گنجور

غزل ۳۹۴

 
سعدی
سعدی » دیوان اشعار » غزلیات
 

به خدا اگر بمیرم که دل از تو برنگیرم

برو ای طبیبم از سر که دوا نمی‌پذیرم

همه عمر با حریفان بنشستمی و خوبان

تو بخاستی و نقشت بنشست در ضمیرم

مده ای حکیم پندم که به کار در نبندم

که ز خویشتن گزیر است و ز دوست ناگزیرم

برو ای سپر ز پیشم که به جان رسید پیکان

بگذار تا ببینم که که می‌زند به تیرم

نه نشاط دوستانم نه فراغ بوستانم

بروید ای رفیقان به سفر که من اسیرم

تو در آب اگر ببینی حرکات خویشتن را

به زبان خود بگویی که به حسن بی‌نظیرم

تو به خواب خوش بیاسای و به عیش و کامرانی

که نه من غنوده‌ام دوش و نه مردم از نفیرم

نه توانگران ببخشند فقیر ناتوان را

نظری کن ای توانگر که به دیدنت فقیرم

اگرم چو عود سوزی تن من فدای جانت

که خوش است عیش مردم به روایح عبیرم

نه تو گفته‌ای که سعدی نبرد ز دست من جان

نه به خاک پای مردان چو تو می‌کشی نمیرم

 


🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن (رمل مثمن مشکول) | 🔍 شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | طیبات | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

علی جهاندار » صبح مشتاقان » سنتور و آواز

علی جهاندار » صبح مشتاقان » آواز حجاز، عراق، عشاق و فرود

محسن کرامتی » ۱۸۶ تصنیف قدیمی ۱ » همایون ۳

🎜 معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

کلیات سعدی مصور و مذهب نسخه‌برداری شده در ۹۳۴ هجری قمری شیراز » تصویر ۵۴۹ کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی، چاپخانهٔ بروخیم، ۱۳۲۰، تهران » تصویر ۸۲۹

📷 پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، 📖 راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

س. ص. نوشته:

من شخصاً در یک نسخه خطی قدیمی، بجای “حریفان” در بیت دوم، کلمه “ظریفان” را دیده ام و معنای این بیت با “ظریفان” درست تر بنظر میرسد؛ چرا که در فارسی قدیم و حتی در زبان کردی امروز (کردستان ایران) کلمه “ظریف” بمعنای “زیبا و خوبروی” بکار برده میشود.
نکته دیگر اینکه مصرع دوم بیت آخر در بعضی نسخ باین صورت است: “نه بخاکپایت ای جان . . .”
با تشکر.

👆⚐

دکتر ترابی نوشته:

هر دو مورد کاملا درست مینمایند جناب س.ص

👆⚐

دکتر حدیجه شریفی نوشته:

بنده فقط زبان درمیکشم و برای مرتبه ی چندم، مشتاقانه این غزل ناب را زمزمه میکنم….

👆⚐

کسری عرشیان نوشته:

سعدی دیگر جفا مکن چشم عاشق راتر مکن
کردی جفا دیگر مکن…….

👆⚐

خدیجه شریفی نوشته:

دوست گرامی و بزرگوار، جناب آقای شمس الحق،
بنده طبیب نیستم. دکترای تخصصی دارم. و عذر تقصیر دارم بابت ذکر کلمه ی دکتر.
مایه ی امتنان است که بنده و سایر دوستان مشتاق را در جریان کلاسهای شرح مثنوی قرار دهید.
با تقدیم ادب و احترام،

👆⚐

7 نوشته:

همه عمر با حریفان بنشستمی و خوبان
تو بخاستی و نقشت بنشست در ضمیرم

حریف=کسی که با او حرف زده میشود=همنشین و همسخن به ویژه در مجلس بزن و کوب=همپیاله

👆⚐

روفیا نوشته:

به عمری یک نفس با ما چو بنشینند برخیزند
نهال شوق در خاطر چو برخیزند بنشانند

👆⚐

دارابی نوشته:

دوستان من معنی بیت آخرو متوجه نمیشم اگر امکانش هست راهنماییم کنید

👆⚐

Afshin نوشته:

درود بر دوست عزیز جناب دارابی و بزرگان عزیز؛
نه تو گفته ای،
که سعدی نبرد ز دست من جان؟ : مگر تو نگفته بودی که سعدی(حضرت سعدی) از دست من جان سالم به در نخواهد برد(سعدی را خواهی کشت)؟
نه خاک پای مردان، که تو میکشی نمیرم:
به خاک پای مردان قسم که نه، این طور نیست، (چراکه) اگر من به دست تو کشته بشوم (بر خلاف باورت) نخواهم مرد (در وادی عشق فدا شدن در راه معشوق مردن نیست)

👆⚐

سیروس شیرزادی نوشته:

از دید بنده مصرع نخست اینگونه درست تر است:

به خدا اگر بمیرم که دست از تو بر بگیرم

اینگونه خطاب کردن با “اگر” بجای “مگر” هنوز در برجی زبانهای ایرانی (همانند زبان کردی) کاربرد دارد

اکر “که” نبود آنگاه برنگیرم درست بود

👆⚐

سیروس شیرزادی نوشته:

این سعر را استاد سبلانی برای آموزس آواز ماهور به هنرجویان استفاده می کند

👆⚐

حسام نوشته:

«تنها طبیبان واژه دکتر را در پیش نامشان ذکر میکنند و دیگران مجاز به این کار نیستند». این ادبیات بیشتر شبیه بی سواد های دهه چهله. حداقل بگو پزشک که کمتر بهت بخندن و کمتر بی سواد به نظر بیای طبیب چیه آخه! همه دکتر ها روپوش نمیپوشن و گوشی ازشون آویزون نیست. شاید طرف .Ph.D داره. اینو یه دانش آموزا دبیرستانی هم میدونه. برای نظر دادن نه نیازی به ادا اصول هست نه اظهار فضل و کمالات با ادبیات و کلمات قلمبه سلمبه که اینجوری توش بمونی.

👆⚐

مهدی رحمانی نوشته:

سلام
بنظر شما منظور سعدی در این شعر کیست؟

👆⚐

امیر یحیایی نوشته:

به جای مصرع نه توانگران ببخشند فقیر ناتوان را بود نه توانگران ببخشند فقرای ناتوان را وزن شعر روان تر میشد

👆⚐

ساغر