نوروز روزگار نشاطست و ایمنی
پوشیده ابر دشت به دیبای ارمنی
بر یاسمین عصابهٔ در منضد است
بر ارغوان طویلهٔ یاقوت معدنی
خیل بهار خیمه به صحرا برون زند
واجب کند که خیمه به صحرا برونزنی
از بامداد تا به شبانگاه می خوری
وز شامگاه تا به سحرگاه گل چنی
بر ارغوان قلادهٔ یاقوت بگسلی
بر مشک بید نایژهٔ عود بشکنی
بر گل همینشینی و بر گل همیخوری
بر خم همیخرامی و بر دن همیدنی
درست ناخریده و مشکست رایگان
هر چند برفشانی و هر چند برچنی
نرگس همی رکوع کند در میان باغ
زیرا که کرد فاخته بر سرو مؤذنی
دارد خجسته غالیه دانی ز سندروس
چون نیمهای به عنبر سارا بیاکنی
نرگس بسان کفهٔ سیمین ترازوییست
چون زر جعفری به میانش درافکنی
ماند به سینه و دم طاووس شاخ گل
چون مشک و در دانه بدو در پراکنی
دو رویه گل چو دایره از سرخ دیبه است
چون پشت او به رشتهٔ زرین بیاژنی
باطنش هست دیگر و ظاهرش دیگرست
گویی شدهست این گل دور وی باطنی
نرگس بسان چرخ به شش پره آسیا
آن چرخ آسیا که ستون زمردین کنی
چرخش ز زر زرد کنی وانگهی درو
دندانهٔ بلورین گردش فرو کنی
شاخ بنفشه بر سر زانو نهاده سر
مانندهٔ مخالف بوسهل زوزنی
شیخالعمید سید صاحب که ذوالجلال
نعمتش داد و صحت تن داد و ایمنی
هرگز منی نکرد و رعونت ز بهر آنک
رسوا کند رعونت و رسوا کند منی
از همت بلند بدین مرتبت رسید
هرگز به مرتبت نرسد مردم دنی
او را ز ریمنی گهر پاک باز داشت
ممکن نباشد از گهر پاک ریمنی
آید به سوی او ز همه خلق محمدت
چون با نشیمن آید مرغ نشیمنی
از جام انگبین نترابد جز انگبین
از نفس او نیاید الا لطف کنی
هست او شریف و همت او همچو او شریف
هست اوسنی و همت او همچو اوسنی
رای موافق و نیت و اعتقاد او
از روزگار توسن برداشت توسنی
هستند شاه را خلفای دگر جز او
لیکن به کام اوست دل شاه معتنی
خورشید را ستاره بسی هست بر فلک
لیکن به ماه باز دهد نور و روشنی
احسان شهریار به تعلیم نیک اوست
چون قوت بهار به باران بهمنی
ای ذونسب به اصل خود و ذوفنون به علم
کامل تو در فنون زمانه چو یک فنی
با عز مشک ویژه و با قدر گوهری
با جاه زرساوی و با نفع آهنی
نامردمی نورزی و ورزی تو مردمی
ناگفتنی نگویی و گویی تو گفتی
خرمن ز مرغ گرسنه خالی کجا بود
ما مرغکان گرسنه تو بار خرمنی
تا حرف بینقط بود و حرف با نقط
تا خط مستوی بود و خط منحنی
عمر و تن تو باد فزاینده و دراز
عیش خوش تو باد گوارنده و هنی


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر به ستایش خواجه ابوسهل زوزنی میپردازد و او را نماد عظمت و نیکوکاری میداند. نوروز به عنوان نماد زندگی و شادکامی توصیف میشود و زیباییهای بهار در دشت و باغها به تصویر کشیده میشود. شاعر ویژگیهای شخصی و ویژگیهای نیکوی زوزنی را مطرح میکند و به همت بلند او در دستیابی به مقامهای والای انسانی اشاره میکند. او را با دیگران مقایسه میکند و میگوید که هیچ کس به مرتبت او نمیرسد. در نهایت، شاعر برای عمر طولانی و زندگی خوب و خوش خواجه دعا میکند و او را انسانی شایسته و با فضیلت معرفی مینماید.
هوش مصنوعی: نوروز نشاندهندهٔ روزهای شاد و مملو از خوشحالی است و در این روز، ابرها بر دشتها به قدری زیبا و لطیف هستند که مانند پارچهٔ گرانبهای ارمنی به نظر میرسند.
هوش مصنوعی: یاسمن در حالتی است که در آن رایحهٔ خوشی در فضا پخش شده و بر گل ارغوان، رنگی شبیه یاقوت قرمز میزند. این تصویر به زیبایی و شکوفایی بهار اشاره دارد که در آن گلها و رنگها زندگی و نشاط را به نمایش میگذارند.
هوش مصنوعی: بهار، مانند گروهی که چادر را به صحرا میزنند، باید اعلان کند که دیگر وقت خروج به صحرا و برپایی خیمه فرا رسیده است.
هوش مصنوعی: از صبح تا شب به خوشگذرانی و مینوشی و از غروب تا سحر به چیدن گل مشغولی.
هوش مصنوعی: بر گل ارغوانی که قلادهای از یاقوت به آن بستهای، بر بوی خوش مشک که نای لحن عود را میشکند، نشستهای و به تماشای زیباییها مشغولی.
هوش مصنوعی: تو بر روی گلها نشسته و از گلها میخوری، بر ساقهها میپرخیزی و بر خاک نیز زندگی میکنی.
هوش مصنوعی: اینجا شاعر میگوید که اگرچه بهطور رایگان و بدون زحمت عطری خوشبو (مثل عطر مشک) به کسی داده شود، معطر کردن آن اثر کمی دارد، چهکه هر چقدر هم بخواهند، بهدست آوردن چیزی بدون زحمت، ارزش چندانی ندارد.
هوش مصنوعی: نرگس به خاطر آواز فاخته، در باغ به حالت رکوع درآمده و این نشاندهنده زیبایی و لطافت طبیعت است. درواقع این تصویر به ما میگوید که زیبایی و لطافت گل نرگس نیز تحت تأثیر صدای خوش فاخته قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: غالیه، نوعی عطر خوشبو است که از درخت سندروس به دست میآید. در این بیت به زیبایی و خوشبویی اشاره شده که با ترکیب عطر غالیه و عنبر، به وجود میآید. این ترکیب به معنای بوی خوش و لطافت است که در جوار زیباییهای طبیعی، مانند گلها، احساس میشود.
هوش مصنوعی: نرگس مانند کفهٔ نقرهای ترازوی زیبایی است که وقتی زر زرد را بهعلاوهٔ آن قرار دهی، جلوهٔ بیشتری پیدا میکند.
هوش مصنوعی: عطر شاخ گل در سینهٔ طاووس باقی مانده و مانند مشک است، و در دانههایش (یا در بین دانهها) بوی او پراکنده شده است.
هوش مصنوعی: گل دو رنگ دارد و مانند دایرهای است که از پارچهٔ سرخ ساخته شده، گویی پشتی او با نوار طلا تزئین شده است.
هوش مصنوعی: این گل دارای باطنی متفاوت با ظاهرش است؛ گویی دور این گل یک عمق و حقیقت پنهانی وجود دارد که نمایان نیست.
هوش مصنوعی: نرگس همانند چرخ آسیاب شیرینی است که میتوانی آن را با پایههای زمردی بپروری و زیبا کنی.
هوش مصنوعی: اگر چرخ را از طلای زرد بسازی، سپس دندانههای بلورین در آن قرار دهی، چرخ تو زیبا و باارزش خواهد شد.
هوش مصنوعی: شاخ بنفشه که به زیبایی و لطافت شبیه است، بر روی زانو قرار گرفته و سرش مانند سر خواجه ابوسهل زوزنی است که در واقع نشاندهندهٔ زیبایی و لطافت اوست.
هوش مصنوعی: شیخالعمید سید صاحب» به عنوان شخصی محترم و با برکت معرفی میشود که خداوند نعمتهای بزرگ، تندرستی و ایمنی را به او عطا کرده است.
هوش مصنوعی: هیچگاه خودپسندی نکرد تا باعث رسواییام شود؛ زیرا خودپسندی تنها موجب رسوایی است.
هوش مصنوعی: با اراده و هدف بلند، به این مقام و منزلت دست یافته است. هرگز مردم دنیا به چنین مقام و منزلتی نمیرسند.
هوش مصنوعی: او (خواجه ابوسهل زوزنی) را از زادگاهش ری، مروارید پاکی جدا کردهاند و چنین مرواریدی از زادگاه ری ممکن نیست به دست آید.
هوش مصنوعی: محبت و قدردانی از خواجه ابوسهل زوزنی باعث میشود که همه موجودات به سمت او بیایند، شبیه به اینکه وقتی مرغی به لانهاش نزدیک میشود، به نشیمن خود میآید.
هوش مصنوعی: از کسی که دارای روح و نفس لطیف و نیکوست، جز خوبی و مهربانی چیزی صادر نمیشود و از او تنها رفتارهای خوش و محبتآمیز به وجود میآید.
هوش مصنوعی: او انسان شریف و نیکنفسی است و بلندهمتی او نیز به همان اندازه شایسته و والا است.
هوش مصنوعی: نظر و هدف او از روزگار کهن به خوبی مشخص و روشن است، گویی که مانند اسب توسن (نیرومند و سریع) در تمام زمانها ثابت و پایدار بوده است.
هوش مصنوعی: خلفای دیگر نیز در دنیا هستند، اما دل شاه فقط به خاطر خواجه ابوسهل زوزنی خوشنود و راضی است.
هوش مصنوعی: در آسمان ستارههای زیادی وجود دارد، اما نور و روشنایی تنها به ماهِ شب تعلق دارد و اوست که نور را به دیگران میدهد.
هوش مصنوعی: نیکخواهی و مهارت شهریار در آموزش به اندازهٔ تأثیر باران در رویش و قوت بهار ارزشمند است.
هوش مصنوعی: ای کسی که به اصل و نسب خود مشهور هستی و به علوم مختلف مسلطی، در این زمانه در هر علمی مانند یک هنر شناخته شدهای.
هوش مصنوعی: تو مانند عطر مشک، با ارزشی مثل گوهر، با مقام و جایگاهی همچون زر و با فایدهای مانند آهن، نفسی ارزشمند و پرقدرت داری.
هوش مصنوعی: نیکی و مردمداری را فراموش نکن و گرنه تو به انسانی بینهایت بد رفتار رو میآوری، چون تا کنون با سکوت خود سخنان ناگفتنی را بیان کردهای.
هوش مصنوعی: خرمن (مقداری از محصول) که از مرغهای گرسنه خالی باشد، کجا وجود دارد؟ ما هم مانند مرغهای گرسنه، به بار خرمنی که تو آوردهای، نیازمندیم.
هوش مصنوعی: تا زمانی که سخن به شکل ساده و بدون پیچیدگی باشد و همچنین زمانی که نوشتار راست و بدون انحراف باشد، زیبایی آن نیز حفظ میشود.
هوش مصنوعی: برای تو آرزوی عمر طولانی و جسم سالم دارم و امیدوارم زندگیات همیشه شاد و خوش باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خوارزم گرد لشکرش ار بنگری همی
بینی علم علم تو بهر دشت و کردری
نوروز برنگاشت به صحرا به مشک و می
تمثالهای عزه و تصویرهای می
بستان بسان بادیه گشتهست پرنگار
از سنبلش قبیله و از ارغوانش حی
صد کارگاه ششترکردهست باغ لاش
[...]
روز دی است خیز و بیار ای نگار می
ای ترک می بیار که ترکی گرفت دی
می ده به رطل و جام که در بزم خسروی
بنشست شاه شاد ملک ارسلان به می
شاهی که کرد چرخ و فلک را به زیر پای
[...]
فصل بهار آمد و بگذشت عهد دی
پیش آر، ای چراغ ری، اکنون چراغ می
تاریکی است مانده ز دی در نهاد ما
و آن جز چراغ می نبرد، ای چراغ ری
برکش نوا، که خاطب گل بر کشید صورت
[...]
ای پایگاه قدر تو بر خط استوی
از فر تو چو خلد برین گشته استوی
در باغ استوی طرب انگیز بگذران
لحن مغنیان خود از خط استوی
جان راغذا سماع خوش و روی نیکو است
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.