حاجیان آمدند با تعظیم
شاکر از رحمت خدای رحیم
جسته از محنت و بلای حجاز
رسته از دوزخ و عذاب الیم
آمده سوی مکه از عرفات
زده لبیک عمره از تنعیم
یافته حج و کرده عمره تمام
باز گشته به سوی خانه سلیم
من شدم ساعتی به استقبال
پای کردم برون ز حد گلیم
مر مرا در میان قافله بود
دوستی مخلص و عزیز و کریم
گفتم او را «بگو که چون رستی
زین سفر کردن به رنج و به بیم
تا ز تو باز ماندهام جاوید
فکرتم را ندامت است ندیم
شاد گشتم بدانکه کردی حج
چون تو کس نیست اندر این اقلیم
باز گو تا چگونه داشتهای
حرمت آن بزرگوار حریم:
چون همی خواستی گرفت احرام
چه نیت کردی اندر آن تحریم؟
جمله برخود حرام کرده بدی
هرچه مادون کردگار قدیم؟»
گفت «نی» گفتمش «زدی لبیک
از سر علم و از سر تعظیم
میشنیدی ندای حق و، جواب
باز دادی چنانکه داد کلیم؟»
گفت «نی» گفتمش «چو در عرفات
ایستادی و یافتی تقدیم
عارف حق شدی و منکر خویش
به تو از معرفت رسید نسیم؟»
گفت «نی» گفتمش «چون میکشتی
گوسفند از پی یسیر و یتیم
قرب خود دیدی اول و کردی
قتل و قربان نفس شوم لئیم؟»
گفت «نی» گفتمش «چو میرفتی
در حرم همچو اهل کهف و رقیم
ایمن از شر نفس خود بودی
وز غم فرقت و عذاب جحیم؟»
گفت «نی» گفتمش «چو سنگ جمار
همی انداختی به دیو رجیم
از خود انداختی برون یکسر
همه عادات و فعلهای ذمیم؟»
گفت «نی» گفتمش «چو گشتی تو
مطلع بر مقام ابراهیم
کردی از صدق و اعتقاد و یقین
خویشی خویش را به حق تسلیم؟»
گفت «نی» گفتمش «به وقت طواف
که دویدی به هروله چو ظلیم
از طواف همه ملائکتان
یاد کردی به گرد عرش عظیم؟»
گفت «نی»گفتمش «چو کردی سعی
از صفا سوی مروه بر تقسیم
دیدی اندر صفای خود کونین
شد دلت فارغ از جحیم و نعیم؟»
گفت «نی» گفتمش «چو گشتی باز
مانده از هجر کعبه بر دل ریم
کردی آنجا به گور مر خود را
همچنانی کنون که گشته رمیم؟»
گفت « از این باب هر چه گفتی تو
من ندانستهام صحیح و سقیم»
گفتم «ای دوست پس نکردی حج
نشدی در مقام محو مقیم
رفتهای مکه دیده، آمده باز
محنت بادیه خریده به سیم
گر تو خواهی که حج کنی، پس از این
این چنین کن که کردمت تعلیم»



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر با توصیف حاجیانی که با شکرگزاری از رحمت خدا به سوی مکه بازمیگردند، سفر معنوی و سختیهای حج را برمیشمارد. در این میان، او به دوستی نزدیک خود که در این سفر همراهش بوده، میگوید و از او میپرسد که چگونه بر سختیها فائق آمده و مناسک حج را به جا آورده است. دوست با بیان تجربیاتش از تمکین در برابر حق و پذیرش احکام الهی، مراحل حج را شرح میدهد و از حالات عرفانی و حسی خود در این سفر معنوی سخن میگوید. شاعر در پایان متوجه میشود که اگرچه دوستیاش از احکام و مناسک مطلع نبوده، اما حقیقتاً در مقام قرب الهی قرار گرفته است و از او میآموزد که حج واقعی تنها به ظواهر آن محدود نمیشود.
هوش مصنوعی: حاجیان با احترام و قدردانی به درگاه خداوند مهربان آمدهاند.
هوش مصنوعی: کسی که از سختیها و مشکلات سرزمین حجاز رها شده، از آتش جهنم و عذاب دردناک نجات یافته است.
هوش مصنوعی: به مکه آمده و از عرفات، ندا میدهد که برای انجام عمره از تنعیم (محل خارج از مکه) شروع کرده است.
هوش مصنوعی: پس از انجام مناسک حج و عمره به طور کامل، به سوی خانهی سلیم (سلامت و امن) بازمیگردد.
هوش مصنوعی: لحظهای برای استقبال از آن دوست حاضر شدم و از مرزهای عادی خود خارج شدم.
هوش مصنوعی: در میان کاروان، دوستی مخلص و خیرخواه و محترم وجود داشت که به من کمک میکرد.
هوش مصنوعی: به دوست گفتهام: بگو ببینم بعد از این سفر پر از زحمت و خطر، چگونه آزاد شدی؟
هوش مصنوعی: چون از تو دور ماندهام، همیشه به فکر تو هستم و از این بابت که نتوانستم از صمیم قلب به تو نزدیک شوم، احساس پشیمانی میکنم.
هوش مصنوعی: خوشحال شدم چون فهمیدم تو حج را انجام دادی، زیرا در این سرزمین هیچکس به درجه و عظمت تو نیست.
هوش مصنوعی: بگو چطور حرمت آن بزرگوار را در نزد خود نگهداشتی و چگونه به او احترام گذاشتهای.
هوش مصنوعی: وقتی که میخواهی لباس احرام بپوشی و وارد مراسم حج شوی، چه نیت و هدفی در دل داری که این کار را انجام میدهی؟
هوش مصنوعی: هر چیزی که خلق بهوجود آوردهاند، آیا بر خود حرام کردهای که با آن خالق قدیم، یعنی خدا، در تضاد نباشد؟
هوش مصنوعی: در این بیت، ناصرخسرو به گفتوگویی اشاره دارد که در آن، «نی» (شاید به معنای فریاد یا ندای درونی) پاسخ داده و او نیز با احترام و درک، پاسخی داده است که نشاندهندهٔ فهم و تعهد او به حقایق است.
هوش مصنوعی: آیا تو نیز ندای خدا را شنیدی و همانند حضرت موسی (کلیم) پاسخ دادی؟
هوش مصنوعی: در این بیت، گوینده به شخصی میگوید که وقتی در عرفات (محل مقدس برای حجاج) ایستادی و لحظات ویژهای را تجربه کردی، آیا متوجه شدی که چه برکت و توفیقی نصیبت شده است؟
هوش مصنوعی: آیا تو به حقیقت عارف و انسان کامل تبدیل شدهای، یا خود را نادیده میگیری و فقط به یادآوری معرفت میپردازی؟
هوش مصنوعی: گفت «نی» یعنی من نمیخواهم، گفتم به او که چرا گوسفند را به خاطر سود و نان از پی یتیم و بیپناه میکشی؟
هوش مصنوعی: آیا در ابتدا نزدیکترین حالت به خدا را دیدی و سپس سبب قتل و قربانی شدن نفسم را به خاطر شهوات پست خود فراهم کردی؟
هوش مصنوعی: گفت «نه» و من به او گفتم: «وقتی که به حرم میرفتی، مثل اهل کهف و رقیم (مردم غار کهف و شخصیتهای تاریخی و مذهبی) بودی.
هوش مصنوعی: آیا از خطرات و وسوسههای نفسانی خود در امان بودی و از غم جدایی و عذاب آتش جهنم بیخبر بودی؟
هوش مصنوعی: او (کسی که در حال گفتگو است) به شخص دیگری میگوید که چرا مانند سنگی که به دیوهای بد (رجیم) میزنند، بیوقفه به بدیها و گناهان حملهور میشوی.
هوش مصنوعی: آیا تمام عادات و کارهای زشت و ناپسند را به طور کامل کنار گذاشتهای؟
هوش مصنوعی: در این بیت، شخصی از دیگری میپرسد که آیا او به مقام ابراهیم، یعنی جایگاه بلند او در دین و نزد خداوند، آگاه شده است. پاسخ او به این اشاره دارد که درک این مقام نیازمند آگاهی و بینش عمیق است.
هوش مصنوعی: آیا با صداقت و ایمان کامل، خودت را به حق و حقیقت تسلیم کردی؟
هوش مصنوعی: گفت «نی»، یعنی او پاسخ داد «نه»، و من به او گفتم «آیا زمانی که در گرد طواف میدوستی، به حالتی شبیه به کسی که در خجالت و حیا به زمین افتاده است، نمیدوی؟
هوش مصنوعی: آیا تو از طواف و دور گشتن همه فرشتگانت در اطراف عرش بزرگ خدا یاد کردهای؟
هوش مصنوعی: او گفت «نی» یعنی نه، و من به او گفتم: آیا با تلاش و کوشش، از معانی پاک و خوش به سمت مروه (جایگاه مقدس در مکه) به تفکیک نرفتی؟
هوش مصنوعی: آیا در صفای دل خود این را مشاهده کردی که با این حال، دل تو از عذاب جحیم و نعمت بهشت آزاد شده است؟
هوش مصنوعی: در اینجا گویا شخصی سوال میکند که آیا از دوری و جدایی از کعبه، که مکانی مقدس است، احساس تنهایی و غم میکند یا نه. راوی در پاسخ به او میگوید که او (شخص سوالکننده) در حال حاضر از عشق و یاد کعبه دور مانده است.
هوش مصنوعی: در آن مکان که خود را به گور سپردی، آیا اکنون نیز به همین حال و وضع گم شدهای باقی ماندهای؟
هوش مصنوعی: او در پاسخ میگوید که همه چیزهایی که تو دربارهٔ این موضوع گفتی، چه درست و چه نادرست، برای من ناشناخته است و نمیدانم.
هوش مصنوعی: به دوست میگویم، تو که حج نگزیدهای، در حقیقت به مقام معنوی رسیدن، برای تو میسر نشده است.
هوش مصنوعی: تو به زیارت مکه رفتهای و اکنون بازگشتهای، اما تنها زحمت سفر را متحمل شدهای و در ازای آن، تنها مشکلات و رنجهای راه را به دست آوردهای.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به زیارت حج بروی، باید به همین شیوهای عمل کنی که من به تو آموزش دادهام.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
صد هزار آفرینِ ربِّ علیم
باد برابرِ رحمت ابراهیم
آفتابِ ملوکِ هفت اقلیم
که بدو نوشد این جلالِ قدیم
از پی خرّمیِ باغِ ثنا
[...]
ای نسیم صبا تحیت من
برسان نزد خواجه ابراهیم
آنکه چون خلق او نداند بود
در بهاران به باغ بوی نسیم
ای کریمی که در کرم چون تو
[...]
مست و شادان در آمد از در تیم
کرده بیجاده جای دُر یتیم
زیر خط زبرجدش میمی
زیر زلف معنبرش صد جیم
زیر آن جیم طوبی و فردوس
[...]
روی بازار ملک هفت اقلیم
پشت حق بوالمظفر ابراهیم
شهریاری که طول عرض فلک
همتش را نیامدست جسیم
کوه با حلم او به مایه سبک
[...]
ای علایی ببین و نیک ببین
که زمانه ستمگریست عظیم
گه ز چوبی کند دمنده شنکج
گه ز گوسالهای خدای کریم
هر کرا فضل نیست نیم پشیز
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.