تا چو عکس چشم آن مه روشنی عین ماست
خط و خال او سواد الوجه فی الدارین ماست
و هو معکم گفت ایدل چشم جان را برگشای
تا نپنداری که آن جان جهان از ما جداست
جمله ذرات انا الحق گوی چون منصور دان
در زمین و آسمان پیوسته این صوت و صداست
هر دو عالم سایه سر سرفراز من است
چند چون قمری توان گفتن که کوکو در کجاست
اعتبارات و تعینها حجاب راه نیست
هست اینها نیستی پیوسته هستی خداست
کل شی هالک الا وجهه دانی که چیست
یعنی جز هستی ذات پاک او دیگر فناست
آدمی دید است گر تو آدمی روشن ببین
آن حقیقت را که میجویند نور دیدههاست
حق الست و ربکم گفت و بلی گفتیم ما
زان بلی جانهای مشتاقان او اندر بلاست
شیئی لله دارم از خورشید روی او چو ماه
وقت انعام است کوهی زانکه شاهم پیشواست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عرفانی بر اندیشهٔ وحدت وجود بنا شده است. شاعر با استناد به آیههای «و هو معکم»، «کل شیء هالک الا وجهه» و «الست بربکم» و با یاد منصور حلاج میگوید که همهٔ ذرات جهان گویای حقاند و تعیّنها نیستیاند و هستی تنها از آنِ خداست. پس جستجوی جدا از خود بیمعناست و حقیقت در نور چشم آدمی پیداست. در پایان، کوهی خود را گدای روی معشوق میخواند و به بخشش او امید میبندد.
هوش مصنوعی: چون پرتو چشم آن معشوقِ ماهرو روشنیِ چشم و ذات ماست، خط و خال سیاه او همان «سیاهرویی در دو جهان» است که ما بدان سربلندیم. شاعر به سخن مشهور «فقر، سیاهرویی در دو جهان است» اشاره دارد و سیاهیِ خط و خال یار را مایهٔ فنا و افتخار خود میداند.
هوش مصنوعی: خداوند فرموده «او با شماست». ای دل، چشم جان را باز کن تا گمان نکنی که آن جانِ جهان از ما جداست.
هوش مصنوعی: همهٔ ذرات عالم را مانند منصور حلاج گویندهٔ «اناالحق» بدان. در زمین و آسمان همواره همین بانگ و آواز به گوش میرسد.
هوش مصنوعی: هر دو جهان سایهٔ آن یار بلندمرتبهٔ من است. پس تا کی میتوان مانند قمری «کوکو» گفت و پرسید که او کجاست؟ او همهجا پیداست.
هوش مصنوعی: اعتبارها و تعیّنها، یعنی صورتهای جداگانهٔ موجودات، مانع راه حق نیستند. اینها در حقیقت نیستیاند و هستیِ پایدار تنها از آنِ خداست.
هوش مصنوعی: آیا معنای آیهٔ «همه چیز نابودشونده است جز وجه او» را میدانی؟ یعنی جز هستیِ ذات پاک او، هر چیز دیگری فانی است.
هوش مصنوعی: آدمی در حقیقت چشم و بینایی است. اگر انسانی، بهروشنی ببین که آن حقیقتی که همه در جستجویش هستند، همان نورِ چشمهاست.
هوش مصنوعی: حق در روز ازل فرمود «آیا پروردگار شما نیستم؟» و ما گفتیم «بلی». از همان «بلی» است که جانهای مشتاقان او گرفتار «بلا» و رنج عشقاند. شاعر میان «بلی» و «بلا» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: من مانند ماه که نور خود را از خورشید میگیرد، از خورشیدِ روی او گدایانه «چیزی برای خدا» میخواهم. ای کوهی، اکنون هنگام بخشش است، زیرا پادشاه من پیشوای من است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
یافت از یزدان ملک سلطان به شادی هرچه خواست
روز شادی روز ما سلطان دین سلطان ماست
بند شاهی کرد محکم راه دولت کرد پاک
چشم عالم کرد روشن کار گیتی کرد راست
وقت وقت رامش است و روز روز عشرت است
[...]
آن شنیدستی که روزی زیرکی با ابلهی
گفت کین والی شهر ما گدایی بیحیاست
گفت چون باشد گدا آن کز کلاهش تکمهای
صد چو ما را روزها بل سالها برگ و نواست
گفتش ای مسکین غلط اینک از اینجا کردهای
[...]
شاه را تاج ثنا دادم نخواهم بازخواست
شه مرا نانی که داد ار باز میخواهد رواست
شاه تاج یک دو کشور داشت لیک از لفظ من
تاجدار هفت کشور شد به تاجی کز ثناست
شه مرا نان داد و من جان دادمش یعنی سخن
[...]
یارب این مائیم و این صدر رفیع مصطفاست
یارب این مائیم و این فرق عزیز مجتباست
یارب این مائیم و این روی زمین یثرب است
کاسمان را هفت پشت از رشک یک رویش دوتاست
خوابگاه مصطفی و کعبه مان از پیش و پس
[...]
خوش ولایت ها که در تحتِ امورِ اولیاست
مصرِ استغنا و رومِ فقر و بغدادِ رضاست
بخشِ ایران قسمِ عشق و قسم توران بخش عقل
در میان آمویِ حکمت هم روان و هم رواست
هم خراسانِ سلامت هم عراق عافیت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.