دریغ روز جوانی و عهد برنایی
نشاط کودکی و عیش خویشتن رایی
سر فروتنی انداخت پیریم در پیش
پس از غرور جوانی و دست بالایی
دریغ بازوی سرپنجگی که برپیچد
ستیز دور فلک ساعد توانایی
زهی زمانهٔ ناپایدار عهد شکن
چه دوستیست که با دوستان نمیپایی
که اعتماد کند بر مواهب نعمت
که همچو طفل ببخشی و باز بربایی
بهزارتر گسلی هر چه خوبتر بندی
تباهتر شکنی هر چه خوشتر آرایی
به عمر خویش کسی کامی از توبرنگرفت
که در شکنجهٔ بیکامیش نفرسایی
اگر زیادت قدرست در تغیر نفس
نخواستم که به قدر من اندر افزایی
مرا ملامت دیوانگی و سرشغبی
تو را سلامت پیری و پای برجایی
شکوه پیری بگذار و علم و فضل و ادب
کجاست جهل و جوانی و عشق و شیدایی
چو با قضای اجل بر نمیتوان آمد
تفاوتی نکند گربزی و دانایی
نه آن جلیس انیس از کنار من رفتست
که بعد ازو متصور شود شکیبایی
دریغ خلعت دیبای احسنالتقویم
بر آستین تنعم، طراز زیبایی
غبار خط معنبر نشسته بر گل روی
چنانکه مشک به ماورد بر سمن سایی
اگر ز باد فنا ای پسر بیندیشی
چو گل به عمر دو روزه غرور ننمایی
زمان رفته نخواهد به گریه بازآمد
نه آب دیده، که گر خون دل بپالایی
همیشه باز نباشد در دو لختی چشم
ضرورتست که روزی به گل براندایی
ندوخت جامهٔ کامی به قد کس گردون
که عاقبت به مصیبت نکرد یکتایی
چو خوان یغما بر هم زند همی ناگاه
زمانه مجلس عیش بتان یغمایی
چو تخم خرما فردات پایمال کنند
وگر به سروری امروز نخل خرمایی
برادران تو بیچاره در ثری رفتند
تو همچنان ز سر کبر بر ثریایی
خیال بسته و بر باد عمر تکیه زده
به پنج روز که در عشرت تمنایی
دماغ پخته که من شیرمرد برنا ام
برو چو با سگ نفس نبهره برنایی
اگر بود دل مؤمن چو موم، نرم نهاد
تو موم نیستی ای دل که سنگ خارایی
هر آن زمان که ز تو مردمی برآساید
درست شد به حقیقت که مردمآسایی
وگر به جهل برفتی به عذر بازپس آی
که چاره نیست برون از شکسته پیرایی
سخن دراز مکن سعدیا و کوته کن
چو روزگار به پیرانه سر به رعنایی
وگر عنایت و توفیق حق نگیرد دست
به دست سعی تو بادست تا نپیمایی
ببخش بار خدایا به فضل و رحمت خویش
که دردمند نوازی و جرم بخشایی
بضاعتی نه سزاوار حضرت آوردیم
مگر به عین عنایت قبول فرمایی
ز درگه کرمت روی ناامیدی نیست
کجا رود مگس از کارگاه حلوایی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به تأمل در گذر زمان و پیری میپردازد و به یادآوری روزهای جوانی و نشاط کودکانه میپردازد. او تأکید میکند که با رسیدن به پیری، بسیاری از آرزوها و غرورهای جوانی از دست میروند و انسان باید واقعیتهای زندگی را بپذیرد. در خلال شعر، شاعر به دوستیهای ناپایدار و ناپایداری نعمتها اشاره میکند و با نگاهی اندوهناک، به گذران عمر و ناتوانی در کنترل سرنوشت مینگرد. در انتها، دعوت به توبه و بازگشت از جهل میشود و شاعر از خداوند درخواست رحمت و بخشش دارد.
هوش مصنوعی: روزهای جوانی و دوران جوانی را به حسرت مینگرم، که در آن زمان سرشار از شادی و نشاط دوران کودکی و لذتهای بیخیالی خود بودم.
هوش مصنوعی: با رسیدن به پیری، سر به نشانهٔ فروتنی خم کردهام، پس از اینکه در جوانی مغرور و با دست بالا بودم.
هوش مصنوعی: آه و افسوس بر نیروی جوانی که اکنون قدرتی نمیتواند در برابر ستیزهای گوناگون روزگار (فلک) داشته باشد.
هوش مصنوعی: زمانهای که در آن زندگی میکنیم، بسیار ناپایدار و بیوفاست و همچنین دوستی که در این دوران وجود دارد، نمیتواند به دوستیهای واقعی با دوستان پایدار باشد؛ یعنی وفاداری و دوستی در چنین زمانهای دشوار است.
هوش مصنوعی: کسی که بر نعمتهای الهی اعتماد کند، مانند این است که به او نعمتهایی داده میشود و سپس آن نعمتها پس گرفته میشود، مانند اینکه به یک کودک چیزی بدهی و دوباره آن را از او بگیری.
هوش مصنوعی: هر چه زیباتر و خوشآیندتر به نظر برسد، ممکن است به همان اندازه ویرانگر باشد، و هر چه ظاهراً خوشایندتر باشد، میتواند به راحتی چیزهای خوب را نابود کند.
هوش مصنوعی: هیچکس در زندگیاش از توبر (تنوع و سرماسه) بهرهای نبرد، زیرا در درد و عذاب بینیازی و نرسیدن به خواستههایش، از تو دوری نمیکند و از تو کنارهگیری نمیکند.
هوش مصنوعی: اگر زیادتی مقام و ارزش در تغییر و تحول نفس وجود دارد، من نخواستم که به مقدار من چیزی را افزایش دهی.
هوش مصنوعی: دیوانگی و عشق من را سرزنش میکنی، اما تو با پیری و ثبات خود در امان هستی.
هوش مصنوعی: به سن پیری و آگاهی و آداب در برابر نادانی و جوانی و عشق و شور و شیدایی شکوه نکن. اینها نشاندهندهٔ ناپایداری و غیرثبات زندگی هستند.
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که انسان عالم و دانا باشد، وقتی زمان مرگش فرا رسد، نمیتواند در برابر آن مقاومت کند و در این حالت، فرقی نمیکند که او فردی بزرگ و با دانش باشد یا کسی نادان.
هوش مصنوعی: دوست و همدمی که از کنارم رفته، دیگر مانند او کسی نیست که بتوانم بعد از او تحمل کنم و صبر نمایم.
هوش مصنوعی: حسرت حسین پوششی از پارچهٔ بسیار زیبا و نیکو بر آستین خوشگذرانم که نشاندهندهٔ زیبایی است.
هوش مصنوعی: غبار خط زیبا بر چهرهٔ او نشسته است، مانند اینکه بوی مشک بر گل سمن سایه افکنده باشد.
هوش مصنوعی: اگر به زایندگی و بیثباتی دنیا فکر کنی، باید مانند گل از عمر کوتاه زندگیات فریب غرور را نخوری.
هوش مصنوعی: زمانی که گذشته، هرگز به وسیلهٔ گریه بازنمیگردد و اشکها نیز نمیتوانند آن را برگردانند، حتی اگر دل خود را خونین کنی.
هوش مصنوعی: زندگی همیشه در یک حالت ثابت نمیماند و ممکن است روزی تغییر کند، بنابراین باید در زمانهای خوب، از آن بهره ببری و به فکر آینده باشی.
هوش مصنوعی: آدمی عمرش را به خوشی و لذت میگذراند و خود را به زینتهای دنیا میپوشاند، اما در پایان سرنوشتش به مصیبت و سختی میانجامد و هیچ چیز او را از این واقعیت نجات نمیدهد.
هوش مصنوعی: زمانه ناگهان میتواند جشن و لذت را برهم بزند، مانند خوان یغما که در میهمانیهای خوشگذران، بهوسعت تلخیها و غمها، رحمت غیرمنتظرهای را میآورد.
هوش مصنوعی: زمانی که فردا مانند دانههای خرما پایمال شود، اگر امروز هم بر کسی تسلط و برتری داشته باشی، در آینده ممکن است آن تسلط از بین برود.
هوش مصنوعی: برادران تو در حالتی بد و پریشان به زمین خاکی رفتهاند، اما تو همچنان از روی تکبر و خودپسندی، در دل آرزو و خود را بزرگ میدانی.
هوش مصنوعی: عمر تو مانند خیال در حال نابودی است و به پنج روز شادی که در زندگی دنیوی میخواهی، تکیه کردهای.
هوش مصنوعی: هرکس که با تجربه و حکمت به بلوغ رسیده، مثل من که جوان و دلیرم، نمیتواند با کسی که فقط به نفسش وابسته است (مانند سگ) همنشین شود و همنشینی کند.
هوش مصنوعی: اگر دل مؤمن مانند موم نرم و قابل انعطاف باشد، تو که دل داری، نرم و لطیف نیستی بلکه سخت و سنگی مانند خارهای.
هوش مصنوعی: هر زمانی که مردم از تو راضی و آسوده باشند، میتوان گفت که در حقیقت، به کار نیک و مردمداری مشغول هستی.
هوش مصنوعی: اگر به خاطر نادانی از حقیقت دور شدهای، با عذرخواهی برگرد، چون هیچ راهی جز پذیرش ضعف و شکست در این سن نیست.
هوش مصنوعی: سخن را طولانی نکن ای سعدی و کوتاه بگوی، چون در روزگار پیری دیگر به زیبایی و جوانی نمیرسی.
هوش مصنوعی: اگر کمکی از سوی خداوند نرسی، هر چقدر هم که تلاش کنی، به جایی نخواهی رسید.
هوش مصنوعی: ای خدا، با رحمت و فضل خود ببخش، زیرا تو به درماندگان مهربانی و گناهان را میپوشانی.
هوش مصنوعی: ما چیزی برای عرض کردن درگاه تو نداریم که شایسته و درخور مقام تو باشد، فقط امیدواریم که با لطف و مهربانی خود، این قربانی ناچیز ما را بپذیری.
هوش مصنوعی: در درگاه کرم تو هیچگونه ناامیدی نیست، مگس که از کارگاه شیرینی نمیرود، نشان میدهد که چقدر مورد توجه و محبت قرار میگیرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
گرفتمت که رسیدی بدانچه میطلبی
گرفتمت که شدی آنچنان که میبایی
نه هر چه یافت کمال از پیش بود نقصان
نه هر چه داد، ستد باز چرخ مینایی؟!
بزلف مشکی، جانا، بچهره دیبایی
چو تو نباشد، دانم، کسی بزیبایی
مرا تو گویی: در هجر من شکیبا شو
کرا بود ز چنین صورتی شکیبایی ؟
زبان ببندی و هر ساعت از حدیث مرا
[...]
بر من آمد دوش آن در چشم بینائی
ز بهر جستن تدبیر رای فردائی
هرآنچه داشت به دل راز پیش من بگشاد
بلی چنین سزد از یکدلی و یکتائی
چه گفت گفت بخواهم شدن ز تو یکچند
[...]
کریم بار خدایا به ما توبه شائی
غریب نیست اگر بر همه ببخشائی
اسیر و عاجز و بیچاره و گنهکاریم
نهاده گوش به امر تو تا چه فرمائی
به درگه تو چه خیزد ز ما و طاعت ما
[...]
بزرگوارا در انتظار بخشش تو
نمانده است مرا طاقت شکیبائی
سه چیز رسم بود شاعران طامع را
نخست مدح و دوم قطعه تقاضائی
اگر بداد سوم شکرا اگر نداد هجا
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.