گنجور

غزل شمارهٔ ۴۶۹

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

اتت روائح رند الحمی و زاد غرامی

فدای خاک در دوست باد جان گرامی

پیام دوست شنیدن سعادت است و سلامت

من المبلغ عنی الی سعاد سلامی

بیا به شام غریبان و آب دیده من بین

به سان باده صافی در آبگینه شامی

اذا تغرد عن ذی الاراک طائر خیر

فلا تفرد عن روضها انین حمامی

بسی نماند که روز فراق یار سر آید

رایت من هضبات الحمی قباب خیام

خوشا دمی که درآیی و گویمت به سلامت

قدمت خیر قدوم نزلت خیر مقام

بعدت منک و قد صرت ذائبا کهلال

اگر چه روی چو ماهت ندیده‌ام به تمامی

و ان دعیت بخلد و صرت ناقض عهد

فما تطیب نفسی و ما استطاب منامی

امید هست که زودت به بخت نیک ببینم

تو شاد گشته به فرماندهی و من به غلامی

چو سلک در خوشاب است شعر نغز تو حافظ

که گاه لطف سبق می‌برد ز نظم نظامی

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن (مجتث مثمن مخبون) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

علیرضا نوشته:

در مصراع اول، اتت به اشتباه انت نوشته شده است.

پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

👆☹

زرقا نوشته:

خوشاب زیباست هم به معنی آبدار است و هم خوش آب و رنگ

👆☹

شمس الحق نوشته:

خوشاب به معنی آب میوجات پختۀ شیرین شده با شکر است ، نوشیدنی بسیارخوش طعم و شیرین مثل کمپوت امروزین .
سلک در خوشاب است یعنی جویباری از آن نوشیدنی مطبوع است ، شعر حافظ .

👆☹

شمس الحق نوشته:

خیر علیرضا جان اشتباهی در کار نیست و اَنتَ یعنی تو .

👆☹

مینا نوشته:

استاد خوبم حمید رضاجان درود.
فکر میکنم بیت چو سلک در خوشاب است ….
یعنی ای حافظ شعر تو چون مروارید درخشان باطراوت و آبدار و خوش آب و رنگ است که در لطف و باریک بینی ب شعر گنجوی هم رجحان و سبقت پیدا میکند .
پس دست کم در اینجا نمی توان معنی شهد حاصل از پخته شدن میوه را برای خوشاب پذیرفت چون سلک را به معنی رشته گرفته ایم و در را گوهر گوهری جان!
استاد ازهمین موقعیت استفاده میکنم و عید قربان را به شما و دوستان خوبم شادباش میگویم به امید قربانی شدن تمام لحظه های تلخ زندگیتان

👆☹

شمس الحق نوشته:

شما درست میفرمایی مینا خانم ، سلک به معنی رشتۀ مروارید هم آمده است ، اما در معنی خوشاب به چند لغتنامه از جمله دهخدا مراجعه کردم که همان آب میوه شیرین یا کمپوت را دارد وتنها فرهنگی که معنی خوش آب ورنگ را درآن یافتمرفرهنگ عمید است و دهخدا را ترجیح دادم ، اما آنچه شما میفرمایی برهر فرهنگ ولغتنامه ای رجحان دارد و لحظه های تلخ من هم آن بود که هرچه با ادرس ایمیل شما که حمید رضای عزیز به من مرحمت کرد تماس گرفتم حاصلی نداشت . لطفا نگاهی به اسپام یا جانک خود بیفکنید ، ای بسا آنجا باشم در ضمن عرض کرده و میکنم که درفیس بوک حضور ندارم و مگر قانون اینجا آنرا ممنوع نکرده است . اینهم بیتی در خصوص عید قربان که شاعر آنرا فراموش کرده ام و مرسی از تبریکتان .
” به عید قربان قربان کنند حریفان
بُتا توعید منی من ترا شوم قربان “

👆☹

امین کیخا نوشته:

شمس جانم رخنامه ( facebook ) ازاد است زیرا بزرگان و وزیران همین رخبرگ دارند همه ( صفحه فیس بوک )

👆☹

امین کیخا نوشته:

بخاطر دارم لواشک هم ناتندرست به شمار می امد ولی هنگامیکه بهداشتی شد باز هم در اگهی های تلویزیونی پایش باز نشد ! ولی لواشک لواشک بود اخر !

👆☹

امین کیخا نوشته:

وزیران همین امروز رخبرگ دارند ( شوربختانه چند واژه زدوده شد )

👆☹

امین کیخا نوشته:

پس پردازش ( بعد التحریر )

دوستان از انجایی که لواشک ازادی خوردنش اگهی نشد رخبرگ داشتن هم اگهی نمی شود .ولی اینکه بزرگان ما رخبرگ دارند ما هم می توانیم داشته باشیم .

👆☹

مینا نوشته:

استاد بنده سه ایمیل که محتوایشان تفسیر چند غزل از مولانا بود دریافت کردم و چقدر خوشحال شدم چون گمان میکردم فرستنده شما باشید .در هر حال استاد همین که به فکر بنده هستید افتخاریست بس بزرگ .امیدوارم سایه تان بر سر بنده و گنجور مستدام باشد

👆☹

محمد نوشته:

در مصراع اول انت اشتباه می باشد و اتت درست است ، لطفا تصحیح نماید . حتی با توجه به معنی هم اتت درست است یعنی : بوی خوش رند حمی آمد و محبتم زیاد شد . نقل از شرح سودی بر دیوان حافظ

👆☹

عباسی-فسا نوشته:

سلام به همه دوستان
درمصرع اول ، أتت صحیح می باشد که فعل ماضی للغائبة می باشد به معنی جاءتْ : آمد
اولین صیغه آن « أتی » بروزن «عطا» می باشد
آیه اول سوره انسان:
هَلْ أَتَى عَلَى الإنْسَانِ حِینٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ یَکُنْ شَیْئًا مَذْکُورًا
وقتی « أتی » للغائبه نوشته شود در آن اعلال به حذف صورت می گیرد و الف از آخر آن حذف می شود
« أتی : أتَیَتْ : أتَاتْ :أتَتْ
متشکرم از صبروحوصله شما

👆☹

شهریار70 نوشته:

با سلام
متاسفانه این غزل به روایت علامه قزوینی و دکتر غنی لبریز از ایراد و اشکال است و بر خلاف رویکرد غالب این دو بزرگوار در تصحیح‌شان از دیوان خواجه حافظ ، که مبتنی بر عدم ایجاد تغییر در نسخه‌ی خلخالی است ، حتی در مواردی تصحیح ذوقی و غیرعلمی را راجح بر متن خلخالی انجام داده‌اند و فهم و درک معنا را از روی این نسخه بسیار سخت و بعید از نسخ معتبر ساخته‌اند.
برای مثال در مطلع غزل پرواضح است که باید و شاید «أتـَتْ» باشد و نه «انت» تا بتوان راهی به دهی پیدا کرد.
خواجه می‌فرماید : رسید روایح = اتت روایحُ -> در نتیجه روایح فاعل و مرفوع است در این مکان.
روایح جمع مکسر رایحه بوده و در عربی جمع غیرعاقل در حکم مفرد مونت خواهد بود پس از مصدر «اتی» با توضیحات مربوط به اعلال ، صیغه‌ی للغائبه ماضی می‌شود : أتـَتْ
«رند» به معنای درخت خوش‌بویی است و مضافٌ الیه است برای روایح.
«حِمی» در معنای قرق‌گاه و جای اختصاصی خوش آب و هوایی است که ورود سایران بدان جا ممنوع است و مجازاً کوی و حرم معشوق است. نظیر این کاربرد را خواجه در غزل ۴۶۰ و بیت چهارم «ربیع العمر فی مرعی حماکم» نیز به کار برده است.
پس قسمت مصرع اول می‌خواهد بگوید : «رایحه‌هایی از درخت خوش‌بوی کوی معشوق رسید (به مشام رسید).» و در واقع برای «انت» هیچ محلی از اعراب وجود نخواهد داشت.
ادامه‌ی مصرع اول و مصرع دوم نیز موید مطالب بالاست : «زاد غرامی» یعنی زیاد شد شوق و عشق من [و در نتیجه بر اثر این وقایع] جان گرامی فدای خاک در دوست باد.

در سایر ابیات و به خصوص در بیت چهارم و بیت هشتم نیز از این دست اشتباهات مجدداً پدیدار می‌شوند ؛
در بیت چهارم و مصرع اوّل «اذا تقرّب …» آن چیزی است که برآمد تمامی نسخ کهن است و دارای مفهوم در این بیت ؛ یعنی وقتی که نزدیک شدم به …
گفته‌های من برآیند شنیده‌هایی از استاد حسین آهی و دانش اندک خودم از زبان عربی بود.
از دوستان تقاضا دارم برنامه‌ی رادیویی «تماشاگه راز» با اجرای حسین آهی عزیز را پیرامون این غزل گوش کنند و با توجه به استنادات نسخه‌ای ، دستور زبانی و مقایسه‌ای با سایر متون هم دوره ، به درک بهتری از این غزل برسند.
کلیه‌ی فایل‌های این برنامه در سایت رادیو فرهنگ و یا سایت‌هایی نظیر راسخون و پهرست به صورت آرشیوی دقیق و کامل ضبط شده‌است.
با سپاس از دوستان و به امید روزی که تصحیح این غزل‌ها بر مبنای تصحیحات نوین و علمی‌تر و دقیق‌تری نظیر تصحیح استاد رشید عیوضی و استاد سایه بنا نهاده شود و از تعصب بی‌جا روی یک نسخه خودداری.

👆☹

حمیدرضا نوشته:

عبارت «سعادت است و سلامت» در بیت دوم یادآور این بیت سعدی است:
«این همه سختی و نامرادی سعدی
چون تو پسندی سعادت است و سلامت»

👆☹

رنگارنگ نوشته:

جناب شمس،
درست میفرماید مینا، “سلک در خوشاب ، خوش آب” به مانای
رشته ای مروارید تر
و البته با کمپوت و نوشیدنی های شیرین خویشیی ندارد.
شیرین کام باشید

👆☹

مهناز ، س نوشته:

برای دوستانی که مایلند معانی را بدانند از شرح جلالی بر حافظ می آورم. )

(۱) بوی خوش درخت رَند از اقامتگاه قرق شده معشوق آمد و شیفتگی و شوق من افزون شد. جان عزیز فدای خاکِ درِ معشوق باد.

(۲) شنیدن پیغام دوست باعث خوشبختی و سلامتی می شود. کیست که سلام مرا به سُعاد (محبوب) برساند.

(۳) به شب هنگام و در شام اندوه بار من بیا و اشک مرا تماشا کن که مانند شراب قرمز زلالی در شیشه شفافی می درخشد.

(۴) هرگاه مرغ فرخنده پیامی در موضع اراک آوازی خوش برکشد ناله اندوه بار کبوتر من از آواز مرغزار آنجا جدا و پراکنده و متفرّق مباد.

(۵) چیزی نمانده که ایام دوری معشوق به پایان برسد. من از بلندیهای قرقگاه محبوب، قبّه ها و تحدّب خیمه‌ها را مشاهده می کنم.

(۶) چه خوش است آن لحظه‌یی که از در درآیی و من به تو بگویم قدمت مبارک، در بهترین جایگاه فرود آمدی.

(۷) هر چند که روی چون ماه شب چهارده ات را به تمام و کمال ندیده ام، از تو دور افتادم و مانند شب اول گداخته و لاغر شدم.

(۸) اگر به شرط آنکه عهد دوستی را بشکنم به بهشت دعوت شوم الهی که هرگز به وجود من خوش نگذرد و خواب بر من گوارا نباشد.

(۹) امید من این است که ترا هر چه زودتر در اوج نیک بختی ببینم. در حالی که تو به فرمانروایی دلشاد و من به فرمانبرداری تو خرسند باشم.

(۱۰) حافظ، شعر لطیف و بدیع تو به مانند رشته مروارید خوش آب و رنگی است که در مقام لطافت گوی سبقت را از شعر نظامی می رباید.

در طول مدت دو سال و کسری غیبت شاه شجاع از شیراز و تسلط شاه محمود بر پایتخت، بین حافظ و شاه شجاع روابط و مکاتبات برقرار بوده است. غزل هایی که حافظ در این مدت سروده و در آن اشارات فراوانی وجود دارد، دلیل بر این است که شاعر در هر مرتبه نامه نگاری غزلی حاوی پیام سیاسی و یا احوالپرسی توسط پیک برای شاه متواری ارسال می نموده است.

این غزل پس از رسیدن نامه و خبری که از آن بوی فتح و پیروزی به مشام طرفداران شاه شجاع رسانیده شده و در پاسخ آن نامه سروده شده است. شاعر در بیت دوم می فرماید: (پیام دوست شنیدن سعادت است و سلامت) و این به معنای آنست که نامه و پیام تو رسید و در بیت سوم حافظ می گوید ای شاه شجاع به شیراز بیا و مشتاقان خود را در انتظار ببین و در بیت عربی به این نکته اشاره دارد که پرنده خوش خبر به محض اینکه از شهر و دیار محبوب آواز خوش سر دهد در شهر شیراز هم همه پرندگان با او همصدا می شوند و بالاخره در بیت پنجم چنین پیش بینی می کند که ایام فراق به سر رسیده و چیزی نمانده که طلایه لشکر شاه نمودار گردد. سپس در بیت ششم اضافه می کند که (خوشا دمی که درآئی و گویمت به سلامت …).

بالاخره در ابیات ۷، ۸ و ۹ به تعریف و ستایش شاه پرداخته و اشتیاق خود را به دیدار و خدمتگزاری او بازگو می کند.

شاعر در بیت مقطع غزل از نظامی گنجه‌یی نام برده و منظور کلام او این است که اشعار نظامی به مانند رشته مروارید آبدار است و در مقام تفاخر اشعار خود را با آن مقایسه کرده و اشعار برجسته و لطیف خود را با اشعار او قابل مقایسه می داند.
ماناباشید

👆☹

محمدامین نوشته:

سلام و درود
هنوز روی سلامت به کشورست وعید
هنوز پشت سعادت به مسندست سعاد
سعدی
برای سعید تحریری

👆☹

ادیب نوشته:

رند. [ رَ ] (ع اِ) درخت عود. (دهار). عود. (السامی فی الاسامی ). درختی است خوشبوی از درختان بادیه و بقولی دیگر آس را نیز گویند.

👆☹

امید نوشته:

نظرات بزرگواران رو درمورد “در خوشاب” مطالعه کرد ، البته همه عزیزان استاد بنده هستن و احتمالا معنی این عبارت رو از خاطر بردن ، برای همین جسارت می کنم و معنی درست رو بیان می کنم.
خوشاب به تنهایی همان “آب دار ” و “شیرین شده ” ای هست که عنوان شد.
امــّــا “در خوشاب”به معنی گوهر شاهوار هستش، همه گردنبند هایی رو دیدم که از سنگ و جواهرات ریز شروع می شن کم کم اندازه گوهر ها بزرگ و بزرگتر میشه تا به “درشت ترین گوهر ” می رسه که در وسط قرار دارد به این گفته می شه “در خوشاب” .
اون طور که در تاریخ از سلطان مسعود به عنوان “درخوشاب عقد غزنوی ” یاد می شه که در میان پادشاهان این سلسله سرآمد همه بود.
سلک هم به معنی گردنبند و رشته عموما مروارید هست. تعبیر گردنبند برای شعر در حافظ تعبیر معمول و رایجی است و اربتاط لطیف و شاعرانه ای بین به نطم درآرودن سنگ و مروارید با به نطم در آوردن کلمات دیده می شه
“سلک درخوشاب ” یعنی گردنبدی که تمام مهره های و سنگ های آن گوهر شاهوار باشند نه فقط وسطی.
با جمع بندی مطالب گفته شده معنی مصرع ” چون سلک در خوشاب است شعر نغز تو حافظ” به این صورت می شه که ” حافظ شعر تو مانند گردندی است که تمام کلمات و عبارات به نظم در آمده در آن نغز و ازشمند است”

👆☹

رضا ساقی نوشته:

اَتَتْ رَوائحُ رَندَ الحِمی و زاَد غَرامی
فدای خاک در دوست باد جان گرامی
اَتَتْ: آمد
رَوائح: شمیم و بوهای مطبوع ومعطّر
رَند: نام درختی بابوی معطّر
حِمی: منطقه وچراگاه اختصاصی، کنایه ازمخوطه ی حرم خصوصی یار
زاد:فزونی یافت،زیاد شد
غَرامی: عشق واشتیاق
معنی بیت: شمیم خوش درخت رَند از محوطه ی اختصاصی یاربه مشامم رسید و عشق واشتیاق نی افزونی بخشید. جان عزیز فدای خاکِ درگاه معشوق باد.
به بوی زلف توگرجان به بادرفت چه شد
هزارجان گرامی فدای جانانه
پیام دوست شنیدن سعادت است و سلامت
مِنِ المُبلّغ عَنّی الی سُعادَ سَلامی
مِن: از
مُبَلّغ: تبلیغ کننده
عَنّی: از من
الی: به سوی
سُعاد: اسم معشوقی درادبیّات عاشقانه ی عرب دراینجا کنایه ازدوست ِ شاعر که احتمالاً شاه شجاع خوش سیما ومحبوب دل حافظ است.هم اوکه با دسیسه ی برادرش شاه محمود مدّتی ازسلطنت برکنار وبه بیرون ازشیراز رانده شد. این غزل احتمالاً دراین مدّت سروده شده است.
معنی بیت: شنیدن پیام دوست سبب خوشبختی و سلامتی می شود. کیست که سلام مرا به سُعاد (محبوب- شاه شجاع) برساند.
مرحبا ای پیک مشتاقان بده پیغام دوست
تاکنم جان ازسررغبت فدای نام دوست
بیا به شام غریبان و آب دیده ی من بین
به سان باده ی صافی در آبگینه ی شامی
شام غریبان: شب ِمردم غریب و از یار و دیار دورافتاده. شاعربه کنایه می فرماید ای دوست، گرچه تواز یارودیاردورافتاده ای امّا درحقیقت این من هستم که دورازتو شبهای غم انگیزی همچون شام غریبان دارم.
آبگینه: شیشه
آبگینه ی شامی: شیشه ای که متعلّق به شام(سوریه) باشد.
باده ی صافی: شراب ناب سرخرنگ، اشک چشم شاعرخونین است وبه شراب زلال تشبیه شده ودیده ی شاعربه شیشه ی شفّاف شامی.
معنی بیت: ای دوست بیاوحال وروزمارادراین شام غریبان ببین واشک روان ماراتماشاکن که گویی به شراب زلال سرخ رنگ در شیشه ی شفافِ شامی می ماند.
نمازشام غریبان چوگریه آغازم
به مویه های غریبانه گریه پردازم
اِذا تَعَزَّدَ عَن ذِی الاَراک طائرُ خیرِ
فَلا تَفَرَّدَ عَن روضِها اَنینَ حَمامی
اِذا: هنگامی که
تَعَزَّد: با شوق آواز بخواند
عَن: از
ذِی الاَراک:
درست است که “وادی الاَراک”
منطقه ای درعربستان است لیکن دراینجا کنایه از”اراک” ایران است که دردوره‌های باستان وپیش ازحمله ی اعراب، به مرکز فلات ایران، ایرانستان و ایرانک(اراک) گفته می‌شد و در دوره ی اسلامی ، منطقه یا سرزمین اراک را به صورت عربی شده ی آن یعنی “عراقِ عجم” تبدیل کردند. ولایت اراک منطقه ی وسیعی راازقم تا اصفهان وکرمانشاه و… شامل می‌شد.بنابراین بنظرچنین می رسد که حافظ “ذی الاَراک” رابه کنایه ازهمین اراکِ باستان که شاه شجاع به بخشی ازانجا(اصفهان) رانده شده بوده بکارگرفته است.
طائر: طایر، پرنده
طائرخیر: پرنده ی مبارک وفرخنده پیام، کنایه ازدلِ محبوب
فَ: پس
لا: نه
تَفَرَّد: تنها وفرد
فَلا تَفَرَّد: پس تنها مبادا
رَوضِها: سبزه زاران ،چمنزاران
اَنینُ: ناله وزاری
حَمام: کبوتر و هر نوع مرغ طوق دار مثل فاخته و قمری
اَنینُ حَمامی: ناله های قمری من، “قمری”کنایه ازدل شاعر است که طوق عشق وارادت برگردن دارد.
معنی بیت: هنگامی که مرغ مبارک و فرخنده پیام (مرغ دل معشوق) در منطقه ی اراک آوازخوش سردهد ناله ی قمری دل من که طوق بندگی برگردن دارد باآوازاوهمراه وهمنوا باد وهرگز ازآنجا جدا مباد.
اگر آن طایر قدسی ز درم بازآید
عمربگذشته به پیرانه سرم بازآید
بسی نماند که روز فراق یارسر آید
رأیتُ من هَضَباتِ الحِمی قُبابَ خِیام
رأیتُ:دیدم
هَضَبات: کوههای بلند و پشته ها
حِمی: منطقه وچراگاه اختصاصی، کنایه ازمخوطه ی حرم خصوصی یار
قُباب: گنبدها وبارگاهها
خِیام: خیمه ها
معنی بیت: زیاد نمانده که ایّام هجران به سرآید من ازبلندیها وپشته های منطقه اختصاصی معشوق، گنبدها وبارگاهها وانحنای سقف خیمه هارا مشاهده می کنم.
چون سرآمد دولت شبهای وصل
بگذرد ایّام هجران نیز هم
خوشادمی که درآیی وگویمت به سلامت
قَدِمتَ خَیرَ قُدومٍ نَزَلْتَ خیرُ مقامٍ
قَدِمتَ: قدم نهادی، واردشدی
خیر: خوب
خیرَ قدومٍ: با قدمِ خیر ومبارک
نَزَلْتَ: فرود آمدی.
خیرُ مقامٍ: به جایگاهِ خیر ومبارک
معنی بیت: ای خوش آن لحظه ای که توازدردرآیی ومن به تو بگویم مبارکباد قدوم توکه در بهترین جایگاه فرود آمدی.
درآ که دردل خسته توان درآیدباز
بیاکه درتن مُرده روان درآید باز
بَعِدْتُ مِنکَ وَ قَد صِرْتُ ذائباً کَهِلالِ
اگرچه روی چوماهت ندیده‌ام به تمامی
بَعِدْتُ: دور شدم
مِنکَ: از تو
وَ قَد: و به درستی
صِرْتُ: شدم
ذائباً: مذاب،آب شده
کَ:‌ مثل
هلال: ماه نو
معنی بیت: هر چند که روی چون ماهِ شب چهارده ات را به تمام و کمال ندیدم بااین حال از تو دور افتادم و به درستی که به شکل هلال شب اوّل مذاب وضعیف وباریک شدم.
رحم آر بردل من کزمِهر روی خوبت
شدشخص ناتوانم باریک چون هلالی
وَ اِن دُعَیْتُ بِخُلد و صِرتُ ناقض عَهدِ
فَما تُطَیِّبُ نَفْسی وَ ما اَسْتَطاب مَنامی
دُعَیْتُ: دعوت شدم، خوانده شدم
خُلد: جاویدان، کنایه از بهشت.
ناقض: نقض کننده، شکننده
صِرْتُ: شدم
فَما تُطَیِّبُ: پس خوش و خوب نشود.
نَفْسی: وجود من، جسم من.
وَ ما اَسْتَطاب: گوارا نمی شود
مَنامی : خوابگاه من، خواب من
معنی بیت: اگر بااین شرط به بهشت دعوت شوم که عهد وپیمان دوستی را بشکنم پس هرگز به من خوش نخواهدگذشت وخواب من دربهشت آرام نخواهد بود.
گرخَمربهشت است بریزید که بی دوست
هرشربت عَذبم که دهی عین شراب اشت
امید هست که زودت به بخت نیک ببینم
تو شاد گشته به فرماندهی و من به غلامی
معنی بیت: بسیارامید وارهستم که به زودی زود تورا نیک بخت وموفّق ببینم. ببینم که تو شادمان ازتکیه زدن به مسندفرماندهی شده و من به فرمانبرداری تو خرسند هستم.
به عاشقان نظری کن به شکراین نعمت
که من غلام مطیع اَم توپادشاه مطاع
چو سِلک دّر ِ خوشاب است شعر نغز تو حافظ
که گاهِ لطف سَبَق می‌برد ز نظم نظامی
سِلک: رشته‌ای که چیزی به آن بکشند مثل رشتۀ مروارید، رشته،نخ، سیم.
دُرّ: مروارید
خوشاب: آبدار، خوش آب و رنگ.
نغز: هر چیز عجیب و بدیع که دیدنش خوشایند باشد، خوب، نیکو، لطیف، بدیع.
گاهِ لطف: به هنگام لطیف شدن.
سَبَق: پیشی گرفتن وپیش افتادن.
نظامی : جمال‌الدین ابومحمّد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤیَّد، متخلّص به نظامی ونامورحکیم نظامی شاعر وداستان‌سرای ایرانی و پارسی‌گوی حوزه ی تمدّن ایرانی در سده ی ششم هجری که به‌عنوان پیشوای داستان‌سرایی در ادب پارسی شناخته شده‌است. آرامگاه حکیم نظامی، در حاشیه ی غربی شهرگنجه قرار دارد.
نظم: شعر،کلام موزون ودارای قافیه
معنی بیت: ای حافظ، شعرتو مانندِ رشته ایست که واژه های همچون مرواریدِ درخشان و خوش آب و رنگ رابه نظم کشیده است شعرتو آنقدرلطیف وبکر وبدیع است که دربحثِ لطافت وطراوت، از اشعار نظامی پیشی می گیرد.
حافظ بیشترین تاثیررااز نظامی پذیرفته است. نظامی استاد بی بدیل داستانسرایی،شعرتمثیلی وبزمیست. نظامی در انتخاب الفاظ و کلمات مناسب و ایجاد ترکیبات خاص تازه و ابداع معانی و مضامین بکر و دلپسند و تصویر جزئیات بانیروی تخیّل و دقّت در وصف مناظر و توصیف طبیعت و اشخاص و به کار بردن تشبیهات و استعارات مطبوع و تازه، در شمار کسانی است که بعد از خود نظیری نیافته است.
امّا ظاهراً آن روزکه حافظ این بیت پایانی غزل را می سروده نمی دانسته که روزی فراخواهدرسید که نه تنها ازاشعارنظامی ِ شیرین سخن بلکه ازتمامی شاعران پارسی گوی تاریخ وشاید ازتمام شاعران جهان باهرزبان وملیّت سبقت گرفته وبراوج قلّه ی لطافت وظرافت درشعروغزل تکیه خواهدزد.
غزل گفتیّ ودُرسُفتی بیا وخوش بخوان حافظ
که برنظم توافشاند فلک عقد ثریّا را

👆☹

زهره نوشته:

سلام علیکم
یکی از زیباترین غزلهایی که خواندم
البته برای من انتخاب از میان غزلهای حافظ خیلی سخت است.
آقای ساقی از تلاش شما ست که این حس دل انکیز و دانش نو را از این غزل پر از لطیفه را دارم.
متشکرم

👆☹

رضا ثانی نوشته:

اتت روائح رند الحمی و زاد غرامی
بوی خوش درخت عود پرگل به مشامم رسید و شیفتگیم را افزون کرد

👆☹

کانال رسمی گنجور در تلگرام