تا نَلَغْزی کِه زِ خون، راهِ پَس و پیش، تَر اَسْت
آدَمیدُزْد، زِ زَرْدُزْد، کُنون، بیشتَر است
گُرْبُزاناَنْد کِه اَز عَقْل و خَبْر میدُزْدَنْد
خود، چِه دارَنْد کَسی را کِه زِ خود، بیخَبَر اَسْت
خودِ خود را تو، چُنین، کاسِد و بیخَصْم مَدان
کِه جَهان، طالِبِ زَرّ و خودِ تو، کانِ زَر اَسْت
کِه رسول حق« الناس معادن» گفتهست
مَعْدَنِ نُقْرِه و زَرّ اَسْت و یَقین، پُرگُهَر اَسْت
گنج یابی و در او عمر نیابی تو به گنج
خویش دریاب که این گنج ز تو بر گذرست
خویش دریاب و حذر کن تو ولیکن چه کنی
که یکی دزد سبک دست در این ره حذرست
سحر ار چند که تاریست حساب روزست
هر که را روی سوی شمس بود چون سحرست
روحها مست شود از دم صبح از پی آنک
صبح را روی به شمس است و حریف نظرست
چند بر بوک و مگر مهره فروگردانی
که تو بس مفلسی و چرخ فلک پاک برست
مغز پالوده و بر هیچ نه در خواب شدی
گوییا لقمه هر روزه تو مغز خرست
بیشتر جان کن و زر جمع کن و خوشدل باش
که همه سیم و زر و مال تو مار سقرست
یک شب از بهر خدا بیخور و بیخواب بزی
صد شب از بهر هوا نفس تو بیخواب و خورست
از سر درد و دریغ از پس هر ذره خاک
آه و فریاد همیآید گوش تو کرست
خون دل بر رخت افشان به سحرگاه از آنک
توشه راه تو خون دل و آه سحرست
دل پرامید کن و صیقلیش ده به صفا
که دل پاک تو آیینه خورشید فرست
مونس احمد مرسل به جهان کیست بگو
شمس تبریز شهنشاه که احدی الکبرست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل به بررسی وضعیت روحی و شناختی انسان میپردازد و از دزدیده شدن عقل و خبر انسانها به دست خودشان سخن میگوید. مولانا مردم را به دروننگری و درک ارزشهای واقعی خود دعوت میکند و یادآور میشود که گنج واقعی در درون هر انسان نهفته است. او تصریح میکند که دنیا و مال و زر تنها فریبدهندهاند و نیاز به گنجیابی در وجود خود داریم. همچنین، او بر اهمیت توجه به دل و صفای آن به عنوان آیینهای برای تابش نور الهی تأکید میکند و شمس تبریز را به عنوان پیامآور حقیقت و معرفت میشناسد. در نهایت، شاعر با بیان ضرورت گام برداشتن در مسیر حق و حقیقت، انسان را متوجه اهمیت دانش و بینش واقعی میکند.
هوش مصنوعی: آدمی که از روی حرص و طمع، به دنبال به دست آوردن مال و ثروت است، از نظر شدت این رفتار، از دزدانی که خون انسانها را میریزند و زندگی را تباه میکنند، خطرناکتر است.
هوش مصنوعی: گربهها (موجودات ناپسند) کسانی هستند که از عقل و آگاهی میدزدند، پس چه چیزی میتوانند داشته باشند کسی که از خود غافل است و هیچ اطلاعی ندارد؟
هوش مصنوعی: خودت را بیارزش و بیدلیل نپندار، زیرا که جهان به دنبالهٔ ثروت و طلاست و خود تو مانند معدن طلا هستی.
هوش مصنوعی: خداوند، رسولش فرموده است که مردم مانند معادن هستند؛ برخی از آنها نقره و طلا هستند و یقیناً بعضی نیز گرانبها و پُرگوهر هستند.
هوش مصنوعی: به دنبال گنج بودن باعث هدر رفتن عمر تو میشود. خود را دریاب و بر گنج درونیات تمرکز کن؛ زیرا این گنج از خود توست و در درون تو قرار دارد.
هوش مصنوعی: به خودت توجه کن و از خطرات دوری گزین، اما چه فایده که در این مسیر دزد ماهری وجود دارد که همیشه مراقب است.
هوش مصنوعی: اگرچه در سحر تاریکی دیده میشود، اما این زمان محاسبهٔ روز است. هر کسی که رو به خورشید (شمس) داشته باشد، در واقع به روشنایی و نور سحر پیوسته است.
هوش مصنوعی: روحها به خاطر دم صبح سرمست میشوند، زیرا صبح به سوی شمس (خورشید) روی دارد و با او همراهی دارد.
هوش مصنوعی: چند بار میخواهی برای دنیا و امور آن ارزش قائل شوی و مدام وضعیت را تغییر دهی، در حالی که تو خود بسیار فقیر هستی و چرخ فلک (سرنوشت) به هیچوجه خوب و خوش نیست.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد تو فقط به سطح خود بسنده کردهای و در خواب غفلت هستی. به گونهای به نظر میرسد که غذای روزانهات هیچ برتری ندارد و تو مثل خر هستی که فقط به دنبال علف میگردد.
هوش مصنوعی: تلاش کن تا جانت را قویتر کنی و ثروت جمع کنی و خوشحال باش، زیرا تمامی طلا و نقره و مال تو در حقیقت چیزی جز مار سقر (که نماد عذاب و درد است) نیست.
هوش مصنوعی: در یک شب برای خداوند، نه غذا بخور و نه بخواب، تلاش کن تا به واسطهی این یک شب، برای صد شب دیگر که به خاطر هوسها و خواستههای نفسانی بیدار میمانی، جبران کنی.
هوش مصنوعی: از شدت درد و نگرانى، صداى آه و نالهام از هر ذره خاک به گوش میرسد، اما تو گوشات به این صداها نمیرسد و بیاعتنا هستی.
هوش مصنوعی: صبح زود، اشک و خون دل بر گونههایت میافتد، زیرا تو در این مسیر به درد و اندوه نیاز داری و دلتنگیات همراه با زجر توست.
هوش مصنوعی: دل را امیدوار کن و آن را پاک و صاف گردان، زیرا دل پاک تو همچون آئینهای است که نور خورشید را به خوبی منعکس میکند.
هوش مصنوعی: شمس تبریزی، که در اینجا به عنوان بزرگترین یا «شاه» در جهان معرفی شده، دوست و یار احمد مرسل (پیامبر اسلام) است و او را منحصر به فرد و بیهمتا دانستهاند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
این چه شادی است که زو در همه عالم خبرست
وین چه شکرست که زو در همه عالم اثرست
این چه بادست که او را ز نعیم است نسیم
وین چه ابرست که او را ز سعادت مَطَرست
وین چه سورست که پنداری جشنی است بزرگ
[...]
اینهمه لاف مزن گرچه ترا سیم و زر است
که زر وسیم بر اهل خرد مختصرست
دل مبند ار خردی داری بر سیم وزرت
که زروسیم جهان همچو جهان در گذرست
زوبدنیات حسابست بعقبات عقاب
[...]
روز بس خرم و موسم ز همه خوبترست
عید فطرست که عالم همه پر زیب و فرست
باز در مهد شرف کوکبه عید رسید
موکب عشرت و شادی و طرب بر اثرست
شاهد عید که آنرا مه نو می خوانند
[...]
مدتی در طلب مال جهان کردم سعی
تا بآخر خبرم شد که ز نفعش ضررست
عوض هر چه بمن داد فلک عمر ستد
نکند فایده فریاد که اینش هدرست
عمر ضایع شده و مال نماندست بجا
[...]
آن نه رویست مگر فتنه ی دور قمرست
وان نه زلفست و بناگوش که شام و سحرست
ز آرزوی کمرت کوه گرفتم هیهات
کوه را گرچه ز هر سوی که بینی کمرست
مردم چشمم ارت سرو سهی می خواند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.