گنجور

غزل شمارهٔ ۳۰۲

 
مولوی
مولوی » دیوان شمس » غزلیات
 

در هوایت بی‌قرارم روز و شب

سر ز پایت برندارم روز و شب

روز و شب را همچو خود مجنون کنم

روز و شب را کی گذارم روز و شب

جان و دل از عاشقان می‌خواستند

جان و دل را می‌سپارم روز و شب

تا نیابم آن چه در مغز منست

یک زمانی سر نخارم روز و شب

تا که عشقت مطربی آغاز کرد

گاه چنگم گاه تارم روز و شب

می‌زنی تو زخمه و بر می‌رود

تا به گردون زیر و زارم روز و شب

ساقیی کردی بشر را چل صبوح

زان خمیر اندر خمارم روز و شب

ای مهار عاشقان در دست تو

در میان این قطارم روز و شب

می‌کشم مستانه بارت بی‌خبر

همچو اشتر زیر بارم روز و شب

تا بنگشایی به قندت روزه‌ام

تا قیامت روزه دارم روز و شب

چون ز خوان فضل روزه بشکنم

عید باشد روزگارم روز و شب

جان روز و جان شب ای جان تو

انتظارم انتظارم روز و شب

تا به سالی نیستم موقوف عید

با مه تو عیدوارم روز و شب

زان شبی که وعده کردی روز بعد

روز و شب را می‌شمارم روز و شب

بس که کشت مهر جانم تشنه است

ز ابر دیده اشکبارم روز و شب

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

شهرام ناظری » بی قرار » پیش درآمد و تصنیف بی قرار (برداشتی از ملودی محلی کردی)

محسن دایی نبی » گمان » روز و شب (مولانا)

محمدرضا شجریان » سر عشق » ادامه ساز و آواز (مثنوی ماهور، شکسته، عراق، راک)

گلهای تازه » شمارهٔ ۱۲۴ » (شور) (۰۷:۲۷ - ۰۸:۲۵) نوازندگان: ناهید، حسن (‎نی) خواننده آواز: عبدالوهاب شهیدی سراینده شعر آواز: مولوی (غزل) مطلع شعر آواز: در هوایت بیقرارم روز و شب

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

محمد نوشته:

در بیت اول به جای پایت، کویت هم ذکر شده است.

محمد نوشته:

در بیت یکی مانده به آخر به جای بعد شاید وصل هم درست باشد.

سایه نوشته:

این غزل رو با دکلمه‌ی عبدالکریم سروش و صدای استاد شهرام ناظری حتما گوش‌کنید!

ـمیثمـ نوشته:

با سایه موافقم:)
اثر استاد شهرام ناظری رو از دست ندید:)

یاشار نوشته:

این شعر رو در آلبوم گریه بید محمد رضا لطفی بشنوید. شاهکاری بی همتا در موسیقی اصیل ایرانیست.

دکتر ترابی نوشته:

بی گمان روز وصل است و نه روز بعد که بی معنی می نماید
تمامی غزل آگنده از انتظار است ، انتظار روز وصال
(و این از اشتباه کاتبان است)

ناشناس نوشته:

نسخه ای قدیمی در اختیار بنده است که تفاوتهایش را ذکر میکنم:
بیت۳ مصرع اول:جان و دل میخواستی از عاشقان
بیت۴ مصرع دوم: یکزمان من سر نخارم روز و شب
بیت۶ مصرع اول: میرسد از زخمه ات برجان من
بیت ۱۳ در نسخه بنده وجود ندارد.
بیت ۱۴ مصرع اول: زان شبی کم وعده کردی روز و شب
بیت اخر مصرع دوم: زین دو دیده اشک بارم روز و شب

سعید نوشته:

حتما کار محسن دایی نبی را هم گوش بدید
زیبا خوانده این شعر رو

بیگدلی نوشته:

سلام دوستان اهل فضل
سئوال:در یک بیت مانده به آخر که آمده:زان شبی “کم”وعده کردی روز وصل(که در این سایت نیامده است)آیا kamخوانده میشود یا “kem”.
بنظر میرسد که kemدرستتر باشد چه آنکه مرکب است از که و ام.قرار نیست با ادغام آنها اٍ به فتحه تبدیل شود

مانا نوشته:

در جواب اقای محمد. به نظر من در بیت اول همان (پایت) است نه” کویت ” با توجه به “هوایت “که در مصرع اول گفته شده “پایت ” مناسب است.
در بیت آ خر که نظر دادند به جای روز بعد روز وصال است. و آقای دکتر گفتند بی معنی میشود خواستم عرض کنم: از نظر من هر دو واژه میتواند باشد و معنا داشته باشد… شاید منظور شاعر این بوده که از وقتی گفته بودی روز بعد روز دیدار است بر من روزها و شب ها گذشت…

نجمه برناس نوشته:

در بیت ساقیی کردی بشر را چل صبوح
زان خمیر اندر خمارم روز وشب
اشاره دارد به داستان معروفی که جسم خاکی آدم چهل روز طول کشید تا روح در آن دمیده شد .
مولانا در واقع علت سرمست بودنش را مربوط به همان می داند و وجود خود را هنوز از آن عشق سرمست می داند .

نجمه برناس نوشته:

نکته های اخلاقی و اجتماعی از ویژگی های شعر صائب است.

محمد رضا نوشته:

یک سوال..

مگه اون زمان هم قطار بوده؟

در میان این قطارم روز و شب

این یعنی چی؟

ناشناس نوشته:

ای مهار عاشقان در دست تو
در میان این قطارم روز و شب
با عرض سلام: شتران در یک کاروان را هم قطار مینامیدند، اینکه منظور همان است ازاین هم میشود دید که میفرماید مهار که به چوبی گفته میشد که در بینی شترکنند

Abdul Waris Ahmadi نوشته:

غرل زیبا است وقتی عبدالکریم سروش آنرا دیکلمه میکند وبا آواز جادویی استاد شهرام ناظری خوانده میشود مزیت آن مظاعف میگردد.
سوالی ازسایت وزین گنحور داشتم که امیدوارم با لطفی که دارند نظر خویش شریک سازند.
بیت ششم غزل:
مزنی تو زخمه وبر میرود
تا به گردون زیر وزارم روزوشب
درمصرع دوم کلمهء زیر به کسر ه اول هم توسط آقای سروش وهم توسط استاد ناظری خوانده شده اما درشمال افغانستان آنرا به فتحهء اول میخوانند که معنی را رساتر میرساند تا نظر اهل نظر چه باشد؟

حمیدرضا نوشته:

پیشنهاد میکنم این شعر رو از گروه دال رو هم بشنوید

خیلی زیبا خوندن این شعر رو

شیخ نوشته:

و جدیدترین اجرای آن با صدای مامک خادم هم بسیار شندیدنی ست

زلف پریشان نوشته:

این شعر زیبا رو استاد شجریان در دو آلبوم با استاد لطفی و استاد مشکاتیان خوندن و راستش من با شنیدنش کلی گریه کردم مخصوصا بیت تا که عشقت مطربی آغاز کرد… و بیت آخر که هیچی دیگه خدا اون دو استاد بزرگ رو بیامرزه و استاد شجریان رو برای ما نگهداره

کیانوش نوشته:

با سلام،
فکر می کنم بیت
زان شبی که وعده کردی روز بعد - روز و شب را می‌شمارم روز و شب
درست تر است که این گونه باشد :
زان شبی کم وعده کردی روز وصل - روز و شب را می‌شمارم روز و شب
«کم» که مخفف «که ام» به معنی «که با من» است در خواندن روان تر و بدون سکته می باشد.
در مورد کلمه ی «بعد» و «وصل»، بنده آن طور که شنیده بودم نوشتم.

یوسفی نوشته:

مگه اون زمان هم قطار بوده؟
در میان این قطارم روز و شب

فکر می‌کنم کمر بند شکارچیان منظور است چون دور این کمربند پر از فیشنگ بوده،
در استان فارس به‌‌‌ قطار فیشنگ معروف است

بابکى دیگر، نوشته:

جناب یوسفى،
قطار به معناى “زنجیر” به کار آمده:
اى مهار عاشقان در دست تو
در میان این قطارم روز و شب
یعنى که من هم جزئى یا حلقه اى از این زنجیره عاشقانم.
در گذشته کاروان را قطار خطاب مى کردند، مثل قطار شتران و یا … زمانى که تِرٓن به ایران (زمان ناصرالدین شاه) آمد آنرا همچون گذشتگان قطار خواندند چرا که کوپه ها مانند زنجیر به یکدیگر متصل بودند…

حسین آزاد نوشته:

استاد شجریان

کنسرت سفارت ایتالیا یا همان سرعشق

سال ۶۱

با مرحوم مشکاتیان و جناب موسوی

با سپاس

صالح نوشته:

معنی اصطلاح «زیر و زار» در بیت «می‌زنی تو زخمه و برمی‌رود تا به گردون زیر و زارم روز و شب» چیست؟ مثلاً به معنی صدای ناله است؟ در این صورت این ترکیب از کجا آمده است؟

امیرحسین نوشته:

این غزل رو استاد لطفی هم اجرا کردند..آلبوم گریه بید

نادر.. نوشته:

روز و شب را همچو خود مجنون کنم..
و
تا نیابم آنچه در مغز من است،
یک زمانی سر نخارم روز و شب ..
این نشانه ی زنده بودنه..

علی نوشته:

در جواب دوستمان، جناب حسین آزاد، بر اساس فرهنگ دهخدا:

- زیر و زار ؛ کنایه از آواز حزین و آهسته باشد. (برهان ) (غیاث ) (ناظم الاطباء). آواز نرم و باریک . (آنندراج ). آواز آهسته . (فرهنگ رشیدی ) :
چو آواز خود برکشد زیر و زار
بخسبد بر آواز او مرغ و مار.
نظامی .

ناله ٔ زیر و زار من ، زارتر است هرزمان
بسکه به هجر می دهد عشق تو گوشمال من .
سعدی .

کانال رسمی گنجور در تلگرام