چو گل ز صد طرفم چاک در گریبانست
نهال گلشن دردم من این گل آنست
من شکسته دل آن غنچهام که پیرهنم
چو لالهٔ سرخ ز خوناب داغ پنهان است
گلی ز باغ جهان بهر من شکفت کزان
چو عندلیب مرا صد هزار افغانست
غمی که داده به چندین هزار کس دوران
مرا ز گردش دوران هزار چندانست
زمانه داد گریبان من به دست بلا
ولیک تا ابدش دست من به دامان است
به بحر خون شدم از موج خیز حادثهٔ غرق
نگفت یک متنفس که این چه طوفان است
ز آه و گریهٔ من خون گریست چشم جهان
کسی نگفت که آه این چه چشم گریان است
چو شانهٔ باد سر مدعی باره فکار
کزو چه زلف بتان خاطرم پریشان است
ز بس که مست می جهل بود میپنداشت
که شیشهٔ دل مردم شکستن آسان است
ز کینه ساخت مراپایمال و داشت گمان
که من ز بیمددی مورم او سلیمان است
ولی نداشت ازینجا خبر که صاحب من
امیر عادل اعظم محمدی خان است
اسد مخافت و ضیغم شکار و لیث مصاف
که صید ارقم تیغش هزار ثعبان است
قمر وجاهت و مریخ تیغ و زهرهٔ نشاط
که داغ بندگیش بر جبین کیوان است
یگانهای که درین شش دری سرای سپنج
پناه شش جهة و پشت چار ارکان است
سکندری که ز سد متین معدلتش
همیشه خانهٔ یاجوج ظلم ویران است
زهی رسیده به جائی که کبریای تو را
نه ابتدا نه نهایت نه حد نه پایان است
محیط جود تو بحریست بیکران که در آن
حبابها چو سپهر برین فراوان است
ز لجه کرمت قلزمیست هر قطره
چه قلزمی که در آن صد هزار عمان است
تو آفتابی و کیوان بر آستانهٔ تو
به آستین ادب خاکروب ایوان است
ز عین مرتبه ذرات خاک پای تو را
هزار مرتبه بر آفتاب رجحان است
ز ترکتاز تو بر ران آسمان مه نو
نشان تازهای از زخم نعل یکران است
تن فلک هدف ناوک زره بر تست
که از ستاره بر او صد هزار پیکان است
سپهر منزلتا سرو را اگرچه مرا
هزار گونه شکایت ز دست دوران است
ولی به خوشدلی دولت ملازمتت
هزار منتم از روزگار بر جان است
به یک عطیه ز لطف تو میشوم قانع
که فیالحقیقه به از صد هزار احسان است
اجازه ده که ز احوال خویش یک دو سه حرف
ادا کنم که سزاوار سمع سلطان است
عدوی سرکش من آتشی است تیز و مرا
برای کشتن او صد دلیل و برهان است
منم که در چمن مدح حیدر کرار
همیشه بلبل طبعم هزار دستان است
سیه دلی که بود در دلش عداوت من
بسان هیمهٔ دوزخ سزاش نیران است
منم فصیح زبان عندلیب خوش نفسی
که باغ منقبت از طبع من گلستان است
منافقی که هلاک من از خدا خواهد
هلاک ساختن او رواج ایمان است
منم فدائی آل علی و مدعیم
به این که دشمن من گشته خصم ایشان است
رعایت دل من واجبست کشتن او
گناه نیست که کفارهٔ گناهان است
شعار من شب و روزست مدح حیدر و آل
گواه دعوی من کردگار دیان است
فعال خصم بدافعال من ز اول عمر
چو ظاهر است چه حاجت به شرح تبیانست
دل مکدرش از زنگ جهل خالی نیست
ولی تنش ز لباس کمال عریان است
غرور مال چنان کرده غارت دینش
که غافل از غضب شاه و قهر سلطان است
به قبض روح پلیدش فرست قورچهای
کنون که قابض تمغای ملک کاشان است
که از توجه پاکان و آه غمناکان
درین دو روزه به خاک سیاه یکسان است
به او مجال حکایت مده که هر نفسش
در آستین حیل صد هزار دستان است
بزرگوار امیرا اگرچه نظم فقیر
نه در برابر شعر ظهیر و سلمان است
ولی به تربیت روزگار در دل کان
حجر که تیره جمادیست لعل رخشان است
عروس فکرت ایشان ز فکر شاه و امیر
به جلوه آمده در حجله گاه دیوان است
اگر تو نیز به اکسیر تربیت سازی
مس وجود مرا زر درین چه نقصان است
چه محتشم به طفیل سگ تو گشت انسان
گر از سگان تو دوری کند نه انسان است
همیشه تا ز تقاضای چرخ شعبدهباز
زمانه حادثه انگیز و دهر فتان است
ز حادثات نهان سایهٔ حمایت شاه
پناه ذات تو بادا که ظل یزدان است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح و ستایش میر محمدی خان میپردازد و از ویژگیهای برجسته او همچون انصاف، عالیجنابی، و بزرگمنشی یاد میکند. او با شگردی شاعرانگی به بیان غمهایی که از زمانه به دل دارد میپردازد و از اینکه این امیر را در کنار خود دارد، احساس خوشبختی میکند. شاعر به توصیف قدرت و کبریای میر محمدی خان میپردازد و او را چون خورشید و منبع جود و کرامت میشمارد. از طرفی، انتقادات و شکایتهایی نسبت به کینهورزان و دشمنانش مطرح میشود که با توصیفاتی شعری نمایانگر عداوت و ناراحتی او هستند. در پایان، او به وفاداری و شکرگزاری نسبت به کمکهای این امیر به خصوص در تیرگیهای زندگی اشاره میکند.
هوش مصنوعی: من به مانند گلی هستم که از همه جا چاک خورده و پاره پاره است، و شاخ و برگ درخت زیبای زندگیام تنها دردی است که دارم، و من نیز همان گل هستم.
هوش مصنوعی: من غمگین و دلشکستهام و مانند یک غنچه هستم که پیراهنم، شبیه لالهٔ سرخ، از اشک و خون حاصل از داغهایی که در دل دارم، رنگین و آغشته شده است.
هوش مصنوعی: گلی از باغ دنیا برای من شکوفا شد که مانند بلبل برای دیدن آن، هزاران درد و غم را حس میکنم.
هوش مصنوعی: غم و اندوهی که دوران به آن دچارم، به اندازهٔ غم و اندوهی است که به هزاران نفر دیگر داده است. این دوران بسیار سخت و پر دردسر است و حس میکنم که غم من از آنچه دیگران تجربه کردهاند، بیشتر است.
هوش مصنوعی: زمانه به من اجازه داد که گرفتار بلا شوم، اما تا همیشه دست من به دعا و درخواست از خداوند هست.
هوش مصنوعی: از شدت مشکلات و مصیبتهای زندگی، به شدت رنجیده و غمگین شدهام، اما هیچکس در این دنیای پرآشوب، دست کم به زبان نیامده که این چه بلایی است که بر سر من آمده است.
هوش مصنوعی: از شدت اندوه و گریهٔ من، چشمان جهان به حال من گریه کردهاند، اما هیچکس نپرسیده که چرا دل این چشمها اینقدر گریان است و چه چیزی باعث این بیتابی شده است.
هوش مصنوعی: سر و صدای باد مانند شانهای است که موهای معشوق را به هم میزند و سبب پریشانی خاطر من، به خاطر عشقبازی و زیباییهای او میشود.
هوش مصنوعی: به خاطر نوشیدن زیاد شراب نادانی، او فکر میکرد که شکستن شیشه دل مردم کار سادهای است.
هوش مصنوعی: به خاطر کینهای که از من داشت، مرا به راحتی زیر پا کرد و فکر میکرد که من به خاطر نداشتن کمک و یاری مانند موری ضعیف هستم، در حالی که او خود مانند سلیمان، پادشاهی بزرگ و قدرتمند است.
هوش مصنوعی: وی در این بیت بیان میکند که کسی که به او آسیب رسانده، از این موضوع بیخبر بوده که حامی و صاحب او، امیر عادل و بزرگ محمدی خان است.
هوش مصنوعی: این بیت به تواناییهای یک شخصیت برجسته اشاره دارد که مانند شیر و اسد در میدانهای نبرد خطرناک و قوی است. او چنان قدرتی دارد که تیغش میتواند هزار مار (ثعبان) را شکار کند، یعنی دشمنانش را به راحتی نابود میکند.
هوش مصنوعی: ویژگیهای ظاهر و شخصیت میر محمدی خان به اندازهای درخشان است که او مانند ماه (قمر) زیبایی، جنگ و قدرت (مریخ) و شادابی (زهره) را با هم دارد. اینجا اشاره به این است که افتخار خدمت به او بر پیشانی (جبین) کیوان (زهره) نقش بسته است.
هوش مصنوعی: تو یگانهای هستی که در این خانهٔ شش دری که نماد وجود و کائنات است، در پناه شش جهت و پشت چهار رکن است. این اشاره به جایگاه ویژه و اهمیت شخصیتی دارد که در آن به او اشاره شده است.
هوش مصنوعی: سکندر، بزرگترین پادشاه و فرمانروای تاریخ، که به خاطر قدرت و برقراری عدالتش، همیشه در برابر یاجوج و ماجوج (نماد ظلم و فساد) ایستادگی کرده و ظلم آنها را ویران میکند.
هوش مصنوعی: به جایی رسیدهای که عظمت و بزرگیت بیپایان و بیحد و مرز است و هرگز آغاز و پایان ندارد.
هوش مصنوعی: بخشش تو همچون دریای وسیع و بیانتهایی است که در آن حبابها به فراوانی ستارههای آسمان وجود دارند.
هوش مصنوعی: از عمق کرم و سخاوت تو، هر قطره مانند یک دریا ارزشمند است، چه ارزشمندی که در آن صد هزار عمان (سرزمینهای بسیار ثروتمند) وجود دارد.
هوش مصنوعی: تو همچون خورشید هستی و ستارهها به پای تو در مقابل بزرگیات تواضع کرده و خاک در آستان تو به عنوان نشانهٔ ادب و احترام قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: مقدار و ارزش ذرات خاکی که به پاهای تو میرسد، به اندازهای بالا و محترم است که هزار بار از آفتاب بالاتر است.
هوش مصنوعی: بر اثر تازیانههای تو بر آسمان، هلال ماه نشان تازهای از زخم نعل اسب تو را به نمایش میگذارد.
هوش مصنوعی: تن آسمان هدف تیر زره توست، زیرا بر آن صد هزار پیکان ستاره وجود دارد.
هوش مصنوعی: اگرچه در آسمان (سپهر) به خاطر وضعیت زندگی، شکایتهای زیادی دارم، اما درخت سرو را به عنوان نشانهای از ایستادگی و زیبایی تو (میر محمدی خان) میستایم.
هوش مصنوعی: اما خوشی و شادی در کنار تو، گنج و نعمت بزرگی برای من است؛ زیرا در واقع، هزار مزیت و برکات زندگی بر دوش من از جانب روزگار وجود دارد.
هوش مصنوعی: با یک هدیه از محبت تو راضی میشوم، چون واقعاً یک چنین لطفی بهتر از صد هزار نیکی دیگری است.
هوش مصنوعی: اجازه بده تا کمی از وضعیت و حال و روز خودم صحبت کنم، زیرا این سخنان شایستهٔ شنیدن از سوی سلطان است.
هوش مصنوعی: دشمن سرسخت من همچون آتش تندی است و من برای نابود کردن او دلایل و شواهد زیادی دارم.
هوش مصنوعی: من شاعر و مدیحهسرای حیدر کرار (علی بن ابیطالib) هستم و همیشه مانند بلبل در باغ، از خوبیها و فضایل او میگویم و هر بار داستانی زیبا دربارهاش میسرایم.
هوش مصنوعی: کسی که در دلش حسادت و عداوت نسبت به من دارد، مانند هیزم دوزخ است که عذابش شدید و بالاست.
هوش مصنوعی: من، سخنوری مسلط و خوش بیان هستم که مانند بلبل در باغی سرسبز و پر از فضایل زندگی میکنم و طبع من باعث شده تا باغ من از زیبایی و صفات نیک بهرهمند باشد.
هوش مصنوعی: کسی که به من جفا میکند و میخواهد آزارم بدهد، در واقع با این کار خود، ایمان را در جامعه گسترش میدهد و مشخص میکند که من بر حق هستم.
هوش مصنوعی: من از پیروان و فداییان خاندان علی هستم و ادعا میکنم که هر کسی دشمن من باشد، در واقع دشمن آل علی (علی و فرزندانش) است.
هوش مصنوعی: کشتن آن شخص بر من واجب است و این کار گناهی به حساب نمیآید، زیرا مانند کفارهای برای گناهان من خواهد بود.
هوش مصنوعی: مدح علی (حیدر) و خاندان او برای من به عنوان نشانهای از اعتقاداتم در شب و روز ادامه دارد و این ادعا که من در این مدح هستم، خداوند که قاضی و داور است، آن را تأیید کرده است.
هوش مصنوعی: از ابتدای عمر، کارهای من به بدی مانند افعال دشمنانم مشخص بوده است، بنابراین نیازی به توضیح و تفسیر بیشتر نیست.
هوش مصنوعی: دل او از آلودگی جهل پاک نیست، اما تنش از زیبایی و کمال بیبهره است و عریان به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: فردی به خاطر غرور ناشی از مال و ثروت خود، دینی را که به آن وابسته بوده، به خطر انداخته و از خشم و انتقام شاه و قدرت سلطان غافل است.
هوش مصنوعی: میر محمدی خان که اکنون قاضی و حاکم کاشان است، به روح پلیدش سزا بده و او را به خاطر کارهای بدش بگیر.
هوش مصنوعی: توجه خوبان و نیایش غمگینان در این دنیا که زودگذر و مادی است، به یک اندازه به خاک سیاه (مرگ و نیستی) میرسد.
هوش مصنوعی: به او اجازه نده که داستانی بگوید، چرا که هر لحظه از او، هزاران تدبیر و نقشهٔ پنهان در آستین دارد.
هوش مصنوعی: ای بزرگوار امیر، هرچند شعر من که فقیرانه عرضه میشود، به پای اشعار ظهیر و سلمان نمیرسد.
هوش مصنوعی: اما در اثر تربیت و پرورش زمان، در دل کانی که سنگ و تیره است، چیزی مانند لعل (یا گوهر) روشنی وجود دارد. اینجا اشاره به این دارد که هر چند در ابتدا ممکن است به نظر برسد که چیزها بیارزش و تاریک هستند، اما در درون آنها زیبایی و ارزشهای پنهانی وجود دارد.
هوش مصنوعی: عروس اندیشههای این افراد (شاعران و نویسندگان) به دلیل تفکر شاهان و امرا، به زیبایی در محفل دیوانی (محل گردهمایی و شعرخوانی) نمایان شده است.
هوش مصنوعی: اگر تو هم با آموزش و پرورش درست، وجود من را مانند مس به طلا تبدیل کنی، چه نقصانی در این تغییر وجود دارد؟
هوش مصنوعی: حالت انسانیت محتشم به خاطر وفاداری به تو، همچون سگ، به وجود آمده است؛ اگر کسی از سگهای تو دوری کند، پس انسانی برای او باقی نمانده است.
هوش مصنوعی: بنابر تقاضای چرخوفلک و بازیهای زمانه، همواره حوادثی پیش میآید که فتنگی و فتنهآفرینی دارد.
هوش مصنوعی: سایهٔ حمایت شاه تو، به دور از حوادث پنهانی، برای تو باشد که مانند سایهٔ خداوند است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سدید ملک ملک عارض خراسان است
صفی دولت و مخدوم اهل دیوان است
پناه دین خدای و معین شرع رسول
عمر که همچو علیّ و صدیق و عثمان است
لقب سدید و صفی یافته است زانکه دلش
[...]
مدبری ملکی بر جهان جهانبان است
که هر چه گوئی از او صد هزار چندان است
احد صفت صمدی لم یلد و لم یولد
که پیک «و» نامه او جبرئیل و قرآن است
مقدری که خداوندی کرسی و عرش است
[...]
چه آفتی تو که کمتر غم تو هجران است
چه گوهری تو که کمتر بهای تو جان است
جهانِ حسن، تو داری به زیر خاتم زلف
تو راست معجزه و نام تو سلیمان است
از آن زمان که تو را نام شد به خیره کُشی
[...]
هزار سختی اگر بر من آید، آسان است
که دوستی و ارادت، هزار چندان است
سفر دراز نباشد به پای طالبِ دوست
که خارِ دشتِ محبت، گل است و ریحان است
اگر تو جور کنی جور نیست، تربیتست
[...]
وداع چون تو نگاری نه کار آسان است
هلاک عاشق مسکین فراق جانان است
نگر مفارقت جان ز تن چگونه بود
به جان دوست که هجران هزار چندان است
ز وصل خود نفسی پیش از آن که دور شوم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.