چندی به غلط بتکده کردیم حرم را
وقتست که از کعبه برآریم صنم را
بیخ هوس وصل ببریم که زشتست
خار و خس بیگانه گلستان ارم را
ما و در آسودگی مرگ کزین بیش
زحمت نتوان داد شفا را و الم را
عمریست که همسایه بختیم درین کوی
یک بار ندیدیم در خانه هم را
هر دست به پیچاک سر زلف نیرزد
انگشت جم ارزنده بود خاتم جم را
بسیار دویدیم و به جایی نرسیدیم
در خانه نشاندیم دگر بخت دژم را
تنهایی این بادیه را شور غریب است
مجنون نه سیه خانه شناسد نه حشم را
عاشق ز پریشانی خاطر چه نویسد
هر روز شماریست سر زلف بخم را
تا هست غمی شفقت ایام به من هست
آن نیست که از کم ندهد قسمت کم را
دستی ز شکربخشی دوران نبرم پس
کز هر بن ناخن نکشم خار ستم را
کار سر کلکم نکند نشتر فصاد
خونابه کش زخم درونست الم را
تا توبه ام از مذهب و از کیش ندادند
در باز نکردند خرابات و حرم را
برهم زده ام مسکن و معبد به سراغت
کافر به چه حالست که گم کرده صنم را
غواص که دیدست به بیچارگی من
از دست گهر داده و درباخته دم را
عشق من و حسن تو قدیمند ولیکن
در خدمت تو نام و نشان نیست قدم را
در بیع وفای تو من از بس که حریصم
ناکشته به بیعانه دهم وجه سلم را
مدی دو سه مخصوص دل ما نکشیدی
مخدوم چنین یاد نمودست خدم را؟
ما نام خود از حاشیه شستیم کزین بیش
مهمان طفیلی نتوان بود قلم را
در مدح سپهدار گریزیم که نامش
در وزن فزاید چه سخن را چه درم را
داد و دهش از خاصیت اسم رحیم است
گر جیب عیارست و گر دست کرم را
بی یاری این نام به منزل نرسد کس
ای ساحل توفان زدگان نام تویم را
هرجا کف راد تو سر بدره گشاید
بر کیسه بماند گره ارباب همم را
در عرض خداوندی تو خواجگی خصم
دیریست که کافر نکند سجده صنم را
در رهگذر قافیه لا نفتادست
تا بدرقه کردست سخای تو نعم را
جان داروی مهر تو به ملکی که نباشد
صحت به در مرگ نویسند سقم را
اختر خبر از غیب دهد حالتش اینست
کز سجده تو راست کند پشت بخم را
گردون دم از اعجاز زند حکمتش اینست
کز دیدن تو بیش کند دولت کم را
اسباب جهانبانی تو ساخته گردون
از نفع و ضرر داده به تیغت تف و نم را
زنجیر غلامی تو پرداخته گیتی
از عشق و وفا برد به کار آتش و دم را
بر دهر ترش گر شودت گوشه ابرو
حدت بستاند ز بقم رنگ بقم را
دیدند چو حجاب قضا ملک تو گفتند
رفتیم که دروازه ببندیم عدم را
بر روی ضعیفان تهی دست گشاده
مفتاح سر کلک تو ابواب کرم را
تا مهر تو و کین تو در دل نسرشتند
جاری ننمودند به لب مدحت و ذم را
انجم سپها گر ز درت گوشه گرفتم
برداشتم از سلک خدم کار اهم را
در پاس تو یک رو چو دم تیغ نگارم
زان بیش که دم شعله کند صبح دو دم را
عریان ز هوس ها شدم آن روز که دادم
تشریف ز گرد در تو بیت حرم را
قصدم همه این بود که در خدمت معبود
بر گوشه نهم صحبت مخدوم و خدم را
باز از اثر لطف و عطا انس در تو
از چشم و دلم برد برون وحشت و رم را
دل گفت که ته جرعه عیش آب حیاتست
یک چند چشیدم به گمان شربت سم را
دیدم که همان شکر آلوده به زهر است
لاحول کنان بوسه زدم خوان کرم را
راضی شده ام بی تو به اکسیر قناعت
نشناخته ام قیمت آن خاک قدم را
کس مملکت فقر و قناعت نگرفتست
بر گوشه نهادست گدا طبل و علم را
مجنون شوم و کام تو از دهر بگیرم
کاین دیو به دیوانه دهد خاتم جم را
سرمست به سودای تو برخاست «نظیری »
صبحی که گشودند خرابات قدم را
تو نقل و می و مطرب ازو بازنگیری
او باز ندارد ز زبان شکر نعم را
تا طبع درآمد شدن هر خوش و ناخوش
غمخوار پناهی طلبد شادی و غم را
بادا در تو مأمن و ملجای حوادث
سادات عرب را و سلاطین عجم را
اقطاب جهان را ز تو تحقیق ارادت
چون از جهت کعبه مقیمان حرم را
بر واقعه بابری و قصه چنگیز
فتح از تو نویسند همایون دوم را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این قصیده، شاعر به احساسات عمیق عاشقانه خود اشاره میکند و از درد و رنجهای ناشی از دوری معشوق سخن میگوید. او به بیثمری تلاشها و ناکامیهایش در رسیدن به معشوق اشاره کرده و تنهایی را به عنوان یک سرنوشت ناگزیر مطرح میکند. همچنین، شاعر به ستایش معشوق پرداخته و عشق او را به عنوان نیرویی قوی در زندگیاش معرفی میکند. او در نهایت به اتکایش به لطف و کرم معشوق اشاره کرده و امیدوار است که با این عشق، از تنگناهای زندگی رهایی یابد.
هوش مصنوعی: مدتی به اشتباه حرم را بتخانه کرده بودیم. اکنون وقت آن است که بت را از کعبه بیرون کنیم، یعنی دل را از دلبستگیهای نادرست پاک کنیم.
هوش مصنوعی: ریشهٔ هوس وصال را باید برید، زیرا خار و خس بیگانه در باغ ارم زشت است. یعنی چنین هوسی شایستهٔ این دل پاک نیست.
هوش مصنوعی: اکنون من ماندهام و آرامش مرگ؛ زیرا بیش از این نمیتوان درمان و درد را به زحمت انداخت. از هر دو خسته شدهام و تنها مرگ آسودگی میآورد.
هوش مصنوعی: عمری است که در این کوی همسایهٔ بخت هستیم، ولی یک بار هم یکدیگر را دم در خانه ندیدهایم. بخت با ما همسایه است، اما هرگز به سراغمان نیامده است.
هوش مصنوعی: هر دستی شایستهٔ رسیدن به پیچ و تاب زلف یار نیست، همانطور که تنها انگشت جمشید شایستهٔ انگشتری جمشید است.
هوش مصنوعی: بسیار تلاش کردیم و به جایی نرسیدیم. پس بخت تیره و غمگین خود را در خانه نشاندیم و از تکاپو دست کشیدیم.
هوش مصنوعی: تنهایی در این بیابان شور و حال عجیبی دارد؛ مجنون نه سیاهچادر قبیله را میشناسد و نه خدم و حشم را.
هوش مصنوعی: عاشق از پریشانی دل خود چه بنویسد، وقتی هر روز باید پیچ و خمهای زلف یار را از نو بشمارد؟ پریشانی او مانند شمردن خمهای زلف پایان ندارد.
هوش مصنوعی: تا وقتی غمی در جهان هست، روزگار در دادنش به من مهربان و بخشنده است. بهطعنه میگوید روزگار سهم اندکِ اندوه را هم از من دریغ نمیکند.
هوش مصنوعی: از شیرینیبخشیِ روزگار بهرهای نمیبرم، مگر آنکه پیش از آن خار ستم را از زیر یکایک ناخنهایم بیرون بکشم. هر شیرینی برایم به بهای رنج فراوان به دست میآید.
هوش مصنوعی: آنچه نوک قلم من میکند، از نیشتر رگزن هم برنمیآید؛ قلم من خونابهٔ زخمهای درونی را بیرون میکشد. نوشتن، درد درون را بیرون میریزد.
هوش مصنوعی: تا مرا از هر دین و آیینی توبه ندادند و از همه جدا نکردند، در میخانه و حرم را به رویم نگشودند.
هوش مصنوعی: در جستوجوی تو خانه و عبادتگاه را زیر و رو کردهام. حال کافری که بت خود را گم کرده است چگونه است؟ حال من همان است.
هوش مصنوعی: کدام غواصی به درماندگی من دیده شده است که هم گوهر را از دست داده و هم نفس خود را باخته باشد؟
هوش مصنوعی: عشق من و زیبایی تو هر دو کهن و دیرینهاند، اما در خدمت تو سابقه و پیشینه هیچ ارزشی ندارد. شاعر میان «قدیم» و «قدم» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: در سودای خریدن وفای تو چنان حریصم که پیش از کاشتن محصول، بهای آن را بهصورت پیشخرید و بیعانه میپردازم.
هوش مصنوعی: حتی دو سه سطر هم ویژهٔ دل ما ننوشتی. آیا سرور اینگونه از خدمتگزارانش یاد میکند؟
هوش مصنوعی: نام خود را از حاشیه پاک کردیم، زیرا بیش از این نمیتوان مهمان ناخواندهٔ قلم و نوشته بود. این بیت راه گذر به بخش ستایش را باز میکند.
هوش مصنوعی: اکنون به ستایش سپهسالار روی میآوریم که نامش هم بر وزن و ارزش سخن میافزاید و هم بر وزن و اعتبار سکه.
هوش مصنوعی: عدل و بخشش از ویژگی نام «رحیم» برمیخیزد، چه در گریبان زر سنجیده باشد و چه در دست بخشنده.
هوش مصنوعی: بی یاری این نام هیچکس به مقصد نمیرسد. ای کسی که نامت برای توفانزدگانِ دریا ساحل نجات است؛ شاعر به «یم» به معنای دریا در نام «رحیم» اشاره دارد.
هوش مصنوعی: هر جا دست بخشندهٔ تو سر کیسهٔ زر را باز کند، کیسهٔ دیگر بلندهمتان گرهبسته میماند. بخشش تو چنان است که بخشش دیگران در برابرش لازم نمیافتد یا شرمگین میشود.
هوش مصنوعی: در برابر بزرگی و سروری تو، سروری دشمن چنان بیارزش است که مدتهاست حتی کافر هم به بت سجده نمیکند؛ یعنی هیچ خداوندگار دروغینی دیگر پرستیده نمیشود.
هوش مصنوعی: از وقتی بخشندگی تو «آری» را همراهی کرده است، «نه» در مسیر قافیه نیفتاده است. یعنی تو هرگز به خواهنده «نه» نمیگویی.
هوش مصنوعی: در سرزمینی که مهر تو، که داروی جان است، وجود نداشته باشد، بیماران برای شفا یافتن به درگاه مرگ عریضه مینویسند؛ یعنی بی مهر تو تنها چارهٔ درد مرگ است.
هوش مصنوعی: ستاره که از غیب خبر میدهد، رازش این است که هر پشت خمیدهای با سجده بر تو راست و سربلند میشود.
هوش مصنوعی: آسمان از معجزهگری خود دم میزند و حکمتش این است که دیدار تو بخت اندک را افزون میکند.
هوش مصنوعی: آسمان ابزار جهانداری تو را فراهم کرده است. از سود و زیان، تیزی و آب را به شمشیر تو داده است: آبداریاش برای نفع دوستان و تیزیاش برای زیان دشمنان.
هوش مصنوعی: جهان زنجیر بندگی تو را ساخته است. مانند آهنگری که آتش و دم به کار میبرد، در ساختن آن عشق و وفا را به جای آتش و دم به کار برده است.
هوش مصنوعی: اگر گوشهٔ ابروی تو بر روزگار در هم شود، تندی خشمت رنگ پایدار بقم را هم از آن میگیرد.
هوش مصنوعی: پردهداران قضا وقتی کمال ملک تو را دیدند گفتند: میرویم دروازهٔ عدم را ببندیم. یعنی چیزی نمانده که از نیستی به هستی آید یا ملک تو رو به زوال نهد.
هوش مصنوعی: نوک قلم تو مانند کلیدی است که درهای بخشش را به روی ناتوانان تهیدست گشوده است.
هوش مصنوعی: تا مهر و کین تو را در دلها نسرشته بودند، ستایش و نکوهش بر زبانها جاری نشد. یعنی ستایش از دوستی تو برمیخیزد و نکوهش از دشمنیات.
هوش مصنوعی: ای کسی که ستارگان سپاه تو هستند، اگر از درگاهت کناره گرفتم، از میان خدمتها مهمترین کار را بر عهده گرفتم.
هوش مصنوعی: در پاسداری از تو مانند لبهٔ شمشیر یکرو و یکدلم، و این یکرنگیام از آن صبح که دو دم دارد، یعنی صبح کاذب و صادق، و نفسش شعله میکشد، بیشتر است.
هوش مصنوعی: آن روز که خاک درگاه تو را چون خلعتی به خانهٔ کعبه پیشکش کردم، مانند حاجیِ احرامبسته از همهٔ هوسها برهنه شدم.
هوش مصنوعی: همهٔ قصدم این بود که در بندگی خداوند، همنشینی با مخدوم و خادمان را کنار بگذارم.
هوش مصنوعی: اما باز لطف و بخشش تو و انس با درگاهت، دوری و رمیدگی را از چشم و دلم بیرون برد و مرا به سوی تو بازگرداند.
هوش مصنوعی: دل گفت تهماندهٔ جام عیش آب حیات است. مدتی به این گمان شربت زهر را چشیدم.
هوش مصنوعی: دیدم همان شکر به زهر آلوده است. پس لاحولگویان سفرهٔ بخشش را بوسیدم و کنار گذاشتم.
هوش مصنوعی: بی تو به کیمیای قناعت خرسند شدهام، چون قدر و ارزش خاک قدم تو را نشناختهام.
هوش مصنوعی: هیچکس با فقر و قناعت پادشاهی به دست نیاورده است. گدا طبل و پرچم شاهی را کنار گذاشته است.
هوش مصنوعی: دیوانه و مجنون میشوم و کام خود را که تویی از روزگار میگیرم، زیرا این دیوِ روزگار انگشتر جمشید را به دیوانه میدهد.
هوش مصنوعی: نظیری از آن صبحی که در ازل در میکده را گشودند، سرمست از شوق تو برخاسته است.
هوش مصنوعی: تو نقل و شراب و نوازنده را از او دریغ نمیکنی، و او هم زبانش را از شکر نعمتهای تو باز نمیدارد.
هوش مصنوعی: تا وقتی که خوشی و ناخوشی در طبیعت میآیند و میروند، شادی و غم هر دو پناهگاهی غمخوار میجویند.
هوش مصنوعی: دعا میکند که درگاه تو برای بزرگان و سادات عرب و پادشاهان عجم، پناهگاه و ملجأ در برابر پیشامدها باشد.
هوش مصنوعی: و بزرگان و اقطاب جهان به تو ارادتی راستین داشته باشند، همانگونه که مجاوران حرم رو به کعبه دارند.
هوش مصنوعی: در کنار سرگذشت بابر و داستان چنگیز، پیروزیها را به نام تو، که همایونی دوم هستی، بنویسند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
امروز نشاطی است فره فضل و کرم را
و امروز وفاقیست عجب تیغ و قلم را
زیرا که در او بر شرف گوهر آدم
تقدیر همی وقف کند عرض حشم را
منصور سعید آنکه به انعام و به افضال
[...]
ای قاعدهٔ تازه ز دست تو کرم را
وی مرتبهٔ نو ز بنان تو قلم را
از سحر بنان تو وز اعجاز کف تست
گر کار گذاریست قلم را و کرم را
تقدیم تو جاییست که از پس روی آن
[...]
ای بر گل روی تو حسد باغ ارم را
بت کیست که سجده نکند چون تو صنم را
خورشید نهد غاشیه حکم تو بر دوش
در موکب حسنت مه استاره حشم را
در جیب چمن باد صبا مشک فشاند
[...]
دوش از در میخانه بدیدیم حرم را
می نوش و ببین قسمت میدان کرم را
فرمان خرد بر دل هشیار نویسند
حکمی نبود بر سر دیوان قلم را
ای مست گر افتی به سر تربت شاهان
[...]
ای قافلهسالار، غمت راه عدم را
وی سلسله جنبان خم زلف تو ستم را
افسونگر عشق تو ندانم به چه حکمت
سرمایهٔ آسودهدلی کرده الم را
هرگه گذری از در بتخانه خرامان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.