آن شنیدی که خضر تخته کشتی بشکست
تا که کشتی ز کف ظالم جبار برست
خضر وقت تو عشق است که صوفی ز شکست
صافی است و مثل درد به پستی بنشست
لذت فقر چو بادهست که پستی جوید
که همه عاشق سجدهست و تواضع سرمست
تا بدانی که تکبر همه از بیمزگیست
پس سزای متکبر سر بیذوق بس است
گریه شمع همه شب نه که از درد سرست
چون ز سر رست همه نور شد از گریه برست
کف هستی ز سر خم مُدَمَّغ برود
چون بگیرد قدح باده جان بر کف دست
ماهیا هر چه تو را کام دل از بحر بجو
طمع خام مکن تا نخلد کام ز شست
بحر میغرد و میگوید کای امت آب
راست گویید بر این مایده کس را گله هست
دم به دم بحر دل و امت او در خوش و نوش
در خطابات و مجابات بلیاند و الست
نی در آن بزم کس از درد دلی سر بگرفت
نی در آن باغ و چمن پای کس از خار بخست
هله خامش به خموشیت اسیران برهند
ز خموشانه تو ناطق و خاموش بجست
لب فروبند چو دیدی که لب بسته یار
دست شمشیرزنان را به چه تدبیر ببست


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل مولانا، آفرینش و عشق به عنوان نکاتی مهم مطرح میشود. او به داستان خضر اشاره میکند که برای نجات کشتی از دست ظالم، آن را میشکند. عشق و فقر به عنوان حالاتی ارزشمند توصیف میشوند که انسان را از تکبر و خودخواهی دور میکنند. مولانا به گریه شمع به عنوان نمادی از رنج و تحول نور اشاره میکند و در نهایت به پیروان خود میآموزد که باید از خاموشی و خموشی خود درک کنند و به عواقب تکبر توجه کنند.
هوش مصنوعی: خضر، که نماد راهنمایی و دانش و زندگی جاودانه است، برای نجات کشتی از دست ظالم و جبار، تختهاش را شکست. این اشاره به نجات از مشکلات و رهایی از ستم است.
هوش مصنوعی: خضر (شخصیتی افسانهای که به حکمت و دانش مشهور است) در زمان تو نشاندهنده عشق است و صوفی (عاشق واقعی) از شکست و ضربه به سختی روح رها میشود؛ در واقع، او با درد و رنج به تواضع و فروتنی میرسد.
هوش مصنوعی: لذت فقر مانند شرابی است که در پستی و فروتنی جستجو میشود، زیرا همه عاشقان در حال سجده و تواضع هستند و غرق در خوشحالی و شوق هستند.
هوش مصنوعی: تکبر ناشی از بیمزه بودن و نداشتن ارزش واقعی است، بنابراین سزاوار کسی که متکبر است، درد و عذاب ناشی از بیذوقی است.
هوش مصنوعی: شمع تمام شب نمیگریسته به خاطر درد سر، بلکه به دلیل اینکه از سر خود آزاد شده، نورش از گریه برآمده است.
مدمغ یعنی پرنخوت و غرور، حباب و کف روی خم می و شراب به هستی پرنخوت و باد غرور تشبیه شده است که دور ریخته میشود و سپس قدح باده جان بهدست میرسد.
هوش مصنوعی: ای ماهیا، هر چه چیزی که دلخواه توست را از دریای وجود بجوی، اما در این جستجو طمع و آرزوی بیهوده نکن؛ زیرا ممکن است بر اثر آرزو به جایی برسی که باعث حسابی ناخوشایند شود.
هوش مصنوعی: دریا به شدت طوفانی شده و میگوید: ای پیروان و امت من، که آب حقیقی را بگویید، هیچکس حق ندارد درباره این نعمت الهی ناله و گلهای داشته باشد.
هوش مصنوعی: هر لحظه دریا (که به مفهوم دریا یا قلب خداوند است) و پیروان او در حال خوشحالی و لذتاند و در گفتگوها و تعهدات، به خوبی و راستگویی اعتراف و تأکید میکنند. واژه «الست» به بیان پیمان و میثاق اشاره دارد.
هوش مصنوعی: در آن جشن و مهمانی هیچکس به خاطر درد دلش سخنی نمیگوید و در آن باغ و چمن هیچکس از خاری پای خود را نمیکند.
هوش مصنوعی: سکوت کن؛ زیرا در سکوت تو، اسیران آزاد میشوند. در حالی که تو همواره در حال سخن گفتن و خاموشی هستی، دیگران از این وضعیت بهرهمند میشوند.
هوش مصنوعی: وقتی دیدی که یار تو (دوست یا محبوب) لبش را بسته و خاموش است، زبان خود را نیز ببند و سکوت کن؛ چرا که دست شمشیرزنان را با چه دقتی بستهاند (به گونهای که نتوانند ضربه بزنند).
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
شور در شهر فکند آن بت زُنّارپرست
چون خرامان ز خرابات برون آمد مست
پردهٔ راز دریده، قدحِ می در کف
شربت کفر چشیده، عَلَم کفر به دست
شده بیرون ز در نیستی از هستی خویش
[...]
آنکه در صدر قضا تا به حکومت بنشست
چنگ بازی به مثل سینه کبکی بنَخَست
وانکه تا او در انصاف گشودهست ز بیم
پشت ظالم بشکست و نفس فتنه ببست
دیده اکنون نتواند که کند هیچ زنا
[...]
چار چیز است خوش آمد دل خاقانی را
گر کریمی و معاشر مده این چار ز دست
مال پاشیدن و پوشیدن اسرار کسان
باده نوشیدن و بوسیدن معشوقهٔ مست
صنما بسته آنم که در این منزل تست
خبری یابم زان زلف شکسته به درست
درد و غمهای تو و عهد وفایت بر ماست
هم به جان تو که هوش و دل و جانم بر تست
دل من نیست شد و سوز تو از سینه نرفت
[...]
یار میخواره من دی قدحی باده به دست
با حریفان ز خرابات برون آمد مست
بر در صومعه بنشست و سلامی در داد
سرِ خُم را بگشاد و در غم را بربست
دل هر دیو دل از ما که بدید آن مه نو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.