خاقانی
»
دیوان اشعار
»
قصاید
»
شمارهٔ ۱۲۱ - در ستایش فخر الدین منوچهر شروان شاه به التزام لفظ «عید» در هر بیت
رخسار صبح را نگر از برقع زرش
کز دست شاه جامهٔ عیدی است در برش
گردون به شکل مجمر عیدی به بزم شاه
صبح آتش ملمع و شب مشک اذفرش
مشرق به عود سوخته دندان سپید کرد
چون بوی عطر عید برآمد ز مجمرش
گردون فرو گذاشت هزاران حلی که داشت
صاعی بساخت کز پی عید است درخورش
مرغ سحر شناعت از آن زد چو مصریان
کان صاع دید ببار سحر درش
آری به صاع عید همی ماند آفتاب
از نام شاه و داغ نهاده مشهرش
داغی است بر جبین سپهر از سه حرف عید
ماه نوابتدای سه حرف است بنگرش
فصاد بود صبح که قیفال شب گشاد
خورشید طشت خون و مه عید نشترش
مه روزه دار بود همانا از آن شده است
تن چون خلال مایدهٔ عید لاغرش
یا حلقهگویی از پی آن شد که روز عید
خسرو به نوک نیزه رباید ز خاورش
خاقان اکبر آنکه ز دیوان نصرت است
بر صد هزار عید برات مقررش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش فخر الدین منوچهر شروان شاه میپردازد و با استفاده از واژه «عید» در هر بیت، زیباییهای طبیعت و عظمت پادشاه را به تصویر میکشد. او با اشاره به نور و روشنی که در چهرهی شاه تجلی یافته، ویژگیهای مانند عطر و زیبایی را به یوم عید نسبت میدهد. همچنین به بزم و شکوه شاه میپردازد که همچون مراسم عید نورافشانی میکند. با تشبیه خورشید به صاع عید و ماه به روزهدار، شاعر تحسین خود را از پادشاه و اثر او در زمین و آسمان نشان میدهد و در نهایت از او به عنوان نمایندهی نصرت و برکت یاد میکند.
هوش مصنوعی: به چهرهٔ صبح نگاه کن که از زیر برقع طلا، مانند جامهٔ عید بر تن شاه میدرخشد.
هوش مصنوعی: آسمان مانند مجمر (خود) عید است که در میانهٔ جشن شاه، صبح درخشندگی و شب عطر مشک را به همراه دارد.
هوش مصنوعی: شرق با بوی عود سوخته، رنگ دندانهایش را سفید نشان میدهد، چرا که عطر عید از مشک سوزان در فضا پیچیده است.
هوش مصنوعی: آسمان هزاران زینت و زیبایی را کنار گذاشت و صاعی (مقدار معینی از غذا) درست کرد که مناسب عید است.
هوش مصنوعی: مرغ سحر به خاطر آنکه صاع (نوعی پیمانه) را دید که مانند مصریان در بار سحر به زمین افتاده، آوازش را سر داد.
هوش مصنوعی: به راستی در روز عید، آفتاب به مانند صاع (مقداری از وزنهای قدیمی) میماند که نشاندهندهٔ عظمت و نام شاه است، و داغی که بر پیشانی مشهر (محل تابش آفتاب) گذاشته شده، گویای مقام و منزلت اوست.
هوش مصنوعی: بر پیشانی آسمان نشانهای وجود دارد که به اعتبار سه حرف کلمه «عید» است و اشاره به آغاز ماه نو دارد. به آن نگاه کن؛ این نشان در واقع یادآور مقام و عظمت تو، منوچهر شروان شاه، است.
هوش مصنوعی: صبحی روشن و زیبا بود که شب به پایان رسید و خورشید درخشان مانند طشت خون میدرخشد و ماه همچون جراحی است که در روز عید به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: ماه روزهدار به خاطر روزهداریاش، مثل بقیهٔ تنها در روز عید، لاغر و ضعیف شده است.
هوش مصنوعی: در روز عید، خسرو (منوچهر شروان شاه) به چنگ آوردن حلقهای مشغول شده است که کسی آن را به فخر و عظمت او تشبیه کرده و میگوید حلقهگویی (یعنی زن حلقه به دست) به دنبال آن است که روز عید، این حلقه را به نوک نیزه از مشرق (خاور) برباید.
هوش مصنوعی: خاقانی بزرگ، که از طرف خداوند نصرت و پیروزی نصیبش شده است، برای صد هزار عید، مژده و گواهی بر مقام و بزرگیاش به دست آورده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تسبیح او کنند ملایک ز ساق عرش
کو برکشید عرش و هم او گسترید فرش
تر دامنی که ننگ وجودست گوهرش
دریا نشسته خشک لب از دامن ترش
طفل سخن به شیر سگ آلود از آنگهی
کاین شوخ گربه چشم گرفتست در برش
سرگشته شد چو زیبق ناکشته کز تری
[...]
صبح حمایل فلکت آهیخت خنجرش
کآمیخت کوه ادیم شد از خنجر زرش
هر پاسبان که طرهٔ بام زمانه داشت
چون طره سر بریده شد از زخم خنجرش
صبح از صفت چویوسف و مه نیمهٔ ترنج
[...]
هر دم که در صفای رخ یار بنگرد
گردد همه جهان بحقیقت مصورش
چون باز در فضای دل خود نظر کند
بیند چو آفتاب، رخ خوب دلبرش
پروردگار خلق خدایی به کس نداد
تا همچو کعبه روی بمالند بر درش
از مال و دستگاه خداوند قدر و جاه
چون راحتی به کس نرسد خاک بر سرش
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.