کجا کنند به تیغ از تو عاشقان اعراض
ز شمع باری پروانه کی برد مقراض
بیا که بر تو کم عرض سوز و در نهان
که از طبیب نپوشند خستگان امراض
به لعل و در نکند نسبت آن لب و دندان
که لطف جواهر شناسد از اعراض
دل کدام ریاضت بود قوی تر از آن
تو مستعد نظر شو کمال و قابل فیض
سواد چشم من از گریه شد تر و ابتر
کنون محرر اشکم همی برد به بیاض
چو بوی دوست شنیدیم و کوی او دیدیم
دگر هوای ریاحین چرا کنیم و ریاض



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عاشقانه-عرفانی دربارهٔ پایداری عاشق است: عاشق مانند پروانهای که قیچی او را از شمع جدا نمیکند، از تیغ معشوق روی برنمیگرداند و درد پنهانش را چون بیمار نزد طبیب پیش او میبرد. شاعر با بهره از اصطلاحهای جوهر و عرض، لب و دندان یار را برتر از لعل و مروارید میداند و با ایهامِ سواد و بیاض از گریهای میگوید که چشمش را سفید کرده است. در پایان، کسی که بوی دوست و کوی او را یافته باشد، از گل و باغ بینیاز است و آمادگی برای پذیرفتن فیض یار برترین ریاضت شمرده میشود.
هوش مصنوعی: عاشقان چگونه از ترس شمشیر از تو روی برگردانند؟ قیچیِ شمعچینی هرگز پروانه را از شمع دور نمیکند. یعنی تهدید و آزار، عاشق را از معشوق جدا نمیکند.
هوش مصنوعی: بیا تا سوز و درد پنهانم را پیش تو بازگو کنم، زیرا بیماران دردهای خود را از پزشک پنهان نمیکنند.
هوش مصنوعی: کسی که فرق گوهرِ اصلی را با عَرَضهای بیاصل میشناسد، آن لب و دندان را به لعل و مروارید تشبیه نمیکند. لب و دندان یار اصل و جوهرند و سنگهای قیمتی در برابر آنها چیزی گذرا و بیارزشاند. در «جواهر» به معنای سنگ قیمتی و جوهر فلسفی ایهام هست.
هوش مصنوعی: شاعر به خود میگوید: ای کمال، هیچ ریاضتی برای دل نیرومندتر از این نیست که آمادهٔ نظرِ لطف یار شوی و شایستهٔ پذیرفتن فیض او گردی. متن این بیت آشفته به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: سیاهی چشمم از گریه خیس و تباه شد و اکنون نویسندهٔ اشکم آن را به سفیدی میبرد. در «سواد» و «بیاض» ایهام هست: سواد هم سیاهی چشم است و هم پیشنویس، و بیاض هم سفیدی (کوری چشم) است و هم پاکنویس. یعنی از بسیاری گریه نزدیک است کور شوم.
هوش مصنوعی: حال که بوی دوست را شنیدهایم و کوی او را دیدهایم، دیگر چرا هوای گلها و گیاهان خوشبو و باغها را داشته باشیم؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
رضی ملت و دین ایکه با افاضت تو
برسم طعنه توان گفت ابر را فیاض
توئیکه لازم ذاتی بود جواهر را
بعهد بخشش عامت زوال چون اعراض
ز همت تو که قانون جود اساس نهاد
[...]
به وقت فصل بهار از چمن مکن اعراض
جهان ز لاله و گل بین به رنگ و بوی ریاض
میان حوضهٔ چشمم ز خون برست گیاه
چنانکه لالهٔ سیراب بر کنار حیاض
شمامه ی سر زلفت که شام رعناییست
[...]
ز جور مطبخیان کی ز نان کنم اعراض
که مهر نان نتواند برید، صد مقراض
دلم به گوشه مطبخ چنان گرفته است قرار
که فارغ است ز جنت درین زمان ریاض
چو یافتم ته نان، نانخورش طلب کردم
[...]
چو عرض توبه کند بر تو زاهد مرتاض
به قول پیر مغان واجب است ازو اعراض
تمام فیض بود باده خاصه از کف یار
مدام فیض رسان باد آن کف فیاض
ز جوهر می و کیفیتش وقوف نیافت
[...]
نه خانقاه نشین می شویم و نی مرتاض
که می فروش کریم است و جام می فیاض
جز این ادیب نگوید به ما که چون طفلان
روان کنید سواد و سیه کنید بیاض
درازی شب ما گو به هر دم افزون شو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.