بنالید درویشی از ضعف حال
برِ تندرویی خداوند مال
نه دینار دادش سیهدل، نه دانگ
بر او زد به سر باری از طیر، بانگ
دل سائل از جور او خون گرفت
سر از غم بر آورد و گفت ای شگفت
توانگر ترش روی، باری، چراست؟
مگر مینترسد ز تلخی خواست؟
بفرمود کوته نظر تا غلام
براندش به خواری و زجر تمام
به ناکردن شکر پروردگار
شنیدم که برگشت از او روزگار
بزرگیش سر در تباهی نهاد
عطارد قلم در سیاهی نهاد
شقاوت برهنه نشاندش چو سیر
نه بارش رها کرد و نه بارگیر
فشاندش قضا بر سر از فاقه خاک
مشعبد صفت، کیسه و دست پاک
سراپای حالش دگرگونه گشت
بر این ماجرا مدتی بر گذشت
غلامش به دست کریمی فتاد
توانگر دل و دست و روشن نهاد
به دیدار مسکین آشفته حال
چنان شاد بودی که مسکین به مال
شبانگه یکی بر درش لقمه جست
ز سختی کشیدن قدمهاش سست
بفرمود صاحب نظر بنده را
که خشنود کن مرد درمنده را
چو نزدیک بردش ز خوان بهرهای
برآورد بی خویشتن نعرهای
شکسته دل آمد بر خواجه باز
عیان کرده اشکش به دیباجه راز
بپرسید سالار فرخنده خوی
که اشکت ز جور که آمد به روی؟
بگفت اندرونم بشورید سخت
بر احوال این پیر شوریده بخت
که مملوک وی بودم اندر قدیم
خداوند املاک و اسباب و سیم
چو کوتاه شد دستش از عز و ناز
کند دست خواهش به درها دراز
بخندید و گفت ای پسر جور نیست
ستم بر کس از گردش دور نیست
نه آن تندروی است بازارگان
که بردی سر از کبر بر آسمان؟
من آنم که آن روزم از در براند
به روز منش دور گیتی نشاند
نگه کرد باز آسمان سوی من
فرو شست گرد غم از روی من
خدای ار به حکمت ببندد دری
گشاید به فضل و کرم دیگری
بسا مفلس بینوا سیر شد
بسا کار منعم زبر زیر شد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، درویشی از تندی و بیرحمی توانگری به ستوه آمده و از ظلم او شکایت میکند. توانگر، با بیاعتنایی به درویش، او را به زجر و خاری میفکند. اما پس از مدتی، او به سبب خودخواهی و بیرحمیاش به تباهی میافتد و روزگارش به سختی میگذرد. در این بین، غلام او که به دست کریمی افتاده، به یاد درویش میافتد و با خوشرویی، او را دعوت به سفره میکند. وقتی درویش از وضعیت خود سخن میگوید، خوشی و تسکینی در دل او جاری میشود و با درک حکمت خداوند، میفهمد که روزگار میتواند به نیکی تغییر کند. حکایت به تأکید بر رحمت و مفهومی عمیقتر از زندگی و انسانیت میانجامد که نشان میدهد هیچکس از خدای حکیم دور نخواهد شد.
هوش مصنوعی: یک درویش از وضعیت ناتوان و ضعیف خود به کسی که مال و ثروت زیادی دارد شکایت میکند.
هوش مصنوعی: نه یک دینار به این درویش سیهدل داد، نه به او ضربهای زدید؛ بلکه باعث شدید که بر سر مرغی صدا بلند شود.
هوش مصنوعی: سائل (درخواستکننده) از ستمی که به او میشود، بسیار ناراحت و غمگین است و از این وضعیت به شدت متأثر شده است، به طوری که دلش از درد و ظلمی که میبیند، خون میشود و با تعجب به این شرایط نگاه میکند.
هوش مصنوعی: چرا فرد ثروتمند با چهرهای عبوس و ترش برخورد میکند؟ آیا او از تلخی و سختی خواستههایی که ممکن است بر او بیاید، نمیترسد؟
هوش مصنوعی: نسبت به ناتوانان و ضعیفان کینهتوزی و بیرحمی نشان داد و دستور داد غلامش را به سختی و درد و زجر بیفکند.
هوش مصنوعی: فراموش کردن سپاسگزاری از خداوند باعث میشود که روزگار به بدی روی آورد و به وضعیت نامناسبی دچار شود.
هوش مصنوعی: عظمت و بزرگی او (شخصی که در این بیت به آن اشاره شده) به نابودی و گمراهی رسیده است؛ مانند عطارد که در زیر سایهای تاریک قرار دارد و سرنوشتش به تباهی میانجامد.
هوش مصنوعی: شقاوت و بدبختی او را به حالتی درآورد که مثل یک بیپوشش و عریان در نهایت ذلت و بیحالی قرار گرفت؛ نه طعامی به او داده شد و نه کسی برای کمک به او آمد.
هوش مصنوعی: سرنوشت بیرحمانه بر سر او افتاد و او که به خاطر فقر و تنگدستی مشابه با کنامه (پشیز) خاک شده بود، کیسهاش را devoid از دارایی و دستانش را خالی از ثروت یافت.
هوش مصنوعی: حال و وضع او به خاطر این واقعه تغییر کرد و پس از مدتی این ماجرا به وقوع پیوست.
هوش مصنوعی: غلام آن شخص ثروتمند و بخشندهای شد که دل و نیتش نیکو و روشن بود و به دیگران کمک میکرد.
هوش مصنوعی: به هنگام دیدار با فردی فقیر و پریشان، آنچنان خوشحال بودی که فقیر نیز به خاطر ثروت تو شاد میشد.
هوش مصنوعی: در شب، یک نفر به در خانه او آمد و لقمهای درخواست کرد، به خاطر سختیهایی که کشیده بود قدمهایش ضعیف و ناتوان شده بود.
هوش مصنوعی: صاحب نظر به من دستور داد که مرد بیچیز را خوشحال کنم.
هوش مصنوعی: وقتی نزدیک آن مرد بیچاره رفت، برخلاف میل خودش فریادی از شادی کشید.
هوش مصنوعی: شخصی دلشکسته و رنجور به حضور خواجه (مقامدار) آمده و اشکهایش را به وضوح نشان داده و رازی را که در دل دارد، به او عیان کرده است.
هوش مصنوعی: سالار فرخندهخوی، یعنی آن کسی که نیکوست، از او سوال میکند که چرا اشکهایت به خاطر ظلمی که دیدهای بر رویت آمده است؟
هوش مصنوعی: سالار فرخنده خوی (یک شخص بزرگ و با نفوذ) گفت که در دل من اضطراب و نگرانی زیادی دربارهٔ سرنوشت این پیرمرد بیچاره و بدبخت وجود دارد.
هوش مصنوعی: من در گذشته بنده و غلام او بودم، یعنی کسی که مالک زمینها و املاک و داراییهای زیادی است.
هوش مصنوعی: وقتی انسان مقام و بلندپروازیاش کمتر میشود و دستش از عزت و شرف کوتاه میگردد، به ناچار برای برآورده کردن خواستهها و نیازهایش به درها میزند و از دیگران درخواست میکند.
هوش مصنوعی: خندید و گفت، ای پسر، این درست نیست که بر کسی ستم کنی؛ زیرا ظلم کردن به دیگران از چرخش روزگار دور نخواهد ماند و زندگی به فرد ستمگر نیز عواقب ناخوشایندی خواهد داشت.
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به فردی دارد که در بازار و تجارت خود دچار طغیان و خودبزرگبینی شده و به خود میبالد که با ثروتش بر دیگران فخر میفروشد. سعدی میپرسد آیا این شخص نباید به جای تندروی و خودپسندی، به ضعف و آسیبپذیری انسانها توجه کند؟
هوش مصنوعی: من من آن کسی هستم که روزی به خاطر رفتارم از در بیرون رانده خواهیم شد و در نهایت از زندگی همین دنیا و امور آن دور خواهم بود.
هوش مصنوعی: از آسمان توجهی به من شد و غم و اندوه از چهرهام زدوده گردید.
هوش مصنوعی: اگر خداوند به سبب حکمت خود در جایی در را ببندد، در جای دیگری به فضل و کرم خود در را به روی دیگران باز میکند.
هوش مصنوعی: بسیاری از آدمهای بیبضاعت و درمانده به برکت دیگران سیر و بهرهمند شدند، و بسیاری از کارهایی که انسانها به صورت خودپسندانه و با غرور انجام میدهند، به واسطه لطف و بخشش دیگران زیر سوال میروند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.