نوروز برنگاشت به صحرا به مشک و می
تمثالهای عزه و تصویرهای می
بستان بسان بادیه گشتهست پرنگار
از سنبلش قبیله و از ارغوانش حی
صد کارگاه ششترکردهست باغ لاش
صد کارگاه تبت کردهست دشت طی
طاوس میان باغ دمان و کشیکنان
چنگش چو برگ سوسن و پایش چو برگ نی
بالش بسان دامن دیبای زربفت
دمش پر از هلال و جناحش پر از جدی
وین هدهد بدیع، درین موسم ربیع
برجاسوار تاجی بر سر نهاده وی
برجاس او به سربر، گه باز و گه فراز
چون خادمی که سجده برد پیش شاه ری
قمری هزار نوحه کند بر سر چنار
چون اهل شیعه بر سر اصحاب نینوی
مرغ اندر آبگیر و بر او قطرههای آب
چون چهرهٔ نشسته بر او قطرههای خوی
از قهقههٔ قنینه چو می زو فروکنی
کبک دری بخندد، شبگیر تا ضحی
چون سبزهٔ بهار بود بانگ عندلیب
چون بند شهریار بود صوت طیطوی
بلبل به زخمه گیرد نی بر سر چنار
چون خواجهٔ خطیر برد دست را به می
پیروز بخت مهتر کهتر نواز نیک
مخدوم اهل مشرق کلثوم بن حیی
فرخ فری که بر سرش از ماه و آفتاب
چترست، چون دو بال همای خجسته فی
معروف گشته از کف او خاندان او
چون از سخای حاتم طی، خاندان طی
هنگام همت وی و هنگام جود وی
شیء است همچو لا شیء و لاشیء همچو شیء
دور از فجور و فسق و بری از ریا و زور
شسته رسوم زرق و نبشته دو نیم وی
با نظم ابن رومی و با نثر اصمعی
با شرح ابن جنی و با نحو سیبوی
با نکتهٔ مغنی و با دانش مطیع
با خاطر مبر و اغراق نفطوی
با خط ابن مقله و با حکمت زهیر
با حفظ ابن معتز و با صحبت ابی
ابر هزبرگون و تماسیح پیلخور
با دست اوست، یعنی شمشیر اوست، ای
جز بوی خلق او نشناسد سموم تیر
جز تف خشم او نبرد زمهریر دی
آن سیدی که با دو کف درفشان او
باشد خلیج رومی اندکتر از دوخی
آنجایگاه کانجمن سرکشان بود
تو بوفلانی آن دگران ابنه و بنی
هینی به گاه جنگ به تک خاسته ز کوه
هین بزرگ باز نگردد به هین و هی
ماند به ساعتی ز یکی روز خشم تو
آن روز کآسمان بنوردند همچو طی
تا اصل مردم علوی باشد از علی
تا تخم احمد قرشی باشد از قصی
همواره باش مهتر و میباش جاودان
مه باش جاودانه و همواره باش حی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف زیباییهای بهار و دوستیها و فضایل انسانی میپردازد. در آن، طبیعت با رنگ و عطر گلها، پرندگان و باغها تجلی یافته و نشاط و سرزندگی را به تصویر میکشد. شخصیتهای برجسته به سخاوت و جود اشاره شده و از صفاتی چون مهربانی و دوری از زشتیها تاثیر میپذیرند. شاعر همچنین به شجاعت و ارزشهای اخلاقی اشاره دارد و از فضائل بزرگان مانند حاتم طی پرده برمیدارد. در نهایت، با تأکید بر جاودانگی و ماندگاری این ارزشها، خواستار تداوم زیباییها و نیکیها در زندگی است.
هوش مصنوعی: نوروز با بوی خوش مشک و شراب، جلوهها و نمادهای زیبایی و شادی را به دشت آورده است.
هوش مصنوعی: باغ به مانند بیابانی زیبا و رنگارنگ شده است، به خاطر سنبلهایش که مانند قبیلهای شکوفه دادهاند و ارغوانهایش که مانند گلهای خوش رنگ و زیبا هستند.
هوش مصنوعی: باغ پر از گل و گیاه مثل یک کارگاه بزرگ ششتر (پروانه) تولید کرده است و دشت نیز به اندازهای زیبا و پربار است که مانند کارگاه تبت (شهری در تبت) پر از زیبایی و دلربایی است.
هوش مصنوعی: طاوس در باغ در حال قدم زدن و آواز خواندن است، چنگ او مانند برگهای سوسن زیب است و پاهایش مانند برگهای نی نازک و ظریف است.
هوش مصنوعی: پرندگانی چون هدهد، با ظاهری شگفتانگیز و زیبا توصیف شدهاند؛ بالش مانند دامن زیبا و گرانبهای ابریشم است و دمش پر از هلال و بالهایش پر از زینت و آرایش است.
هوش مصنوعی: این هدهد زیبا در این فصل بهار، بر یک ارتفاع نشسته و تاجی بر سر دارد.
هوش مصنوعی: هدهد در آن سر برشده است و گاه به عقب و گاه به جلو میرود، مانند خدمتکاری که در برابر شاه ری (پایتخت قدیم ایران) به زمین میافتد و سجده میکند.
هوش مصنوعی: قمری (نوعی پرنده) به طور مکرر بر شاخهٔ چنار نوحه خوانی میکند، مانند معتقدان شیعه که برای شهدای کربلا (اصحاب امام حسین) سوگواری و نوحهسرایی میکنند.
هوش مصنوعی: در این بیت به تصویر مرغی که در آبگیر نشسته اشاره شده است و قطرههای آب که روی آن نشستهاند، به زیبایی و لطافت چهرهای شبیه هستند که قطرات اشک بر آن نشستهاند. این تصویر به نوعی حس غم و زیبایی را توأمان نشان میدهد.
هوش مصنوعی: اگر قنینه (پرندهای زیاد نشاط و شادی) بخندد و صدای خندهاش را کم کنی، کبک دری (پرندهای شاداب و نشاطآور) هم خواهد خندید، از غروب تا صبح.
هوش مصنوعی: صدای بلبل مانند سبزههای بهاری شاداب است و صدای طوطی هم شبیه به همسر فرمانروا (شهریار) زیبا و دلنشین است.
هوش مصنوعی: بلبل با نغمهخوانیاش بر روی درخت چنار، مانند خواجه بزرگوار و باوقار، دستش را به سوی میکنی بلند میکند.
هوش مصنوعی: پیروز بخت، پیشوای کسی که در مقام پایینتری قرار دارد را با نیکی و احترام درمان میکند، و او فقط مخدوم کلثوم بن حیی، اهل مشرق است.
هوش مصنوعی: فرخ فری که بر سرش از ماه و آفتاب چتر است، مانند دو بال پرنده خوشبخت و خوشاقبال است.
هوش مصنوعی: خاندان او به معروفیت و بزرگی دست یافتهاند و این مانند این است که خاندان حاتم طایی، به خاطر سخاوتش معروف شده است.
هوش مصنوعی: زمانی که او همت و بخشش میکند، این امور به قدری درخشان و بزرگ هستند که همچون چیزی نیستند و برعکس، چیزهای واقعی هم مانند آنچه او انجام میدهد، به چشم نمیآیند.
هوش مصنوعی: او از گناه و فساد دور است و پاک از نیرنگ و زورگویی؛ آداب نادرست و فریبکارانه را کنار گذاشته و در حالتی راستین و واقعی قرار دارد.
هوش مصنوعی: این بیت به اشاره به ویژگیهای بیانیات ادبی اشاره دارد. شاعر میگوید که آثار او با نظم ابن رومی (شاعری معروف) و نثر اصمعی (نویسندهای مشهور) و همچنین با شرح ابن جنی (ادبیاتی) و علم نحو سیبویه (نحو زبان عربی) همراه است، به این معنا که هنرش ترکیبی از بهترین و معتبرترین فنون و دانشهای ادبی است.
هوش مصنوعی: با دقت و تیزبینی آهنگساز و با دانش مجلسی آراسته، به یادها و خاطرات خوب خود توجه کن و عین حقیقت را نادیده مگیر.
هوش مصنوعی: نویسنده با استفاده از خوشنویسی ابن مقله و دوراندیشی زهیر و نیز با حفظ اصلاحات و اندیشههای ابن معتز و گفتوگو با ابی (شاعر معروف) از هنر و دانش خود در شعر و ادبیات صحبت میکند.
هوش مصنوعی: ابر هزبرگون و تمساحهای بزرگ، سمبل قدرت و خطر هستند که با دست او یعنی با شمشیر او در ارتباطاند. به عبارت دیگر، این بیان نشاندهندهی شدت و قساوت شمشیر اوست.
هوش مصنوعی: جز بوی خلق او کسی نمیتواند سموم و آتش تند او را بشناسد و تنها تنفر و خشم اوست که بر یخزدگی و سردی دی به نبرد برمیخیزد.
هوش مصنوعی: آن کسی که دستهایش چون درفش (پرچم) درخشندگی دارد، برای او خلیج رومی (نماد وسعت و زیبایی) اندکی کمتر از دو دست اوست.
هوش مصنوعی: جایی که جمعیت سرکشان و فاسدان وجود دارد، تو مانند بوفالان، دگران فرزندان و نسلهای آنها هستی.
هوش مصنوعی: در زمان جنگ، صدایی شبیه به فریاد از کوه بلند میشود که افرادی بزرگ و دلاور، به هیچ وجه از میدان جنگ فرار نخواهند کرد و به عقب برنمیگردند.
هوش مصنوعی: در یک روز پرخشم تو، حوادثی به وقوع پیوست که آسمان را همانند پرندهای پروازانده درهم نوردیدند و این وضعیت تا ساعتی ادامه داشت.
هوش مصنوعی: هر کسی که از نسل و نژاد اصلی و اصیلی باشد، باید از علی، پیشوای علویان، و همچنین باید از نژاد احمد، که از قبیلهٔ قریش و نوهٔ قصی است، باشد.
هوش مصنوعی: همیشه برتر و ممتاز بمان و همیشگی باش، جاودانه و سرزنده بمان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خوارزم گرد لشکرش ار بنگری همی
بینی علم علم تو بهر دشت و کردری
نوروز روزگار نشاطست و ایمنی
پوشیده ابر دشت به دیبای ارمنی
بر یاسمین عصابهٔ در منضد است
بر ارغوان طویلهٔ یاقوت معدنی
خیل بهار خیمه به صحرا برون زند
[...]
روز دی است خیز و بیار ای نگار می
ای ترک می بیار که ترکی گرفت دی
می ده به رطل و جام که در بزم خسروی
بنشست شاه شاد ملک ارسلان به می
شاهی که کرد چرخ و فلک را به زیر پای
[...]
فصل بهار آمد و بگذشت عهد دی
پیش آر، ای چراغ ری، اکنون چراغ می
تاریکی است مانده ز دی در نهاد ما
و آن جز چراغ می نبرد، ای چراغ ری
برکش نوا، که خاطب گل بر کشید صورت
[...]
ای پایگاه قدر تو بر خط استوی
از فر تو چو خلد برین گشته استوی
در باغ استوی طرب انگیز بگذران
لحن مغنیان خود از خط استوی
جان راغذا سماع خوش و روی نیکو است
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.