتوان کرد به ماه
[...]
مست و مستور ندیدیم و گر هم باشد
این چنین نادره در ملک جهان کم باشد
پیش ما قصه به تزویر و به قرایی نیست
مرد عاشق بر ما اعلم و احکم باشد
رمز اسرار خدا را نتوان گفت بکس
[...]
سازم آن می نمکآلود که بیغم باشد
افگنم مشک در آن حقه که مرهم باشد
هست راحت الم کلبه احزان بر من
غم از آن خانه کنم وام که ماتم باشد
هر شبم عشق به افسون نوی بندد خواب
[...]
نخورم زخم در آن کوچه که مرهم باشد
نشوم کشته در آن شهر که ماتم باشد
خجل آن کشته که چون تیغ کشد غمزهٔ دوست
احتیاجش به دم عیسی مریم باشد
گفت و گوهای حکیمانه نیالاید عشق
[...]
گر صفای حرم کعبه ز زمزم باشد
زمزم کعبه دل دیده پر نم باشد
تا نبندی ز سخن لب، نشود دل گویا
نطق عیسی ثمر روزه مریم باشد
دست حرص از دل سودازدگان کوتاه است
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.