شمارهٔ ۲ - این قصیده در مدح ابوالمنصور جهانگیر پادشاه در حین ملازمت ایشان در تعریف شکار گفته شده است
ترتیب کهن تازه شد آیین زمان را
نو داد نسق شاه جهانگیر جهان را
از قاعده دانی سپه و ملک نسق کرد
آری به نسق کار شود قاعده دان را
گویند که در روز نخستین دل و دستش
ضامن شده محصول یم و حاصل کان را
این واقعه البته یقینست که رسم است
دارنده تر از خویش نمایند ضمان را
این حال و سرور از اثر طبع کریم است
رقص از دل آزاد بود سرو روان را
خاک از اثر تربیتش عکس سپهر است
حق پرده برانداخته جنات نهان را
رخساره خلق از اثر عدل شکفتهست
زان گونه که رشک است به هم پیر و جوان را
اعدا و موالی که به ترتیب نبودند
در ضابطه این دارد و در رابطه آن را
حزمش چو به باطن نگرد صحت اخلاص
رگ در تن مردان گسلد تاب و توان را
کس ملک به این ضابطه معمور نکردست
رضوان به تماشا مگر آورده جنان را
در شرع شود داخل اگر حکم و رسومش
دخلی نرسد مجتهد و موعظه خوان را
آنجا که احاطت کند اسباب سعادت
جا نیست در آن حیطه خلاف سرطان را
وآنجا که دهد دست به هم ذوق حضورش
ره نیست در آن حلقه حدیث حدثان را
گردون کند ار چشم سیه از پی ملکش
چون مردمک از چشم کشندش دبران را
شاهی که سعیدان فلک حکم نرانند
جز بر اثر طالع او نفع قران را
گر از خرد اطلاق کند حس به انامل
آرد به سخن خامه ببریده زبان را
ور بر نظر القا کند اطلاق اصابع
خواند به بغل نامه سربسته بیان را
جستند دوات و قلم از شمس و عطارد
نام و لقب از نور نوشتند و نشان را
ملکی که بد از امن ستان زیر و زبر شد
از نام جهانگیر تو هر ملک ستان را
جز کنیت و نام تو که مستعمل خاص است
مهمل لقب و نام چه بهمان چه فلان را
یاد تو زلالیست کزان تشنه محرور
در بادیه بی آب نشاند عطشان را
سودای تو مالیست کزان تاجر مفلس
با کیسه بی مایه کند جبر زیان را
طالع سعت ساحت مقدار تو می دید
چندان که فزون دید کران دید میان را
یک چند اگر دایره سانت به کران برد
بگرفت چو پرگار میان را و کران را
آخر ز کرانت به مکان پدر آورد
آراست به روی تو مکین را و مکان را
شیرین ترت از جان جهان چشم پدر دید
خوش دید که با ملک سپارد به تو جان را
ازعیش و سروری که کنون دور تو دارد
میل است که پس بازبگردد دوران را
سرسبز ز برگ و بر تو شاخ طرب ماند
زانست که در هند نبینند خزان را
ملکی که به کوشش ملکان قبض نکردند
در قبضه حکم تو سبک داد عنان را
از پرده برآورد صد آهنگ بشارت
کوسی که به آهنگ نمی کرد فغان را
از عدل تو در چشم بتان خانه نشین شد
آن فتنه که پیوسته بزه داشت کمان را
عدل تو در احیای گل و آب گرفتست
تکبیر نیابت ز روان حکم روان را
تا آب وگل از مهر تو ترکیب نسازند
معجون عناصر ندهد نشئه جان را
در نافه شود مشگ به سودای تو بویا
لازم بود آری طپش دل خفقان را
تا ناف زمین را به نوالت نبریدند
توام حرم کعبه نزاد امن و امان را
نهر کف سیال تو را عقد بنانست
برقی که به بستن نکند کم سیلان را
بر سقف فلک لغو شود بیضه انجم
از مطبخ تو گر نکند کسب دخان را
گر رای تو جستی کلف ماه نبودی
بی مایه فتد داغ فطیری رخ نان را
جاه کم رنگین عدوی تو ز اختر
آبیست که برداشته رنگ یرقان را
از دبدبه جاه تو بر گوشه نهادند
بس کوس پرآوازه بدریده دهان را
سیاره قطاع ز خوف تو به هر صبح
بی کور نمایند ره کاهکشان را
عزم تو سمندیست که از غایت تیزی
پهلوش در اندیشه نساید کش ران را
حزم تو دیاریست که پیوسته به آیین
بگشاده درو شفقت و انصاف دکان را
مجهول به معلوم تو سبقت نگرفتست
فهم تو مرادف به یقین کرده گمان را
این سیرت و سان تو هویداست که مثلست؟
آسان نتوان یافت چنین سیرت و سان را
حدثت به غلط تربیت کس ننماید
از چهره شناسد چه شجاع و چه جبان را
بس خاصیت نفع در اضداد نهادی
حرز بره از ناخن گرگست شبان را
ناکرده ز مهتاب درت کسب رطوبت
در دفع حرارت اثری نیست کتان را
آن را که دل آسات؟ قوی ساخته در حرب
بازو ز سبک فرق نکردست گران را
بر چرخ چهارم فتد ار لمعه تیغت
ساقط کند از صلب پدر نطفه کان را
روزی که سپه جرگه زند از پی نخجیر
آهو بره بر زیر خزد شیر ژیان را
ریزند خدنگ از همه سو بر دد و بر دام
در کار نیابند یلان سوی یلان را
راهی نگشایند مگر رخنه شمشیر
جایی ننمایند مگر نوک سنان را
در مغز تفک زور کند عطسه سودا
آتش ز دهان جوش زند مار دمان را
بریان بره بر چرخ کند رعد زبانه
گریان حمل از پیش جهد میغ دخان را
از هول صدای تفک و نعره گردان
سکان سماوات گذارند مکان را
آرند سوی صید سپه حمله به یک بار
نوعی که بشورند زمین را و زمان را
از بس به میان جمع ز پیکار شود صید
از دامن صحرا نشناسند میان را
زان گونه که در زلزله افتند مکان ها
سر باز زند گاو زمین حمل گران را
جز مغز سر بره بر آن خوان نشود صرف
هرچند شکم سیر شود انسی و جان را
پرواز کند سوی زمین کرکس گردون
از بس به زمین کشته ببیند حیوان را
چندان که کشد سفره ز سرتاسر دنیا
از بهر اسد تحفه برد زله خوان را
چون شه به سوی جعبه برد دست، ببندد
بر طایر افلاک طریق طیران را
نسرین پرد از نه فلک خویش به بالا
جوید به سر سدره ز جبریل امان را
آن دم که پی صید دهد راه ملاقات
خاکی عقابی پر و شاهین کمان را
خون بر رخ هدهد چکد از تاج سلیمان
بیم از سر طاووس بود چتر کیان را
وآنگه که دهد طعمه به مرغان شکاری
در بال بدزدند تذروان جولان را
شهباز مرقع سلب چنگ کناره
بر کبک درد حله خارا و کتان را
وان چرخ مرصع سلح لعل تماغه
گردن به عضد درشکند کرگدنان را
شنقار قوی حمله خونخوار تو دارد
در بیشه به فریاد و فغان ببر بیان را
از ضربت سرپنجه شاهین تو ترسد
سیمرغ که گم ساخته در قاف نشان را
عیشی دگر آغاز که از ذوق شکارت
کشتند همه جانوران جانوران را
از چهره بیارای رخ مسکن و مسند
در کاسه زر ریز ز خم آب رزان را
آن کاسه زرین که کند کار تو چون زر
آن آب رزانی که برد رنگ خزان را
آن آب رزانی که ز نیرنگی رنگش
عیسی به سر دار بود رنگ رزان را
آن شیره انگور که تا او نشود صاف
از درد نصیبی نرسد دردکشان را
آن بکر پری چهره که از صحبت سورش
بازارچه برچیده شود شیشه گران را
بنت العنب آن بکر که در لیل زفافش
دستارچه دستار شود قیصر و خان را
آن باده که در آخر پنجشنبه شعبان
سازد شب عید اول شام رمضان را
آن باده که ترتیب خیالات توهم
اعجاز کرامات کند برهمنان را
آن باده که بس امزجه را داده عدالت
هندی زبلاغت لغوی کرده لسان را
آن باده که گر در طپش دل نظر افکند
از قهقهه شیشه گشاید خفقان را
آن باده که سازد به دمی گونه احمر
در چهره صفرا زده رنگ یرقان را
در شانه ناتاخته مالیده خرد را
بر ناطقه ناتافته خاریده بیان را
در شیشه ز اعمی ببرد علت کوری
در مستی از الکن ببرد بند زبان را
در وقت عطا پایه فرازنده کرم را
در حال عنا شعله فروزنده روان را
در طبع جوانی نهد آرامش پیری
درک خرد پیر دهد طبع جوان را
زین باده صافی که فروزنده هوشست
بستان و زهش نور یقین بخش گمان را
با فهم ز می روشن مستی و میانه
در کار نگر غایت اطراف و میان را
دل ساز مسخر که بدین شیوه توان بست
بر آفت سیاره طریق سیران را
ملک و حشم از عدل تو در امن و امانند
خوش زی و سعادت شمر این امن و امان را
بر عقل هویداست که رجحان عظیم است
بر چاکر جاگیر ستان ملک ستان را
در تقویت ملک و سپه دست قوی به
سالار نکت یاب وزیر همه دان را
تکمیل بود بیشه پیران نه جوانان
صعب آدمیی خرد کند کار کلان را
در عون سپهدار و سپه کوش و نگه کن
نام از پسر زال بلندست کیان را
تشریف قبولی ز سر لطف که اقبال
از دیر پی بندگیت بسته میان را
قربان شوم احسان شه و حسن گمان را
کار است ز حسن طلبم روی نشان را
فر شه از اقلیم به اقلیم دوانید
ششماهه مسافت به درم پیک دوان را
ناگاه برآمد ز درم بانگ که گویید
فرمان طلب آمده از شاه فلان را
بی کفش و عمامه به در از خانه دویدم
نی کرده قبا در بر و نی بسته میان را
تا حاکم دیوان و بلد برد رسولم
دیدم همه جا مژده دهان مژده رسان را
ناگفته تحیت ز شعف مجلس اول
دادم ره تقدیم بشان همه شان را
اصحاب حسان مصحف از احباب ستانند
بگرفتم از احباب به تعظیم نشان را
بوسیدم وبر فرق به تسلم نهادم
بگشودم و بر ناصیه سودم رخ آن را
می دیدم و می سودم ازان سرمه نظر را
برخواندم و لیسیدم ازان شهد زبان را
تا دیدم ازو اختر پر نور بصر را
تا کردم ازان طبله پر نوش دهان را
فی الحال دویدم ز پی مرکب و سامان
کردم ز همه روی وداع اهل مکان را
امروز سه ماهست که پویان به سراغم
گلشن به دماغ و به بغل حاصل کان را
چون بحر تو در جذر وز مد شیر شکاری
چون گنج روان من به طلب بحر روان را
چون تاجر گجرات که از مکه برآید
خوش یافتم از کعبه به کوی تو نشان را
در حضرتت استاده چو موسی به سر طور
بگرفته به کف نسخه اعجاز بیان را
دارد ز طراوت سخنم تازه نفس ها
چون گل که کند عطرفشان باد وزان را
گو فضل و عدالت به سزا نظم و نسق ساز
دریافته حسان زمان شاه زمان را
گر مدعیی از در انکار درآید
هان این من و اشعار صلا کلک و بنان را
نتوان به غباری که کند جلوه بپوشند
مهری که به انوار گرفتست جهان را
شد وحی از آن قطع که دیوان «نظیری »
می کرد به فرقان و به تورات قران را
برخوان ورق و رتبه هر طبع نگهدار
تعلیم چه حاجت خرد مرتبه دان را
تا طبع کند میل که در گلشن و صحرا
بر سبزه و سنبل نگرد آب روان را
چون آب که بر سبزه و سنبل گذرد خوش
سر خوش گذران عیش و حیات گذران را
عمرت به شماری که شب و روز شهورش
تا حشر بود پرده مدار دوران را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح ابوالمنصور جهانگیر پادشاه و وصف شکارهای او سروده شده است. شاعر به توصیف ویژگیهای برجسته پادشاه میپردازد و او را به عنوان شخصی عادل و کریم معرفی میکند که با تدبیر و حکمت، کشور را به سامان میآورد. به تصویر کشیدن صحنههای شکار و موهبتهای وی در این پروسه، لحظات شادی و شکوهی را برای مردم رقم میزند. شاعر همچنین بر این نکته تأکید دارد که در سایه عدالت و حکمت او، تمامی موجودات در صلح و آرامش زندگی میکنند. در نهایت، او دستور میدهد که شکاری صورت گیرد که نمادی از قدرت و قاطعیت شاه است و هنر شاعری خود را در توصیف شادیهای آفرینش به نمایش میگذارد.
هوش مصنوعی: نظم و آیین کهن دوباره زنده شد و رسم روزگار تازه گشت؛ جهانگیرشاه به جهان سامانی نو داد.
هوش مصنوعی: او چون قاعده و رسم کار را میدانست، سپاه و کشور را سامان داد؛ آری، کار به دست کسی که قاعدهدان است نظم میگیرد.
هوش مصنوعی: میگویند از نخستین روز پادشاهی، دل و دست بخشندهاش ضامن همهٔ گوهر دریا و حاصل معدن شده است.
هوش مصنوعی: این سخن بیگمان راست است، زیرا رسم است که کسی را ضامن میگیرند که از خودِ آدم داراتر باشد؛ پس دل و دست شاه از دریا و کان داراتر است.
هوش مصنوعی: این شادی و سرور مردم اثر طبع بخشندهٔ اوست؛ همانگونه که رقص و جنبش سرو روان از آزادی دل اوست.
هوش مصنوعی: خاک از پرورش او چون آسمان روشن و آراسته شده است، چنانکه گویی خدا پرده از بهشت پنهان برداشته است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ مردم از اثر عدل او چنان شکفته است که پیر و جوان بر شادابی یکدیگر رشک میبرند.
هوش مصنوعی: دشمنان و دوستانی که نظمی نداشتند، اکنون دشمن را در بند قانون و دوست را در پیوند و رابطه نگه میدارد.
هوش مصنوعی: دوراندیشی او چون در باطن مردم درستی اخلاصشان را بسنجد، از هیبتش تاب و توان در رگهای مردان گسسته میشود.
هوش مصنوعی: هیچکس کشور را با چنین نظمی آباد نکرده است؛ گویی رضوان، نگهبان بهشت، بهشتها را به تماشای آن آورده است.
هوش مصنوعی: اگر حکمها و رسمهای او در شرع وارد شود، هیچ مجتهد و واعظی را جای اعتراض بر آن نمیماند.
هوش مصنوعی: آنجا که اسباب نیکبختی او همهجا را فراگیرد، در آن قلمرو جایی برای ناسازگاری و نحوست برج سرطان نیست.
هوش مصنوعی: و آنجا که لذت حضور او فراهم آید، در آن جمع سخنی از حوادث و گزندهای روزگار راه ندارد.
هوش مصنوعی: اگر آسمان به کشور او چشم بد و دشمنی بدوزد، ستارهٔ دبران را مانند مردمک از چشمش بیرون میکشند.
هوش مصنوعی: او شاهی است که سیارگان سعد آسمان سود و اثر قران خود را جز به پیروی از طالع او جاری نمیکنند.
هوش مصنوعی: اگر با خرد، حس را به سرانگشتانش روان کند، قلم تراشیده و زبانبریده را به سخن درمیآورد؛ یعنی نوشتهاش بسیار گویا و رساست.
هوش مصنوعی: و اگر نیروی انگشتان را به نگاه بسپارد، نامهٔ سربستهٔ زیر بغل را بیگشودن میخواند؛ یعنی از درون نهفتهها آگاه است.
هوش مصنوعی: برای نوشتن نام او دوات را از خورشید و قلم را از عطارد گرفتند و نام و لقب و نشانش را با نور نوشتند.
هوش مصنوعی: کشور هر کشورگشایی که در امن و آرامش بود، از آوازهٔ نام جهانگیر تو زیر و زبر و آشفته شد.
هوش مصنوعی: جز کنیه و نام تو که تنها در خور توست و به کار میرود، نام و لقب دیگران، هر که باشند، بیمعنا و بیکاربرد است.
هوش مصنوعی: یاد تو آبی زلال است که تشنهٔ تبدار در بیابان بیآب با آن تشنگی خود را فرو مینشاند.
هوش مصنوعی: عشق و هوای تو سرمایهای است که بازرگان ورشکسته با کیسهٔ تهی نیز زیانش را با آن جبران میکند.
هوش مصنوعی: بخت پهنای میدان قدر و مقام تو را مینگریست و هرچه بیشتر میدید، میانه را همچون کرانه مییافت؛ یعنی قدر تو را پایانی نیست.
هوش مصنوعی: اگر بخت چندی تو را مانند دایره به کنارهها برد، تو چون پرگار هم مرکز و هم کرانه را در دست گرفتی.
هوش مصنوعی: سرانجام بخت تو را از کرانه به جایگاه پدرت بازآورد و جای و نشیننده را با چهرهٔ تو آراست.
هوش مصنوعی: چشم پدر تو را از جان جهان شیرینتر دید و پسندید که همراه پادشاهی، جان خود را نیز به تو بسپارد.
هوش مصنوعی: از شادی و خوشیای که اکنون در دوران تو هست، روزگار آرزو دارد که بازگردد و این دوران را تکرار کند.
هوش مصنوعی: شاخهٔ شادمانی از برگ و بار تو سرسبز مانده است و از همین روست که در هند خزان دیده نمیشود.
هوش مصنوعی: کشوری که پادشاهان با همهٔ کوشش نتوانستند به چنگ آورند، بهآسانی عنان خود را به دست فرمان تو داد.
هوش مصنوعی: کوسی که پیشتر هیچ بانگ و نوایی برنمیآورد، اکنون صد نوای مژده و شادی سر داده است.
هوش مصنوعی: از عدل تو، آن فتنهای که همیشه کمان را به زه کرده و آمادهٔ تیراندازی بود، اکنون فقط در چشم زیبارویان خانهنشین شده است؛ یعنی فتنه جز در نگاه معشوقان جایی ندارد.
هوش مصنوعی: عدل تو در زندهکردن آب و گل (یعنی تن آدمی) جانشین روان شده و فرمانش مانند جان در کالبد روان است.
هوش مصنوعی: تا آب و گل با مهر تو آمیخته نشود، معجون عناصر به جان سرخوشی و نشاط زندگی نمیبخشد.
هوش مصنوعی: مشک در نافهٔ آهو از سودای عشق تو خوشبو میشود؛ آری، تپیدن دل همراه بیماری خفقان است.
هوش مصنوعی: تا ناف زمین را با بخشش و نعمت تو نبریدند، حرم کعبه امن و امان را همزاد خود به دنیا نیاورد؛ یعنی امنیت جهان از عطای تو پدید آمده است.
هوش مصنوعی: انگشتان بستهٔ تو مانند گرهای بر نهر روان بخشش توست؛ چون برقی که با بستن از جریانش کاسته نمیشود، دست تو حتی بسته نیز از بخشش باز نمیماند.
هوش مصنوعی: اگر ستارگان از دود مطبخ تو بهره نگیرند، بر سقف آسمان مانند تخممرغی بیحاصل و تباه میشوند.
هوش مصنوعی: اگر ماه در جستوجوی رأی و فرمان تو بود، لکهای بر رخ نداشت؛ چنانکه نانی که مایه (خمیرمایه) ندارد، داغ فطیری بر چهرهاش میافتد.
هوش مصنوعی: جاه و مقام کمرنگ دشمن تو که از بخت و ستاره دارد، مانند آبی است که رنگ زرد بیماری یرقان گرفته؛ یعنی زرد و بیمار و بیارزش است.
هوش مصنوعی: از شکوه و هیبت جاه تو، بسیاری از کوسهای پرآوازه را با دهان دریده به گوشهای انداختند؛ یعنی شهرت دیگران در برابر تو از کار افتاد.
هوش مصنوعی: ستارگان راهزن از ترس تو هر صبح راه کهکشان را بیخطر و آسوده نشان میدهند؛ یعنی حتی آسمان از بیم تو امن شده است.
هوش مصنوعی: عزم تو اسبی است چنان تیزرو که حتی در خیال، پهلویش به کشالهٔ ران سوار نمیساید.
هوش مصنوعی: دوراندیشی تو سرزمینی است که در آن همواره، به آیین درست، دکان مهربانی و انصاف گشوده است.
هوش مصنوعی: هیچ امر ناشناختهای بر دانستههای تو پیشی نگرفته است و فهم تو گمان را همردیف یقین کرده است؛ یعنی گمان تو نیز یقینی است.
هوش مصنوعی: این سیرت و رفتار تو آشکار است؛ آیا مانندی دارد؟ چنین خلق و خویی را به آسانی نمیتوان یافت.
هوش مصنوعی: فراست تو هرگز به اشتباه کسی را پرورش نمیدهد؛ دلیر و ترسو را از چهرهاش میشناسی.
هوش مصنوعی: تو در چیزهای متضاد نیز خاصیت سودمند نهادهای؛ چنانکه ناخن گرگ برای شبان، تعویذ و نگهبان بره شده است.
هوش مصنوعی: کتان تا از مهتاب درگاه تو رطوبت نگیرد، در دفع گرما اثری ندارد.
هوش مصنوعی: کسی را که دلش (به لطف تو) در جنگ قوی شده است، بازویش میان سلاح سبک و سنگین فرقی نمیگذارد و سنگین را هم سبک برمیدارد.
هوش مصنوعی: اگر پرتوی از شمشیر تو بر آسمان چهارم بیفتد، از هیبتش نطفه از صلب پدر فرو میافتد.
هوش مصنوعی: روزی که سپاه برای شکار حلقه میزند، بچهآهو از ترس به زیر شیر خشمگین میخزد و پناه میبرد.
هوش مصنوعی: از هر سو تیر بر جانوران وحشی و دیگر شکارها میبارند، چنانکه پهلوانان در آن گیرودار یکدیگر را نمییابند.
هوش مصنوعی: هیچ راهی جز شکافی که شمشیر باز کند گشوده نیست و هیچ جایی جز نوک نیزه پیدا نیست؛ یعنی همه جا پر از سپاه و سلاح است.
هوش مصنوعی: در مغز تفنگ، سودا چون عطسه زور میآورد و از دهانش آتش مانند ماری دمنده میجوشد.
هوش مصنوعی: از شعلهٔ آتش تفنگها، رعد بره را بر آسمان بریان میکند و برج حمل گریان از پیش ابر دود میگریزد.
هوش مصنوعی: از هول صدای تفنگها و نعرهٔ پهلوانان، ساکنان آسمانها جای خود را رها میکنند.
هوش مصنوعی: سپاه یکباره به سوی شکار حمله میبرد، چنانکه زمین و زمان را به آشوب میکشد.
هوش مصنوعی: از بس که شکار در میان جمع به تکاپو و نبرد افتاده، دامن صحرا و میانهٔ آن از هم بازشناخته نمیشود.
هوش مصنوعی: چنانکه جاها در زلزله میافتند، گاو زمین نیز از کشیدن بار گران (زمین) سر باز میزند.
هوش مصنوعی: بر آن سفره جز مغز سر بره خورده نمیشود، هرچند انسان و جن هر دو سیر شوند؛ یعنی شکار چنان فراوان است که تنها بهترین بخش آن مصرف میشود.
هوش مصنوعی: کرکسِ آسمان (صورت فلکی نَسر) چون اینهمه جانورِ کشته را بر زمین میبیند، از فلک به سوی زمین پرواز میکند.
هوش مصنوعی: شکار چندان است که آن کرکس سفرهای به پهنای همهٔ دنیا میگسترد و از تهماندهٔ این خوان برای شیرِ فلک (برج اسد) ارمغان میبرد.
هوش مصنوعی: هنگامی که شاه دست به ترکش میبرد، راه پرواز را بر پرندگان آسمان میبندد.
هوش مصنوعی: دو نَسرِ آسمانی از ترس، از نُه فلک بالاتر میپرند و بر فراز سدرةالمنتهی از جبرئیل پناه میجویند.
هوش مصنوعی: در آن لحظه که شاه برای شکار تیرِ عقابپر را با کمانِ شاهینمانند به هم میرساند و کمان را میکشد (بیت معنای خود را در بیت بعد کامل میکند).
هوش مصنوعی: از ترس، از تاجِ هدهد که یادگار سلیمان است، خون بر چهرهاش میچکد و طاووس بر دمِ چترمانندِ شاهانهاش بیمناک میشود.
هوش مصنوعی: و هنگامی که شاه به پرندگان شکاری خود طعمه میدهد، قرقاولان از ترس جنبش و خرامیدن را در زیر بال پنهان میکنند و بیحرکت میمانند.
هوش مصنوعی: بازِ شاهی با پرهای خالخال چون خرقهٔ وصلهدار، با چنگالهایش جامهٔ ابریشمین و کتانیِ کبک را میدرد.
هوش مصنوعی: و آن پرندهٔ شکاری (چرخ) با چنگالِ آراسته و کلاهک لعلی بر سر، با نیروی بازوی خود گردن کرگدنها را میشکند.
هوش مصنوعی: شنقارِ پرزور و خونخوارِ تو، ببرِ درنده را در بیشه به ناله و فریاد درمیآورد.
هوش مصنوعی: حتی سیمرغ که نشان خود را در کوه قاف پنهان کرده، از ضربِ چنگال شاهین تو میترسد.
هوش مصنوعی: اکنون بزمی دیگر آغاز کن؛ زیرا از شوقِ شکار تو، جانوران شکاری همهٔ جانوران دیگر را کشتهاند.
هوش مصنوعی: با چهرهٔ خود خانه و تخت را زینت ده و از خُم، شراب انگور را در جام زرین بریز.
هوش مصنوعی: همان جام زرینی که کارت را چون زر درخشان میکند و همان شرابی که زردیِ خزان و پژمردگی را از رخ میبرد.
هوش مصنوعی: شرابی که رنگهای جادوییاش چنان است که گویی عیسی که به معجزهٔ رنگرزی مشهور است، بر سر دار رنگبخشِ تاکها شده است.
هوش مصنوعی: آن شیرهٔ انگوری که تا صاف نشود، به دُردنوشان هم بهرهای از دُردش نمیرسد؛ با ایهام «درد» به معنی رنج.
هوش مصنوعی: آن دوشیزهٔ پریروی (شراب) که در جشن عروسیاش چندان جام و شیشه به کار میرود که بساط شیشهگران خالی و برچیده میشود.
هوش مصنوعی: دخترِ رز، آن دوشیزهای که در شب زفافش دستار قیصر و خان از سرشان افتاده و چون دستمالی بیارزش میشود.
هوش مصنوعی: شرابی که اولین شب رمضان را در پایان شعبان، برای بادهنوش چون شب عید شاد میکند.
هوش مصنوعی: شرابی که پندارها و خیالهای برهمنان را به جلوهٔ معجزه و کرامت درمیآورد.
هوش مصنوعی: شرابی که مزاجهای بسیاری را به اعتدال آورده و زبان هندیزبان را در سخنوری و واژهدانی رسا کرده است.
هوش مصنوعی: شرابی که اگر بر دلِ پرتپش نظر کند، با قلقلِ خندان شیشه، تپش و تنگیِ دل را درمان میکند.
هوش مصنوعی: شرابی که در یک دم چهرهٔ زرد شده از صفرا و یرقان را سرخ میکند.
هوش مصنوعی: بیآنکه شانهای بکشد، خرد را آراسته و نوازش کرده و بیآنکه نیروی گفتار گرم شود، سخن را به جوش آورده است.
هوش مصنوعی: در شیشه، بیماری کوری را از نابینا میبرد و در مستی، گره زبان را از لال و لکنتدار میگشاید.
هوش مصنوعی: در هنگام بخشش، پایهٔ بخشندگی را بالا میبرد و در هنگام رنج، جان را برمیافروزد.
هوش مصنوعی: به طبع جوان آرامش پیران میبخشد و به جوان، فهم و خردِ پیران را میدهد.
هوش مصنوعی: از این شراب صاف که هوش را روشن میکند بگیر و با آن به گمان و تردید، نور یقین ببخش.
هوش مصنوعی: با فهمی که از شراب روشن شده، میانهروی در مستی را نگه دار و در کارها هم کرانهها و هم میانه را بسنج.
هوش مصنوعی: دلها را رام و مسخّر خود کن؛ زیرا با این روش میتوان راهِ آسیب و نحوست ستارگان را بست.
هوش مصنوعی: کشور و سپاه و خدمتگزارانت از دادگری تو در امنیت و آرامشاند. خوش زندگی کن و این امنیت را نیکبختی بشمار.
هوش مصنوعی: برای خرد آشکار است که پادشاهِ کشورگشا برتری بزرگی بر خدمتگزاری دارد که تنها در پی گرفتن جاگیر (زمین واگذاری) است.
هوش مصنوعی: برای نیرومند کردن کشور و سپاه، بهتر است دست سردار نکتهسنج و وزیر همهدان را قوی کنی.
هوش مصنوعی: به کمال رساندن کارها پیشهٔ پیران است، نه جوانان. آدم کوچک و ناپخته کار بزرگ را دشوار و خراب میکند.
هوش مصنوعی: در یاری سپهسالار و سپاه بکوش و بنگر که نام پادشاهان کیانی بهسبب رستم، پسر زال، بلندآوازه شد.
هوش مصنوعی: از سر لطف خلعتِ پذیرش ببخش، زیرا بخت از دیرباز برای بندگی تو کمر بسته است.
هوش مصنوعی: فدای احسان شاه و گمان نیک او شوم. فرمانی که برایم رسید از نیکیِ فراخواندن من بود.
هوش مصنوعی: شکوه شاه پیک تیزرو را از سرزمینی به سرزمین دیگر دواند تا راه ششماهه را تا درِ خانهٔ من بپیماید.
هوش مصنوعی: ناگهان از درِ خانهام بانگی برخاست که به فلانی بگویید فرمانِ احضار از سوی شاه آمده است.
هوش مصنوعی: بیکفش و بیدستار از خانه بیرون دویدم؛ نه قبا پوشیده بودم و نه کمر بسته.
هوش مصنوعی: تا وقتی که فرستاده مرا نزد حاکم دیوان و شهر برد، همهجا مژدهدهندگان را دیدم.
هوش مصنوعی: از شادی، پیش از گفتن درود در نخستین مجلس، به همهٔ حاضران با احترام راه پیش افتادن دادم.
هوش مصنوعی: همانگونه که یاران نیک قرآن را با احترام از دوستان میگیرند، من نیز فرمان شاه را با تعظیم از دوستان گرفتم.
هوش مصنوعی: فرمان را بوسیدم و از سر فرمانبرداری بر سر نهادم، آن را گشودم و رویش را بر پیشانیام مالیدم.
هوش مصنوعی: به آن نگاه میکردم و آن را چون سرمه بر چشم میکشیدم؛ آن را میخواندم و چون عسل با زبان میلیسیدم.
هوش مصنوعی: از آن، چشمم چون ستارهای پرنور شد و دهانم چون جعبهای پر از شیرینی گشت.
هوش مصنوعی: بیدرنگ به دنبال مرکب و ساز سفر دویدم و با همهٔ مردم آن دیار وداع کردم.
هوش مصنوعی: اکنون سه ماه است که شتابان به سوی تو میآیم؛ بوی گلستان در سر دارم و حاصل کان (گوهر شعر) در بغل.
هوش مصنوعی: ای شیرشکار، تو چون دریا در جزر و مدی و من چون گنجی روان در جستوجوی آن دریای روان آمدهام.
هوش مصنوعی: مانند بازرگان گجراتی که از مکه بازمیگردد، من نیز از کعبه نشان کوی تو را خوش یافتم.
هوش مصنوعی: در پیشگاه تو مانند موسی بر کوه طور ایستادهام و نسخهٔ سخنِ معجزهآسا را در دست دارم.
هوش مصنوعی: سخن من از تازگی دمهای تازه دارد، مانند گلی که باد وزان را خوشبو میکند.
هوش مصنوعی: بگو که فضل و دادگری را بهشایستگی در نظم و ترتیب درآورد، زیرا حسانِ زمان (شاعر) به شاه زمان رسیده است.
هوش مصنوعی: اگر مدعیای از سر انکار بیاید، این من و این شعرهای من؛ قلم و انگشت را به مبارزه میخوانم.
هوش مصنوعی: خورشیدی را که با پرتو خود جهان را فرا گرفته، نمیتوان با غباری که برمیخیزد پوشاند.
هوش مصنوعی: به اغراق میگوید: وحی از آن رو قطع شد که دیوان نظیری با فرقان و تورات همسنگ و همنشین میشد.
هوش مصنوعی: این برگها را بخوان و جایگاه هر طبع و قریحه را نگه دار؛ خردمندی که مرتبهشناس است نیازی به آموختن ندارد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که طبع آدمی میل دارد در گلشن و دشت، آب روان را بر سبزه و سنبل تماشا کند،
هوش مصنوعی: همچون آبی که خوش بر سبزه و سنبل میگذرد، تو نیز عیش و زندگی گذرا را سرخوش بگذران.
هوش مصنوعی: عمرت چنان دراز باد که شب و روز و ماههایش تا روز رستاخیز محور گردش روزگار باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خواهی که نیاری به سوی خویش زیان را
از گفتن ناخوب نگهدار زبان را
گفتار زبان است ولیکن نه مرا نیز
تا سود به یک سو نهی از بهر زیان را
گفتار به عقل است، که را عقل ندادند؟
[...]
ای شاه! تویی شاه، جهان گذران را
ایزد به تو دادهست زمین را و زمان را
بردار تو از روی زمین قیصر و خان را
یک شاه بسنده بود این مایه جهان را
آسان گذران کار جهان گذران را
زیرا که جهان خواند خردمند جهان را
پیراسته می دار به هر نیکی تن را
آراسته می خواه به هر پاکی جان را
میدان طمع جمله فرازست و نشیب است
[...]
نوروز جوان کرد به دل پیر و جوان را
ایام جوانی است زمین را و زمان را
هر سال در این فصل برآرد فلک از خاک
چون طبع جوانان جهان دوست جهانرا
گر شاخ نوان بود ز بی برگی و بی برگ
[...]
آراست جهاندار دگرباره جهان را
چو خلد برین کرد، زمین را و زمان را
فرمود که تا چرخ یکی دور دگر کرد
خورشید بپیمود مسیر دوران را
ایدون که بیاراست مر این پیر خرف را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.