بصرم دیدهٔ جهان بین است
که رخش مایهٔ دل و دین است
وصف رویش چگونه بتوان گفت
هرچه گویم هزار چندین است
آنچه گویند در حبیبان نیست
گر نباشم غلط مگر این است
مایهٔ روح در سبک روحیست
لیک با ما عظیم سنگین است
من ز جانم مطیع و چاکر او
از چه رو با منش چنین کین است
ابروانش مدام پیوسته
با دو زلفین او پر از چین است
مشکل اینست که بی سبب با من
رَخْش جورش همیشه در زین است
چه کنم چون به عرصهٔ ستمت
دل سرگشتهام چو فرزین است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عاشقانه در وصف معشوقی است که رویش مایهٔ دل و دین شاعر است و زیباییاش در وصف نمیگنجد. شاعر از آن سو گله میکند که با وجود فرمانبرداری کامل، معشوق با او سنگین و کینهجوست و بیسبب ستم میکند. در پایان، دل سرگشتهٔ خود را به مهرهٔ فرزین در میدان شطرنجِ ستم معشوق مانند میکند. بازیهای لفظی با سبک و سنگین، چین، و رخ و رخش در سراسر شعر دیده میشود.
هوش مصنوعی: دیدهٔ جهانبینِ من، یعنی چیزی که برایم مانند چشم بیناست، همان معشوقی است که رویش مایه و سرمایهٔ دل و دین من است.
هوش مصنوعی: زیبایی روی او را چگونه میتوان وصف کرد؟ هرچه بگویم، او هزار برابر از آن زیباتر است.
هوش مصنوعی: آن صفتی که میگویند در زیبارویان و محبوبان یافت نمیشود، اگر اشتباه نکنم، در همین معشوق است. یعنی او کمالی دارد که دیگر خوبان ندارند.
هوش مصنوعی: مایهٔ جان و دلنوازی، خوشمشربی و سبکروحی است؛ اما معشوق با ما بسیار سنگین و سرد و بیاعتناست. شاعر میان «سبک» و «سنگین» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: من از جان فرمانبردار و خدمتگزار او هستم؛ پس چرا با من اینهمه کینه دارد؟
هوش مصنوعی: ابروهایش همیشه به هم پیوسته و درهم کشیده است و دو زلفش نیز پر از پیچ و چین است. «چین» هم به گره و خم زلف اشاره دارد و هم به درهمکشیدن ابرو از خشم.
هوش مصنوعی: دشواری کار این است که اسبِ ستم او بی هیچ دلیلی همیشه برای تاختن بر من زینشده و آماده است. در «رخش» به «رخ» معشوق هم ایهام هست.
هوش مصنوعی: چه کنم، وقتی در میدانِ ستم تو دل سرگشتهام مانند مهرهٔ فرزین در صفحهٔ شطرنج است و ناچار و بیقرار این سو و آن سو رانده میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا جهان است؛ کار او این است
نوش او نیش و مهر او کین است
زآنکه در کویت آفتاب این است
نیم شب چون نماز پیشین است
ای عزیزان بر جهان این است
زهرش اندر گیای شیرین است
بزمهای تو گرچه رنگین است
آنچه بزم مخلد است این است
شیر در کار عشق مسکین است
عشق را بین که با چه تمکین است
نکشد کس کمان عشق به زور
عشق شاه همه سلاطین است
دلم از دلبران بتی بگزید
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.