من صید آنکه کعبهٔ جانهاست منظرش
با من به پای پیل کند جنگ عبهرش
صد پیلوار خواهدم از زر خشک از آنک
مشک است پیل بالا در سنبل ترش
دل تو سنی کجا کند آن را که طوقوار
در گردن دل است کمند معنبرش
نقد است سرخرویی دل با هزار درد
از تنگی کمند، نه از وجه دیگرش
خاقانی است هندوی آن هندوانه زلف
وان زنگیانه خال سیاه مدورش
چون موی زنگیش سیه و کوته است روز
از ترک تاز هندوی آشوب گسترش
خاقانی از ستایش کعبه چه نقص دید
کز زلف و خال گوید و کعبه برابرش
بیحرمتی بود نه حکیمی، که گاه ورد
زند مجوس خواند و مصحف ببر درش
نی نی بجای خویش نسیبی همی کند
نعتی است زان دلبر و کعبه است دلبرش
خال سیاه او حجر الاسود است از آنک
ماند به خال زلف به خم حلقهٔ درش
سنگ سیه مخوان حجر کعبه را از آنک
خوانند روشنان همه خورشید اسمرش
گویی برای بوس خلایق پدید شد
بر دست راست بیضهٔ مهر پیمبرش
خاقانیا به کعبه رسیدی روان بپاش
گرچه نه جنس پیش کش است این محقرش
دیدی جناب حق جنب آرزو مشو
کعبه مطهر است، جنب خانه مشمرش
با آب و جاه کعبه وجود تو حیض توست
هم ز آب چاه کعبه فرو شوی یک سرش
این زال سرسپید سیه دل طلاق ده
آنک ببین معاینه فرزند شوهرش
تا حشر مرده زست و جنب مرد هر کسی
کاین شوخ مستحاضه فرو شد به بسترش
کی بدترین حبائل شیطان کند طلب
آن کس که با حمایل سلطان بود برش
خورشید را بر پسر مریم است جای
جای سها بود به بر نعش و دخترش
از چنبر کبود فلک چون رسن مپیچ
مردی کن و چو طفل برون جه ز چنبرش
اول فسون دهد فلک آخر گلو برد
آخر به رنجی ار شوی اول فسون خورش
اول به رفق دانه فشانند پیش مرغ
چون صید شد به قهر ببرند حنجرش
سوگند خور به کعبه و هم کعبه داند آنک
چون من نبود و هم نبود یک ثناگرش
شکر جمال گوی که معمار کعبه اوست
یارب چو کعبه دار عزیز و معمرش
شاه سخن به خدمت شاه سخا رسید
شاه سخا سخن ز فلک دید برترش
طبع زبان چو تیر خزر دید و تیغ هند
از روم ساخت جوشن و از مصر مغفرش
آری منم که رومی مصری است خلعتم
ز آن کس که رفت تا خزر و هند مخمرش
صبح و شفق شدم سر و تن ز اطلس و قصب
ز آن کس که رکن خانهٔ دین خواند جعفرش
بر تاج آفتاب کشم سر به طوق او
بر ابلق فلک فکنم زین به استرش
دیدم که سیئات جهانش نکرد صید
ز آن رد نکردم این حسنات موفرش
سلطان دل و خلیفه همم خوانمش از آنک
سلطان پدر نوشت و خلیفه برادرش
در حضرت خلیفه کجا ذکر من شدی
گر نیستی مدد ز کرامات مظهرش
ختم کمال گوهر عباس مقتفی
کاعزاز یافت گوهر آدم ز جوهرش
از مصطفی خلیفه و چون آدم صفی
از خود خلیفه کرد خدای گروگرش
انصاف ده که آدم ثانی است مقتفی
در طینت است نور یدالله مخمرش
از خط کردگار فلک راست محضری
المقتفی خلیفتنا مهر محضرش
در دست روزگار فلک راست محضری
المقتفی ابوالخلفا نقش دفترش
بوبکر سیرت است و علی علم، تا ابد
من در دعا بلال و به خدمت چو قنبرش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، خاقانی به ستایش کعبه و زیباییهای آن میپردازد و ضمن این ستایش، معانی عمیق و مثالی از عشق و ارادت خود به آن مکان مقدس را بیان میکند. او با تشبیه زلف و خال محبوب به ویژگیهای کعبه، احساساتش را انتقال میدهد و به ارتباط معنوی میان انسان و خدا اشاره میکند. شاعر از وجود خلیفه ابوالخلفا و مقام او در دین نیز سخن میگوید و صفات او را با شخصیتهای بزرگ اسلامی مقایسه میکند. در نهایت، او پیوند کعبه با حقایق انسانی و آثار معنوی آن را به تصویر میکشد و از جنبههای مختلف جمال و اعتبار آن سخن میگوید.
هوش مصنوعی: من آن کسی را در دام خود میگیرم که کعبهٔ جانها و مقصود دلهاست، زیرا نگاهش با من چنان است که با پای فیل بر سرش جنگ میشود.
هوش مصنوعی: من صد دانه از طلا را به سختی و کسالت میخواهم، چون مشک (عطر) مثل فیل بزرگ در گل سنبل تلخ است.
هوش مصنوعی: دل تو سنی (یعنی دل تو چون سنبل) کجا میتواند آن را (یعنی آن عشق) برگردن آویزد، درحالیکه کمند (دام) روح به شکل طوق بر گردن دل او (عشقت) است.
هوش مصنوعی: دل به خاطر سرخی و زیباییاش در حال آشفتگی و درد است، اما این آشفتگی به خاطر تنگی کمند و محدودیتهاست و نه به دلیل طبیعت دیگری که ممکن است داشته باشد.
هوش مصنوعی: خاقانی میگوید که آن دختر هندی، مانند یک هندوانه با موهای مشکی و با خال سیاه گردی بر صورتش است.
هوش مصنوعی: موی سیاه و کوتاه او مانند روزی است که از ترکهای بدنش در حال بیرون آمدن است و این تشبیه نشاندهندهی زیبایی و جذابیت اوست.
هوش مصنوعی: خاقانی انتقاد میکند که چرا به جای ستایش کعبه، به زلف و خال معشوق اشاره میشود، گویی که کعبه در مقام و ارزش با این زیباییها برابر است.
هوش مصنوعی: بیاحترامی است که حکیمان، گاهی افکار نامناسبی داشته باشند و زرتشتیان (مجوس) را ستایش کنند و کتاب مقدس را نادیده بگیرند.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته میشود که کسی به جای خود، در مقام معرفی و توصیف محبوبش (دلبر) سخن میگوید و دلبرش همچون کعبه، جایگاه مقدسی است.
هوش مصنوعی: خال سیاه او (دلبر) به مانند حجر الاسود (سنگ سیاه کعبه) است، چرا که آن خال به زلف او باقی مانده و در خم حلقه دروازهاش جای دارد.
هوش مصنوعی: حجر کعبه (سنگ سیاه) را سیاه ننامید، زیرا همهٔ روشنگران او را خورشید سیاه میدانند.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که سنگ سیاه کعبه (حجر اسود) به عنوان نمادی مقدس و ارزشمند برای بوسیدن مردم ساخته شده است، و در دست راست پیامبر (مهر پیمبر) قرار دارد تا عشق و احترام مردم را به خود جلب کند.
هوش مصنوعی: ای خاقانی، وقتی به کعبه رسیدی، بگذار که روان خود را پاشیده کنی، هرچند این هدیهای که میآوری خیلی ناچیز و بیاهمیت است.
هوش مصنوعی: خدا را دیدی، او را از آرزوهای خود دور نکن، زیرا کعبه مکانی پاک و مقدس است و مانند خانهای ناپاک محسوب نمیشود.
هوش مصنوعی: وجود تو با آب و جنبهی مقدس کعبه، در حقیقت از طهارت و پاکی برخوردار نیست؛ از طرفی، اگر با آب چاه کعبه هم شسته شوی، باز تمام این مسائل برطرف نمیشود.
هوش مصنوعی: این مرد سفیدموی (زال) که دلش تیره است، باید همسرش را طلاق دهد، زیرا او به وضوح فرزند شوهرش را میبیند.
هوش مصنوعی: تا روز قیامت، مرده از زندگی و جنبش هرکسی را که این شوخ (زن) خونریزی (مستحاضه) در بسترش را نادیده گرفت، نباید در نظر گرفت.
هوش مصنوعی: بدترین توطئههای شیطان برای کسی است که زیر حمایت و فرمانروایی سلطان قرار دارد و او را در خواستههایش کمک میکند.
هوش مصنوعی: خورشید به پسر مریم (عیسی بن مریم) مقام و جایگاهی دارد که در هر گوشه از آسمان، نورش مثل ستارهها (سها) بر بدن او و دخترش (مریم) میتابد.
هوش مصنوعی: از دام وحشتزای آسمان بهسان طناب در هم نپیچ. مثل مردی قوی باش و همچون کودک، از این دام بیرون برو.
هوش مصنوعی: آغاز کار، آسمان با فریبی تو را به دام میاندازد، اما در نهایت، جانت را میگیرد؛ اگر به زحمت و رنجی بیفتی، اول باید فریب نور خورشید را بخوری.
هوش مصنوعی: ابتدا با ملایمت دانه را بر زمین میافشانند تا پرنده (مرغ) بهسوی آن کشیده شود، اما وقتی که صید شد، با قهری ناگهانی حنجرهاش را میبرند.
هوش مصنوعی: به کعبه سوگند که هیچکس مانند من وجود ندارد و کسی هم نیست که همچون من او را مدح کند.
هوش مصنوعی: خدا را شکر که زیبایی چهرهاش مانند معمار کعبه است، ای کاش که این شخص، همانند کعبه، جاوید و عزیز باقی بماند.
هوش مصنوعی: شاه سخن (خاقانی) به حضور شاه سخا (سلیمان) آمد که او سخن را از آسمان بالاتر میداند و به نوعی سخنان او را برتر از دیگران میداند.
هوش مصنوعی: طبع و سبک من مانند تیری است که به بلندی خزر میرسد و شمشیر هند از رومیها ساخته میشود و کلاهخود (مغفر) من نیز از مصر است. این بیت به قدرت و مهارت شاعر در بیان و زبان اشاره دارد.
هوش مصنوعی: من همان کسی هستم که رومی و مصری در لباس خود دارم، و تحت تأثیر فردی قرار گرفتهام که به سرزمینهای خزر و هند سفر کرده است و از شراب (مخمر) او بهرهمند شدم.
هوش مصنوعی: من صبح و شام شدهام و بدنم از نرمی ابریشم و نی است، به خاطر کسی که جعفر را رکن و پایهٔ دین خوانده است.
هوش مصنوعی: بر روی تاج آفتاب، سر را به گردن طوق او میآورم و زین را بر روی اسب ابلق (رنگارنگ) آسمان میافکنم.
هوش مصنوعی: دیدم که کارهای بد دنیا نتوانست او را گرفتار کند، از این رو من این کارهای نیک او را ترک نکردم.
هوش مصنوعی: او را هم سلطان دل و هم خلیفه مینامم، زیرا سلطان پدرش را با این عنوان خطاب کرده و خلیفه برادرش نیز همین لقب را دارد.
هوش مصنوعی: در حضور خلیفه، چگونه نام من ذکر شد، اگر که برای کمک و یاری از کرامات او بهرهمند نیستی؟
هوش مصنوعی: عباس مقتفی، که در اینجا به عنوان یک شخصیت برجسته معرفی شده، به کمال و نهایت زیبایی شباهت دارد و گویی او نیز علاوه بر ویژگیهای فردی، از وجود خلیفه (اکنون به او اشاره شده) بهرهمند گشته و مشابهتهایی به گوهر آدم (آفرینش نخستین) از نظر ارزش و اصالت پدید آورده است.
هوش مصنوعی: خداوند، مصطفی را که او را خلیفه خود قرار داده و همچون آدم (پدر بشر) او را برگزیده است، از روح خود جسمانی کرده و او را مایه برکت قرار داده است.
هوش مصنوعی: خداوند انصاف بده که آدم ثانی (مقتفی) در نهادش همان نور دست خدا (یدالله) نهفته است.
هوش مصنوعی: این بیت به معنای آن است که از سوی خداوند در آسمان، تاییدی بر مقام و منصب یک خلیفه یا جانشین صادر شده است و این نشاندهنده اعتبار و رسمیت اوست.
هوش مصنوعی: در دستان سرنوشت، آسمان به ابوالخلفا (دربار خلیفه) میبالد و در دفتر آن، نام و نشان او را نوشتهاند.
هوش مصنوعی: بوعلی و ابوبکر (بوعلی، الگوهای نیکویی) در سیرت و علی در علم ممتازند؛ بنابراین همیشه من در دعا، بلال (مؤذن پیامبر) و قنبر (خادم علی) را در خدمت آنها میدانم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تسبیح او کنند ملایک ز ساق عرش
کو برکشید عرش و هم او گسترید فرش
تر دامنی که ننگ وجودست گوهرش
دریا نشسته خشک لب از دامن ترش
طفل سخن به شیر سگ آلود از آنگهی
کاین شوخ گربه چشم گرفتست در برش
سرگشته شد چو زیبق ناکشته کز تری
[...]
صبح حمایل فلکت آهیخت خنجرش
کآمیخت کوه ادیم شد از خنجر زرش
هر پاسبان که طرهٔ بام زمانه داشت
چون طره سر بریده شد از زخم خنجرش
صبح از صفت چویوسف و مه نیمهٔ ترنج
[...]
هر دم که در صفای رخ یار بنگرد
گردد همه جهان بحقیقت مصورش
چون باز در فضای دل خود نظر کند
بیند چو آفتاب، رخ خوب دلبرش
پروردگار خلق خدایی به کس نداد
تا همچو کعبه روی بمالند بر درش
از مال و دستگاه خداوند قدر و جاه
چون راحتی به کس نرسد خاک بر سرش
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.