شکر به شکر نهم در دهان مژده دهان
اگر تو باز برآری حدیث من به دهان
بعید نیست که گر تو به عهد بازآیی
به عید وصل تو من خویشتن کنم قربان
تو آن نهای که چو غایب شوی ز دل بروی
تفاوتی نکند قرب دل به بعد مکان
قرار یک نفسم بیتو دست میندهد
هم احتمال جفا به که صبر بر هجران
محب صادق اگر صاحبش به تیر زند
محبتش نگذارد که بر کند پیکان
وصال دوست به جان گر میسرت گردد
بخر که دیر به دست اوفتد چنین ارزان
کدام روز دگر جان به کار بازآید
که جانفشان نکنی روز وصل بر جانان؟
شکایت از دل سنگین یار نتوان کرد
که خویشتن زدهایم آبگینه بر سندان
ز دست دوست به نالیدن آمدی سعدی
تو قدر دوست ندانی که دوست داری جان
گر آن بدیع صفت خویشتن به ما ندهد
بیار ساقی و ما را ز خویشتن بستان
زمان باد بهارست، داد عیش بده
که دور عمر چنان میرود که برق یمان
چگونه پیر جوانی و جاهلی نکند
درین قضیه که گردد جهان پیر جوان
نظارهٔ چمن اردیبهشت خوش باشد
که بر درخت زند باد نوبهار افشان
مهندسان طبیعت ز جامه خانهٔ غیب
هزار حله برآرند مختلف الوان
ز کارگاه قضا در درخت پوشانند
قبای سبز که تاراج کرده بود خزان
به کلبهٔ چمن از رنگ و بوی باز کنند
هزار طبلهٔ عطار و تخت بازرگان
بهارمیوه چو مولود نازپرورده ست
که تا بلوغ دهان برنگیرد از پستان
نه آفتاب مضرت کند نه سایه گزند
که هر چهار به هم متفق شدند ارکان
اوان منقل آتش گذشت و خانهٔ گرم
زمان برکهٔ آبست و صفهٔ ایوان
بساط لهو بینداز و برگ عیش بنه
به زیر سایهٔ رز بر کنار شادروان
تو گر به رقص نیایی شگفت جانوری
ازین هوا که درخت آمدهست در جولان
ز بانگ مشغلهٔ بلبلان عاشق مست
شکوفه جامه دریدهست و سرو سرگردان
خجل شوند کنون دختران مصر چمن
که گل ز خار برآید چو یوسف از زندان
تو خود مطالعهٔ باغ و بوستان نکنی
که بوستان بهاری و باغ لالستان
کدام گل بود اندر چمن به زیباییت؟
کدام سرو به بالای تست در بستان؟
چه گویم آن خط سبز و دهان شیرین را
بجز خضر نتوان گفت و چشمهٔ حیوان
به چند روز دگر کهافتاب گرم شود
مقر عیش بود سایهبان و سایهٔ بان
تو کهافتاب زمینی به هیچ سایه مرو
مگر به سایهٔ دستور پادشاه زمان
سحاب رحمت و دریای فضل و کان کرم
سپهر حشمت و کوه وقار و کهف امان
بزرگ روی زمین پادشاه صدرنشین
علاء دولت و دین صدر پادشاهنشان
که گردنان اکابر نخست فرمانش
نهند بر سر و پس سر نهند بر فرمان
وگر حسود نه راضیست گو به رشک بمیر
که مرتبت به سزاوار میدهد یزدان
نه تافتهست چنین آفتاب بر آفاق
نه گستریده چنین سایه بر بسیط جهان
بلند پایهٔ قدرش چه جای فهم و قیاس
فراخ مایهٔ فضلش چه جای حصر وبیان
به گرد همتش ادراک آدمی نرسد
که فهم برنتواند گذشتن از کیوان
برو محاسن اخلاق چون رطب بر بار
درو فنون فضایل چو دانه در رمان
چو بر صحیفهٔ املی روان شود قلمش
زبان طعن نهد در بلاغت سحبان
چنان رمند و دوند اهل بدعت از نظرش
که از مسیحا دجال و از عمر شیطان
به ناز و نعمتش امروز حق نظر کردهست
امید هست که فردا به رحمت و رضوان
کسان ذخیرهٔ دنیا نهند و غلهٔ او
هنوز سنبله باشد که رفت در میزان
بزرگوارا شرح معالیت که دهد
که فکر واصف ازو منقطع شود حیران
به گرد نقطهٔ عالم سپهر دایره گرد
ندید شِبه تو چندانکه میکند دوران
که دید تشنهٔ ریان بجز تو در افاق
به عدل و عفو و کرم تشنه وز ادب ریان
خدای را به تو فضلی که در جهان دارد
کدام شکر توان گفت در مقابل آن
خنک عراق که در سایهٔ حمایت تست
حمایت تو نگویم، عنایت یزدان
ز بأس تو نه عجب در بلاد فرس و عرب
که گرگ بر گله یارا نباشدش عدوان
بر درخت امیدت همیشه باد که نیست
به دور عدل تو جز بر درخت بار گران
سپهر با تو به رفعت برابری نکند
که شرمسار بود مدعی، بلا برهان
چو حصر منقبتت در قلم نمیآید
چگونه وصف تو گوید زبان مدحت خوان
من این قصیده به پایان نمیتوانم برد
که شرح مکرمتت را نمیرسد پایان
به خاطرم غزلی سوزناک میگذرد
زبانه میزند از تنگنای دل به زبان
درون خانه ضرورت چو آتشی باشد
به اتفاق برون آید از دریچه دخان
نخواستم دگر این باد عشق پیمودن
ولیک مینتوان بستن آب طبع روان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر ستایش علاءالدین عطاملک جوینی به ابراز محبت و ارادت سعدی نسبت به او میپردازد. شاعر ابتدا از اهمیت وصال دوست و تاثیر آن بر دل میگوید و تاکید میکند که دوست واقعی هرگز از دل دور نمیشود. پس از آن به زیباییهای بهار و طبیعت اشاره میکند و میگوید که فصل بهار زمان شادمانی و خوشگذرانی است. شاعر با ذکر فضایل و ویژگیهای برجسته عطاملک جوینی، او را نماد بزرگی و کرامت میداند و از حمایت و عدل او در برابر مردم قدردانی میکند. در انتها، سعدی به ناتوانی خود در وصف کامل فضائل او اشاره میکند و از عشق و دلتنگیاش برای او سخن میگوید.
هوش مصنوعی: اگر تو دوباره دربارهٔ من سخن بگویی، من شکر را در دهانم میگذارم و شکرگزاری میکنم.
هوش مصنوعی: اگر تو به وعدهات برگردی و دوباره به من ملحق شوی، در روز عید وصال، من جانم را فدای تو میکنم.
هوش مصنوعی: تو آن شخص نیستی که وقتی از دل دور شوی، دیگر دلی از برای تو باقی نماند؛ فاصله و دوریات بر عشق و دلباختگی من تأثیری ندارد.
هوش مصنوعی: بیتو آرامش و قرارم از بین میرود و نمیتوانم تحمل کنم، حتی تصور اینکه شاید به من جفا کنی از صبر کردن برای دوریات سختتر است.
هوش مصنوعی: اگر محبوب واقعی به طرف عشقش تیر انداخت، محبت واقعی مانع میشود که او تیر را در دلش فرو کند.
هوش مصنوعی: اگر امکان تحقق وصال و دیدار دوست برایت فراهم شد، آن را گرانبها بشمار و درنگ نکن، زیرا این فرصت بسیار نادر و با ارزش است و نمیتوان به آسانی به دست آمد.
هوش مصنوعی: هیچ روز دیگری نمیآید که جان به درد و رنج بیفتد، پس چرا در روز وصال با معشوق جانفشانی نکنیم؟
هوش مصنوعی: نمیتوان از دل سنگین و بیاحساس یار شکایت کرد، چون خود را به خاطر او در شرایط سخت و دشوار قرار دادهایم، مانند آنکه آبگینه (شیشه) را بر روی سندان (آهن) زدهایم.
هوش مصنوعی: سعدی، وقتی آنقدر از دوست ناراحت شدهای که به ناله و شکایت پرداختهای، باید بدانی که قدر و ارزش دوست را نمیدانی زیرا در حقیقت تو او را خیلی دوست داری و این عشق، تو را به این حالت رسانده است.
هوش مصنوعی: اگر آن زیبایی و خصوصیات خوب خود را به ما ندهد، ای ساقی، شراب بیاور و ما را از خودمان بگیرد.
هوش مصنوعی: اکنون بهار است، پس نوشیدنی خوش بگذارید و از زندگی لذت ببرید، زیرا عمر انسان سریع میگذرد و مانند برق زودگذر است.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر میگوید که چگونه ممکن است کسی که هنوز جوان است و نادانی را به همراه دارد، در مورد این موضوع که جهان چگونه پیر و جوان میشود، قضاوت کند. او به نوعی به ناتوانی انسان در درک عمیقترین مسائل زندگی اشاره میکند.
هوش مصنوعی: دیدن چمن در اردیبهشت خوب است، زیرا باد بهاری بر درختان میوزد و گلها را پخش میکند.
هوش مصنوعی: دستاندرکاران و خالقان طبیعت از چادر پنهان غیبی، هزاران لباس و پوشش به رنگهای گوناگون آماده میکنند.
هوش مصنوعی: از سرای قضا (قسمت آسمانی) لباس سبز را به درختان میپوشانند؛ این حالتی است که خزان (پاییز) پیشتر آن را غارت کرده بود.
هوش مصنوعی: در باغ چمن، با رنگ و عطر، هزار ساز عطار (شاعر و عطار مشهور) و تخت بازرگان (تاجر بزرگ) را به صدا درمیآورند، تا فضای خوشایند و دلانگیز ایجاد کنند.
هوش مصنوعی: بهار میوه مانند نوزادی است که در آرامش و محبت بزرگ میشود و تا زمانی که به سن رشد نرسیده، به شیر گرفتن از مادر احتیاج دارد و هنوز دهانش را باز نمیکند.
هوش مصنوعی: نه آفتاب ضرری میزند و نه سایه آسیبی میرساند، زیرا آنها چهار عنصر اصلی طبیعت (آب، باد، خاک و آتش) همگی با هم در هماهنگی و توافقاند.
هوش مصنوعی: در این بیت، سعدی به توصیف حال و هوای محیط میپردازد. میگوید که زمان به آرامی میگذرد و در خانه یا محلی گرم و دلپذیر، آتش در منقل روشن است و در عین حال برکهای پر آب و ایوانی زیبا وجود دارد که همهی اینها نشاندهندهی یک فضای شاداب و مطبوع است.
هوش مصنوعی: لذت و شادی را فراهم کن و وسایل خوشگذرانی را بگستر، و در سایهٔ گلسرخ که در کنار جوی آب است، خوش بگذران.
هوش مصنوعی: اگر تو به رقص نیایی، شگفتزده میشوم که حیوانات هم در این هوای مطبوع و دلانگیز، که درختان در حال پویایی و حرکتاند، چطور نمیرقصند.
هوش مصنوعی: از صدای شاد بلبلان عاشق که به عشق و شوری مست هستند، درختان شکوفه داده و سرها به شوق و ناراحتی در حرکتاند.
هوش مصنوعی: دختران زیبا و معصوم مصر اکنون خجالت میکشند، زیرا گل در چمن از خار بیرون میآید؛ مانند یوسف که از زندان آزاد شد.
هوش مصنوعی: تو خود به بررسی و مطالعهٔ باغ و بوستان نمیپردازی، در حالی که این باغ در بهار است و لالههایش در حال شکفتن هستند.
هوش مصنوعی: کدام گل در میان چمن به زیبایی توست و کدام درخت سرو در باغ به بلندی تو؟
هوش مصنوعی: منظور این است که من نمیتوانم دربارهٔ آن خط سبز (خط زیبا) و آن دهان شیرین (گفتار لطیف) غیر از خضر (نماد دانش و زندگی) و چشمهٔ حیوان (منبع حیات و جوانی) سخنی بگویم. این دو نماد، نشاندهندهٔ زیبایی و لطافت فوقالعادهٔ آن شیء یا فرد هستند.
هوش مصنوعی: با نزدیک شدن به روزهایی که آفتاب گرمتر میشود، آنجا بهعنوان محلی شاد و خوشایند خواهد بود که سایهبان و سایه به آنجا بیافزایند.
هوش مصنوعی: تو که همچون خورشید زمینی، نباید زیر هیچ سایهای بروی مگر سایهٔ فرمان پادشاه زمان.
هوش مصنوعی: تو همچون ابری هستی که باران رحمت میبارد، دریایی از خوبی و نیکی داری، منبع بخشندگی و کرامت تو در آسمان مقام و شرف نمایان است و وقار و آرامش تو به کوهی میماند که پناهگاه مردم است.
هوش مصنوعی: علاء الدین عطاملک جوینی، یک شخصیت برجسته و مهم در دنیا، پادشاهی است که در صدر، به قدرت و عظمت دولت و دین نشسته است.
هوش مصنوعی: اکابر و بزرگان، نخستین دستورات و فرمانها را به گردن خود مینهند و سپس سر خود را به احترام و اطاعت به فرمان او خم میکنند.
هوش مصنوعی: اگر حسود از موفقیت و مقام بلند تو خرسند نیست، بگذار بمیرد از حسادت، زیرا خداوند مرتبهای شایسته و مناسب به تو عطا کرده است.
هوش مصنوعی: این آفتاب (علاءالدین عطاملک جوینی) نه چنین درخشان است که بتوان آن را با هیچ چیز دیگر مقایسه کرد و سایهاش (قدرت و نفوذش) نیز آنقدر وسیع است که نمیتوان آن را به راحتی محدود کرد.
هوش مصنوعی: عظمت و جایگاه والای او به قدری است که هیچ علم و درکی نمیتواند آن را اندازهگیری کند و خصلتهای نیکوی او به حدی زیاد است که نمیتوان آنها را به بیان آورد و محدود کرد.
هوش مصنوعی: به گرد همت و عزت او، درک انسان به آن نمیرسد، زیرا فهم بشر نمیتواند از جو و فضایی که او دارد، فراتر برود.
هوش مصنوعی: برو، ویژگیهای نیکوی اخلاق را مانند خرما در بستان بچین و فنون فضیلت را همچون دانهای در دامن خود جمع کن.
هوش مصنوعی: زمانی که قلم او بر روی صحیفهٔ املی (مفاهیم اخلاقی و آرزوها) مینویسد، به طرز زبانی طعنهآمیز و کنایهآمیز به بلاغت سحبان (سخنوری و ادبیات) میپردازد.
هوش مصنوعی: افراد بدعتگذار به قدری از دیدگاه علاء الدین عطاملک جوینی وحشتزده و فراری هستند که به خدایان فریبنده و شیطان نیز تشبیه میشوند.
هوش مصنوعی: امروز به خاطر ناز و نعمت او، به عرش الهی توجهی شده است و امیدوارم که فردا به رحمت و خشنودی خداوند نائل آید.
هوش مصنوعی: برخی از افراد تنها برای دنیا تلاش میکنند و تمام ثروت خود را جمع میکنند، در حالی که تو هنوز در حال برداشت از نعمتهای اولیهات هستی و به بالاترین درجات رسیدهای.
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، کسی که بتواند وصف و ویژگیهای تو را به درستی بیان کند، به قدری در این کار حیران و گیج خواهد شد که دیگر نتواند ادامه دهد.
هوش مصنوعی: در دایرهٔ جهان، هیچ موجودی را نمیتوان یافت که به گرد تو بچرخد و شباهتی به تو داشته باشد، زیرا تو به قدری درخشان و ممتاز هستی که سایرین در برابر تو محو میشوند.
هوش مصنوعی: جز تو کسی را در دنیا تشنهٔ ریان (نیکو) نداشته که بهخاطر عدل و عفو و بزرگی تو، به این خوبی مورد نیاز باشد.
هوش مصنوعی: هیچ شکر و سپاسی نمیتواند در برابر فضایل و نعمتهایی که خداوند به تو عطا کرده، کافی باشد.
هوش مصنوعی: خوشا به حال عراق که تحت حمایت توست، و من از حمایت تو نمیگویم، زیرا به لطف خداوند است.
هوش مصنوعی: قدرت و شدت تو در بلاد ایران و عرب بعید نیست، زیرا اگر گرگها هم بخواهند به گوسفندها حمله کنند، جرات این کار را نخواهند داشت.
هوش مصنوعی: همیشه به درخت امیدت باد امید بدمی و بگذار بر آن بار سنگین برکت بنشیند، زیرا به جز بر درخت عدالت تو، بر هیچ چیزی نمیتوان تکیه کرد.
هوش مصنوعی: آسمان به خاطر بلندی و مقام تو نمیتواند با تو شانه به شانه شود، زیرا مدعیان مقام تو در برابر عظمت تو خجالتزده خواهند شد.
هوش مصنوعی: چطور ممکن است وصف فضیلتهایت در کلمات بگنجد؟ زبان ستایش نمیتواند به درستی تو را توصیف کند.
هوش مصنوعی: من نمیتوانم این قصیده را تمام کنم، زیرا توصیف خوبیها و فضایل تو به قدری زیاد است که هرگز به پایان نمیرسد.
هوش مصنوعی: هر لحظه در ذهنم شعری دلخراش مرور میشود که آتش آن از اعماق دل به زبانم میزند.
هوش مصنوعی: وجود نیاز و ضرورت در دل آدمی مانند آتش است؛ اگرچه درون وجود اوست، اما به خاطر اجتماع و تعامل با دیگران، از طریق دریچهای مانند کلام یا عمل به بیرون منتقل میشود.
هوش مصنوعی: دیگر نمیخواهم عشق را همچون بادی تجربه کنم، اما نمیتوانم جریان طبیعی احساسات و عواطف خود را متوقف کنم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
توانگری و بزرگی و کام دل بجهان
نکرد حاصل کس جز بخدمت سلطان
یمین دولت کایام ازو شود میمون
امین ملت کایمان ازو شود تابان
همه عنایت یزدان بجمله بهرۀ اوست
[...]
بزرگی و شرف و قدر و جاه و بخت جوان
نیابد ایچکسی جز بمدحت سلطان
یمین دولت ابوالقاسم آفتاب ملکوک
امین ملت محمود پادشاه جهان
خدایگانی کاندر جهان بدین و بداد
[...]
بهار تازه ز سر تازه کرد لاله ستان
برنگ لاله می از یار لاله روی ستان
جهان جوان شد و ما همچنو جوانانیم
می جوان بجوان ده درین بهار جوان
بشادکامی امروز داد خویش بده
[...]
اگر نجست زمانه بلای خلق جهان
چرا ز خلق جهان روی او بکرد نهان
اگر نخواست دلم زار و مستمند چنین
چرا نگاشت رخش خوب و دلفریب چنان
اگر نگشت دل من تنور آتش عشق
[...]
شب دراز و ره دور و غربت و احزان
چگونه ماند تن یا چگونه ماند جان
بسان مردم بی هوش گشته زار و نزار
دلم ز درد غریبی تن از غم بهتان
مرا دو دیده به سیر ستارگان مانده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.