گنجور » فردوسی » شاهنامه » کیقباد » بخش ۲ - رویاریی رستم با افراسیاب و گریز او از چنگ رستم و شکست سپاه توران

فردوسی » شاهنامه » کیقباد »

بخش ۲ - رویاریی رستم با افراسیاب و گریز او از چنگ رستم و شکست سپاه توران

چو رستم بدید آنک قارن چه کرد

چه‌گونه بود ساز ننگ و نبرد

به پیش پدر شد بپرسید از وی

که با من جهان پهلوانا بگوی

که افراسیاب آن بد اندیش مرد

کجا جای گیرد به روز نبرد

چه پوشد کجا برافرازد درفش

که پیداست تابان درفش بنفش

من امروز بند کمرگاه اوی

بگیرم کشانش بیارم بروی

بدو گفت زال ای پسر گوش‌دار

یک امروز با خویشتن هوش‌دار

که آن ترک در جنگ نر اژدهاست

در آهنگ و در کینه اَبر بلاست

درفشش سیاهست و خفتان سیاه

ز آهنش ساعد ز آهن کلاه

همه روی آهن گرفته به زر

نشانی سیه بسته بر خود بر

ازو خویشتن را نگه‌دار سخت

که مردی دلیرست و پیروز بخت

بدو گفت رستم که ای پهلوان

تو از من مدار ایچ رنجه روان

جهان آفریننده یار منست

دل و تیغ و بازو حصار منست

برانگیخت آن رخش رویینه سم

برآمد خروشیدن گاو دم

چو افراسیابش به هامون بدید

شگفتید ازان کودک نارسید

ز ترکان بپرسید کین اژدها

بدین گونه از بند گشته رها

کدامست کین را ندانم به نام

یکی گفت کاین پور دستان سام

نبینی که با گرز سام آمدست

جوانست و جویای نام آمدست

به پیش سپاه آمد افراسیاب

چو کشتی که موجش برآرد ز آب

چو رستم ورا دید بفشارد ران

بگردن برآورد گرز گران

چو تنگ اندر آورد با او زمین

فرو کرد گرز گران را به زین

به بند کمرش اندر آورد چنگ

جدا کردش از پشت زین پلنگ

همی خواست بردنش پیش قباد

دهد روز جنگ نخستینش داد

ز هنگ سپهدار و چنگ سوار

نیامد دوال کمر پایدار

گسست و به خاک اندر آمد سرش

سواران گرفتند گرد اندرش

سپهبد چو از چنگ رستم بجست

بخائید رستم همی پشت دست

چرا گفت نگرفتمش زیرکش

همی بر کمر ساختم بند خوش

چو آوای زنگ آمد از پشت پیل

خروشیدن کوس بر چند میل

یکی مژده بردند نزدیک شاه

که رستم بدرید قلب سپاه

چنان تا بر شاه ترکان رسید

درفش سپهدار شد ناپدید

گرفتش کمربند و بفگند خوار

خروشی ز ترکان برآمد بزار

ز جای اندر آمد چو آتش قباد

بجنبید لشگر چو دریا ز باد

برآمد خروشیدن دار و کوب

درخشیدن خنجر و زخم چوب

بران ترگ زرین و زرین سپر

غمی شد سر از چاک چاک تبر

تو گفتی که ابری برآمد ز کنج

ز شنگرف نیرنگ زد بر ترنج

ز گرد سواران در آن پهن دشت

زمین شش شد و آسمان گشت هشت

هزار و صد و شصت گرد دلیر

به یک زخم شد کشته چون نره شیر

برفتند ترکان ز پیش مغان

کشیدند لشگر سوی دامغان

وزانجا به جیحون نهادند روی

خلیده دل و با غم و گفت‌وگوی

شکسته سلیح و گسسته کمر

نه بوق و نه کوس و نه پای و نه سر

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
قالب شعری:	مثنوی
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۳۹

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

نامبردگان

رستم قارن کاوگان زال افراسیاب سام (اشاره) قباد

خلاصه

وقتی رستم دلاوری قارن را دید به پیش پدرش زال امد و از افراسیاب و نحوه نبرد با او و سلاح و پوشش او در جنگ، از زال راهنمایی خواست و گفت پدر میخواهم امروز افراسیاب را به زیر کشم و شکستش دهم.... زال رو به رستم کرد و گفت پسر امروز باید با هوشمندی رفتار کنی زیرا افراسیاب در جنگ بسیار متبحر هست و زره و کلاه خودی محکم و اهنین دارد و دستانش نیز مثل اهن قوی است ، در نبرد مانند یک نره اژده هاست، بهتر است از او دوری کنی...رستم گفت پدر امید و توکل من به خداست و او یار من است.رستم به پشت اسبش رخش پرید و به دل سپاه ترکان زد ، ترکان که از دلاوری او حیرت زده بودند از همدیگر میپرسیدند که این جوان کیست یکی از انها گفت که او رستم پسر زال است...افراسیاب به جلوی سپاه امده بود ، رستم ناگهان او را دید و به سمتش تاخت و با او درگیر شد دست در کمر افراسیاب انداخت و او را گرفت در فکر ان بود که او را گرفته و به پیش کیقباد ببرد که افراسیاب از اسب به پایین پرید و سپاهیانش سریع دور او را گرفتند، رستم اه حسرتی کشید که چرا تعلل کرد و افراسیاب از چنگش گریخت... جنگ با حضور کیقباد و لشگریانش بالا گرفت و هزاران نفر از لشکر افراسیاب کشته شدند و سپاهش از هم گسیخت و فرار کردند و به سمت دامغان عقب نشینی کردند...

برگردان به زبان ساده

# چو رستم بدید آنک قارن چه کرد

چه‌گونه بود ساز ننگ و نبرد

هوش مصنوعی: رستم وقتی دید قارن چه کار کرده است و او چگونه به ستیز و جنگ پرداخته، متوجه شد که او در میدان نبرد چگونه عمل کرده است.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# به پیش پدر شد بپرسید از وی

که با من جهان پهلوانا بگوی

هوش مصنوعی: او به نزد پدرش رفت و از او پرسید که دربارهٔ جهان‌پهلوانان چه می‌گوید.

# که افراسیاب آن بد اندیش مرد

کجا جای گیرد به روز نبرد

هوش مصنوعی: افراسیاب، آن مرد بداندیش و بدکردار، در روز جنگ کجا می‌تواند پناه بگیرد و به کجا می‌رود؟

# چه پوشد کجا برافرازد درفش

که پیداست تابان درفش بنفش

هوش مصنوعی: چقدر باید به افراسیاب (دشمن رستم) بپردازد و به کدام مکان پرچم خود را بلند کند که پرچم بنفش رنگش درخشان و مشخص است.

# من امروز بند کمرگاه اوی

بگیرم کشانش بیارم بروی

هوش مصنوعی: من امروز کمربند او را می‌گیرم و او را به زور می‌کشانم و به پیش می‌آورم.

# بدو گفت زال ای پسر گوش‌دار

یک امروز با خویشتن هوش‌دار

هوش مصنوعی: زال به پسرش رستم می‌گوید که توجه داشته باشد و امروز بسیار مراقب خود باشد.

# که آن ترک در جنگ نر اژدهاست

در آهنگ و در کینه اَبر بلاست

هوش مصنوعی: آن ترک، در جنگ مانند اژدها است؛ او در شدت و قدرت مانند یک بلا و عذاب بزرگ است.

# درفشش سیاهست و خفتان سیاه

ز آهنش ساعد ز آهن کلاه

هوش مصنوعی: درفش (پرچم) و خفتان (زره) او سیاه رنگ است و کلاهی که بر سر دارد نیز از آهن ساخته شده و تیرهای او به سلاح آهنین مجهز است.

# همه روی آهن گرفته به زر

نشانی سیه بسته بر خود بر

هوش مصنوعی: همه بدنش را با زره‌ای از آهن پوشانده که روی آن نشانه‌ای از زر (طلا) وجود دارد و بر او زره‌ای سیاه قرار داده شده است.

# ازو خویشتن را نگه‌دار سخت

که مردی دلیرست و پیروز بخت

هوش مصنوعی: خود را از او دور نگه‌دار، زیرا او مردی دلیر و خوش‌شانس است.

# بدو گفت رستم که ای پهلوان

تو از من مدار ایچ رنجه روان

هوش مصنوعی: رستم به افراسیاب می‌گوید، ای جنگجوی بزرگ، از من دور شو و هیچ زحمتی را بر خود هموار نکن.

# جهان آفریننده یار منست

دل و تیغ و بازو حصار منست

هوش مصنوعی: آفریننده جهان، حامی و دوست من است و دل، شمشیر و نیروی من، سپر و محافظ من به حساب می‌آید.

# برانگیخت آن رخش رویینه سم

برآمد خروشیدن گاو دم

هوش مصنوعی: آن اسب سفید (رخش) به سرعت آماده شد و صدای غرش گاو را بلند کرد.

# چو افراسیابش به هامون بدید

شگفتید ازان کودک نارسید

هوش مصنوعی: وقتی افراسیاب را در هامون (مکانی در ایران) دید، از آن کودک (رستم) که هنوز به کمال نرسیده است، حیرت کرد.

# ز ترکان بپرسید کین اژدها

بدین گونه از بند گشته رها

هوش مصنوعی: او از ترکان پرسید که این اژدها چگونه به این شکل از بند آزاد شده است.

# کدامست کین را ندانم به نام

یکی گفت کاین پور دستان سام

هوش مصنوعی: نمی‌دانم این چه کسی است که به او نامی داده نشده است، اما یکی گفت این فرد، فرزند دستان، سام است.

# نبینی که با گرز سام آمدست

جوانست و جویای نام آمدست

هوش مصنوعی: نمی‌بینی که جوانی با گرز سام، که نشانهٔ قدرت و شجاعت است، به میدان آمده و به دنبال شهرت و نام‌آوری است.

# به پیش سپاه آمد افراسیاب

چو کشتی که موجش برآرد ز آب

هوش مصنوعی: افراسیاب به همراه سپاهش به جلو آمده است، مانند کشتی‌ای که امواج آب آن را به سمت بالا می‌برند.

# چو رستم ورا دید بفشارد ران

بگردن برآورد گرز گران

هوش مصنوعی: زمانی که رستم افراسیاب را دید، ران او را فشرد و گرز سنگینش را بالا برد.

# چو تنگ اندر آورد با او زمین

فرو کرد گرز گران را به زین

هوش مصنوعی: وقتی رستم با افراسیاب درگیر شد و او را به زمین نزدیک کرد، گرز سنگین را به زین اسب او فرود آورد.

# به بند کمرش اندر آورد چنگ

جدا کردش از پشت زین پلنگ

هوش مصنوعی: رستم چنگی به کمر افراسیاب (شخصیت منفی داستان) انداخت و او را از پشت اسبش جدا کرد.

# همی خواست بردنش پیش قباد

دهد روز جنگ نخستینش داد

هوش مصنوعی: او (رستم) می‌خواست افراسیاب را به پیش کیقباد ببرد تا روز نخستین جنگ را به او بدهد.

# ز هنگ سپهدار و چنگ سوار

نیامد دوال کمر پایدار

از سنگینی سپهدار ( افراسیاب ) و زور پنجه سوار ( رستم ) تسمه چرمی کمر دوام نیاورد و پاره شد

# گسست و به خاک اندر آمد سرش

سواران گرفتند گرد اندرش

هوش مصنوعی: سواران افراسیاب پس از اینکه او از میدان جنگ شکست خورده و به زمین افتاد، دور او را گرفتند.

# سپهبد چو از چنگ رستم بجست

بخائید رستم همی پشت دست

هوش مصنوعی: سپهبد (افراسیاب) وقتی از چنگ رستم فرار کرد، رستم نیز با دست خود به پشتش می‌زند، نشان‌دهندهٔ ناامیدی و عصبانیتش از این که نتوانسته او را بگیرد.

# چرا گفت نگرفتمش زیرکش

همی بر کمر ساختم بند خوش

هوش مصنوعی: او می‌گوید که چرا نتوانستم او (افراسیاب) را زیر دست خود بگیرم، اما با این حال بر کمرم زنجیری زیبا را بستم که نماد قدرت و پیروزی است.

# چو آوای زنگ آمد از پشت پیل

خروشیدن کوس بر چند میل

هوش مصنوعی: زمانی که صدای زنگ از پشت فیل به گوش رسید، صدای طبل و کوس به فاصله‌های زیادی پخش شد.

# یکی مژده بردند نزدیک شاه

که رستم بدرید قلب سپاه

هوش مصنوعی: خبر خوشی به نزد شاه آوردند که رستم نیروی دشمن را از هم گسسته و شکست داده است.

# چنان تا بر شاه ترکان رسید

درفش سپهدار شد ناپدید

هوش مصنوعی: وقتی که رستم به شاه ترکان رسید، پرچم سردار (افراسیاب) ناگهان ناپدید شد.

# گرفتش کمربند و بفگند خوار

خروشی ز ترکان برآمد بزار

هوش مصنوعی: کمربندش را گرفت و پاره کرد، از سوی ترکان صدایی بلند برخاست که نشان‌دهندهٔ آمادگی برای جنگ بود.

# ز جای اندر آمد چو آتش قباد

بجنبید لشگر چو دریا ز باد

هوش مصنوعی: کیقباد (پادشاه ایران) از جای خود برخواست و مانند آتش شعله‌ور شد، و لشگر (سربازان) نیز همچون دریا، از شدت باد به جنبش درآمدند.

# برآمد خروشیدن دار و کوب

درخشیدن خنجر و زخم چوب

هوش مصنوعی: صدای غرش سلاح‌ها و کوبیدن آن‌ها بلند شد و خنجرها درخشیدند و با ضربه‌های چوبی زخم‌هایی ایجاد کردند.

# بران ترگ زرین و زرین سپر

غمی شد سر از چاک چاک تبر

هوش مصنوعی: بر روی ترگ (کلاه‌خود) طلایی و سپر زرین، غم بر دل او چیره شد و سرش به خاطر ضربهٔ چکش تبر شکاف برداشت.

# تو گفتی که ابری برآمد ز کنج

ز شنگرف نیرنگ زد بر ترنج

هوش مصنوعی: تو گفتی که ابر سیاهی از گوشه‌ای سر ایستاد و به رنگ سرخ (شنگرف) نیرنگی زد و بر میوه‌ای (ترنج) افتاد.

# ز گرد سواران در آن پهن دشت

زمین شش شد و آسمان گشت هشت

از گرد و خاکی که سواران ایجاد کردند مثل آن بود که یک طبقه از هفت طبقه زمین کنده شده و به هفت طبق آسمان اضافه شده بود

# هزار و صد و شصت گرد دلیر

به یک زخم شد کشته چون نره شیر

هوش مصنوعی: هزار و صد و شصت جنگجوی دلیر در یک ضربت به قتل رسیدند، مانند این‌که یک شیر نر آنها را کشت و از پای درآورد.

# برفتند ترکان ز پیش مغان

کشیدند لشگر سوی دامغان

هوش مصنوعی: ترکان پس از نبرد، از جلوی مغان به سرعت فرار کردند و به سمت دامغان لشکر کشیدند.

# وزانجا به جیحون نهادند روی

خلیده دل و با غم و گفت‌وگوی

هوش مصنوعی: از آنجا به سمت رود جیحون حرکت کردند، در حالی که دل‌هایشان غمگین و پریشان بود و در گفتگوهای ناراحت‌کننده بودند.

# شکسته سلیح و گسسته کمر

نه بوق و نه کوس و نه پای و نه سر

هوش مصنوعی: سپاه دچار شکست شده و سلاح‌ها از هم پاشیده و کمرها شکستگی دارد، دیگر نه صدای بوق به گوش می‌رسد و نه صدای کوس، نه پای دشمن برقرار است و نه سر سلامت.

بخش ۲ به خوانش عندلیب
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۲۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

مهدی رفیعی در ‫۱۲ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ دی ۱۳۹۲، ساعت ۱۱:۵۸ نوشته:

در مصرع " زمین شش شد و آسمان گشت هشت " یعنی اینکه از شدت ازدیاد سواران و در گیری عظیم آنها آنقدر گرد از زمین بلند شد تا اینکه یک طبقه از طبقات زمین کسر و به آسمان اضافه گردید .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سینا در ‫۱۰ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۵ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۲۲:۳۷ نوشته:

پنج بیت مانده به آخر
ز گرد سواران در آن پهن دشت
اصلاح شود به
ز سم ستوران در این پهن دشت
با تشکر

علیرضا قراباغی در ‫۱۰ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ فروردین ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۰۱ نوشته:

می تواند "ابری برآمد زُکنج" درست باشد. زیرا زُکنج، ظرفی سوراخ سوراخ است و "ابر زُکنج" می تواند به ریزش فراوان آب از ایر اشاره داشته باشد.
به کار بردن نام به جای صفت را در بیت های دیگری از شاهنامه هم داریم. برای نمونه:
سالار شیر در:
سران سپه مهنران دلیر
کشیدند صف پیش سالار شیر
و نیز مرد بیداد در:
رسید آنگهی تنگ در شاه روم
خروشید کای مرد بیداد شوم

علی در ‫۱۰ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۲۹ نوشته:

بیت معروف زال در باره افراسیاب از قلم افتاده، شود کوه اهن چو دریای اب اگر بشنود نام افراسیاب.

دکتر مهرداد نصرتی در ‫۹ سال و ۳ ماه قبل، پنجشنبه ۱ تیر ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۰۵ نوشته:

سلام.
یکی از بیت های بسیار قوی در این پاره از شاهنامه(و شاید حتی در سراسر آن) همین است که حکیم فرمود:
ز گرد سواران در آن پهن دشت
زمین شد شش و آسمان گشت هشت
1. طبق سنن ادبی فارسی و نیز آموزه های دینی(قرآن) هقت زمین و هفت آسمان وجود دارد. تصویرسازی فردوسی: از بس سواران در آن دشت پهن، گرد و خاک بر پا کردند، که یکی از لایه های زمین به اسمان رفت. لذا زمین شش لایه شد و آسمان هشت لایه.
2. موازنه میان گرد و پهن و دشت
3. طباق میان آسمان و زمین
4. سجع(یا قافیه درونی) در هشت و گشت.

احمد در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۶ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۲:۳۴ نوشته:

احتراما در بیت ز 'هنگ' سپهدار تغییر کند به ز 'سنگ' به معنی سنگینی. چنانچه اشتباه میکنم. بفرمایید

محسن ، ۲ در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۶ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۹:۲۷ نوشته:

احمد جان
ز هنگ سپهدار و چنگ سوار
نیامد دوال کمر پایدار
هنگ نیز به مانای سنگینی ست
از سنگینی سپهدار .

.. در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۸ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۶:۵۲ نوشته:

درود محسن جان
کلمه‌ی مانا هم معنی مانند می‌باشد و در معرفی موارد مشابه می‌توان از آن بهره برد؛ به کار بردن آن به جای کلمه‌ی معنی درست نمی‌نماید..

محسن ، ۲ در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۸ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۷:۴۷ نوشته:

.. گرامی
میدانم ، بارها هم به من و هم به دوستانی که این لغت را به کار می برند تذکر داده اند ، ولی کو گوش شنوا.
لغت جالبی ست یادگار از دوستان غایب ،
لغات را و معنای آنرا مردم می سازند ، دوستان به کار گرفتند و هنوز تعدادی دیگر .
من و دوستان آنرا به معنا تعبیر می کنیم .
امید که رنجیده خاطر نشوید
پایدار باشید

.. در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۸ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۰۶ نوشته:

خاطرت همواره شاد، دوست عزیز

.. در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۸ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۱۶ نوشته:

نمی‌دانم چه حسن و لطفی دارد برای واژه‌ای که از قبل در چند معنی به کار برده شده، کاربرد جدیدی بیافرینیم..

محسن ، ۲ در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۸ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۲۳:۵۳ نوشته:

این بنده کار بردی نساخته ام ، آنچه دوستان آوردند چون فارسی بود و نزدیک به مترادف به مذاق من هم خوش آمد.
ضمناً کتاب لغتی دیدم که آنچه درو بود در غرفه ی هیچ عطاری یافت نمی شد . لغاتی بدیع و من درآوردی چون :خفن!!!!!!
فرهنگستان نو پردازان بسیار فعال است

پارسا در ‫۷ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۲۲ تیر ۱۳۹۸، ساعت ۲۳:۲۳ نوشته:

شنگرف به چه معناست؟

مژده در ‫۶ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۲۳ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۴۱ نوشته:

سلام
بیت زگرد سواران در آن پهن دشت .... گر چه بیت قوی ایست اما گویا الحاقی است

آرش محمدی در ‫۶ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۹ فروردین ۱۳۹۹، ساعت ۰۷:۳۷ نوشته:

با درود
در بیت ؛
ز گرد سواران در آن پهن دشت/ زمین شش شد و آسمان گشت هشت
کلمه «گرد سواران» به اشتباه ذکر شده و درست آن «سم ستوران» می باشد.
ز سم ستوران در آن پهن دشت/ زمین شش شد و آسمان گشت هشت
عنایت داشته باشید که اشاره داره به هفت مرتبه بودن زمین و آسمان که در این کارزار از شدت کوبیدن سم چهارپایان و ستوران یک لایه از زمین جدا گشته و به آسمان افزون گردیده.
سپاس فراوان

علی در ‫۶ سال و ۴ ماه قبل، چهارشنبه ۷ خرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۵۳ نوشته:

چه پوشد کجا برافرازد درفش
که پیداست تابان درفش بنفش
تصحیح شود به:
چه پوشد کجا برفرازد درفش

محسن در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ دی ۱۳۹۹، ساعت ۱۵:۲۴ نوشته:

در تمام بیت ها واژه ی <> به جای <> به کار رفته که نادرست است.
1.<> در اوستایی به معنی پسر عمو است و ربطی به <> ندارد.
2. ترکان در اواسط دوران ساسانی به آسیای میانه وارد شدند، اما بخش کیانی شاهنامه، به گفته ی برخی مربوط به دوران اشکانی، و به گفته ی برخی دیگر مربوط به دوران پیش از هخامنشی است. در هر دو حالت تورانیان که در آسیای میانه زندگی می کردند و با ایرانیان می جنگیدند، فامیل های دور ما بودند و ربطی به ترکان ندارند.

محسن در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ دی ۱۳۹۹، ساعت ۱۵:۲۹ نوشته:

حاشیه قبلی درباره ی بکار رفتن نادرست واژه ی ترک به جای توز بود. اما شوربختانه به درستی چاپ نشد.
در بسیاری از ابیات به جای (توران) واژه ی (ترکان) نوشته شده که نادرست است و در حاشیه ی پیشین توضیح دادم که چرا اینگونه است.

جهن یزداد در ‫۵ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۳ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۴۶ نوشته:

این داستان از زیباترین شاهکارهای فردوسی در شهنامه است بنگرید که چگونه پور دستان را از گرز سام می شناسند و هنوز نام رستم را نمی دانند
-
دگر وازه هنگ است که چه زیباست - این وازه را هنوز در استان فارس استفاده میکنند

جهن یزداد در ‫۵ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۳ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۴۹ نوشته:

تور و ترک هردو یکی است مانند تازی و تازیک - اما ترکان شاهنامه هیچ پیوندی با ترکان چین که غزها و مغولان از انان هستند و در سده سه و چهار هجری به کاشغر امدند و سپس از سیحون گذشتند پیوندی با ترکان و توران ایرانی ندارد

جهن یزداد در ‫۴ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۱، ساعت ۰۹:۰۸ نوشته:

بر امد خروشیدن دارو کوب
درخشیدن خنجر و زخم چوب

آفرین و هزاران آفرین بر روان ان استاد بزرگ - دار - کوب- بر - دَه - در - گیر برید - ۰ اندر دهید - اینها از فرمانهای فرماندگان به هنگام جنگ تست برید برابر حمله است
زخم زدن است که به عربی انرا ضرب کویند امروز بهه ریش میگوییم زخم
- دار در جنگ چندین چم دارد فرمان ایستادگی و استادگی و بازداری و هشیاری -

جهن یزداد در ‫۴ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۱، ساعت ۰۹:۵۰ نوشته:

همی خواست بردنش پیش قباد
دهد روز جنگ نخستینش یاد
-
بر آن ترک سیمین و زرین کمر
بخون شد سر از چاک چاک تبر
سر از چاگ چاگ تبر غمی نمیشود شکافته میشود بر ان -

که ان ترک در جنگ نر اژدهاست
در آهنگ و در کینه ببر است راست
ابر کینه نمیشناسد آهنگ نمیشناسد هرجا باد بردش میرود هیچ پیوندی با نر آژدها ندارد - چه اندازه به شاهنامه دستبرد زده اند

جهان آفریننده یار منست
سر اخنر اندر کنار منست

درفشش سیاه است و خفتان سیاه
ز آهنش بازو ز آهن کلاه
چگونه میتوان باور کرد که فردوسی واژه بازو را بنهد و ساعد اورد ؟‌

فردوسی بی هیچ کینه و دگر ستیزی از اغاز میخواسته یک شاهنامهه پاک و شسته رفته بسراید و سخنش بیخته و درست باشد ان زمان زبان پارسی بسیار پاک بود و دبیران هم که این همه عربی در سخنشان است انرا از روی عربی دانی اوردند

جهن یزداد در ‫۴ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۰:۱۴ نوشته:

به پیش سپاه امد افراسیاب
چو کشتی که بادش برارد ز اب

چو رستم ورا دید بفشرد ران
به گردن براورد گرز گران
چو تنگ اندر اورد با او زمین
فرو کرد گرز گران را به زین
به بند کمر اندر اورد چنگ
براوردش از پشت زین پلنگ
همی خواست بردنش پیش قباد
دهد جنگ روز نخستینش یاد

ای جانم ای جانم دیوانه کننده است - میدانید که این جنگ در کودکی رستم بود و نخستین جنگ رستم است

میگوید میخواست نخستین جنگ را یادش دهد

شاهکارست گواژه های فردوسی جای دگر در رژه بلوچان به پیش نماینده شاه چین که با سپاه به مرز ایران امده بود تا ایران را بگیرد گوید
به چینی نمودند شاهی کراست
درگاو تا پشت ماهی کراست
-
یاجای دگر گوید
پیاده بیاموزمت کارزار
-
ز هنگ سپهدار و چنگ سوار
نیامد دوال کمر پایدار
گسست و به خاک اندر امد سرش
سواران گرفتند گردابرش

مجید الستی در ‫۴ سال و ۳ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ تیر ۱۴۰۱، ساعت ۱۰:۰۲ نوشته:

درود بر تدوین کنندگان

دو بیت معروف ذیل از این بخش حذف شده است :

بروز نبرد آن یل ارجمند

به شمشیر و خنجر به گرز و کمند

برید و درید و شکست و ببست

یلان را سر و سینه و پای و دست

توضیح اینکه این دو بیت اصطلاحا موقوف المعانی و یکی از کاملترین نمونه های صنعت لف و نشر میباشد که فقط بیت دوم در حاشیه چاپ امده است!

همیرضا در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۱۰:۱۱ پاسخ داده:

در این مورد نوشتهٔ آقای سجاد آیدنلو را در این نشانی بخوانید:

بیت‌های ساختگی و چگونگی راه یافتن آنها به شاهنامه

متن نوشته را جهت احتیاط که ممکن است وبگاه مقصد از دسترس خارج شود اینجا نقل می‌کنم:

چکیده ای از سخنرانی دکتر آیدنلو(که پیش از این در بنیاد ایرانشناسی سخنران رانده بودند) بدین قرار است. ایشان شماری از آن بیت ها را برشمرد و گفت:

- بیت بسیار پرآوازه‌ای هست که همواره آن را از فردوسی دانسته اند؛ اما بیگمان و بی هیچ تردیدی سروده ی او نیست. آن بیت چنین است:

«چنین گفت پیغمبر راستگوی/ ز گهواره تا گور دانش بجوی»

این بیت را بر سر در بسیاری از آموزشگاه ها و دانشگاه ها می نویسند؛ اما از فردوسی نیست و مصراع دوم آن را کسی به نام «فخر الاسلام ذاکری» در سال ۱۳۱۵ مهی (:قمری) به نظم کشیده است. سرایندهی مصراع نخست آن هنوز ناشناخته است.

– بیت بسیار آشنای:

«که رستم یلی بود در سیستان/ منش کردهام رستم داستان»

در هیچ کدام از دست نویس های کهن شاهنامه دیده نمی شود؛ حتا در چاپ های غیرعلمی شاهنامه هم نمی توانید آن را بیابید. این بیت در طومار و مجلس های نقالی و داستان گویی شفاهی آمده است. کهن ترین جایی که من توانسته ام نشانی از این بیت بیایم، در نسخه ی «طومار نقالان هفت لشکر» است که در سال ۱۲۹۹ مهی نوشته شده است، بی آن که در آنجا گفته شده باشد که این بیت از فردوسی است.

– بیت

«بسی رنج بردم در این سال سی/ عجم زنده کردم بدین پارسی»

در ۴ دست نویس از ۱۵ دست نویسی که پایه ی ویرایش آقای خالقی مطلق بوده است، دیده می شود و در ۱۱ نسخه ی دیگر و نیز در دست نویس کهن شاهنامه ی کتابخانه ی «سن ژوزف» نیامده است؛

– بیت بسیار گزاینده و پست:

«زن و اژدها هر دو در خاک به/ جهان پاک از این هر دو ناپاک به»

در هیچ دست نویسی از دست نویس های کهن شاهنامه دیده نمی شود و بی گمان از فردوسی نمی تواند باشد. در برخی از دست نویس های نزدیک به زمان ما و نیز چاپ های غیرعلمی شاهنامه، این بیت را در «داستان سیاوش» گنجانده اند. کهن ترین جایی که من توانسته ام نشانی از این بیت بیابم، در یکی از دست نویس های «گرشاسپ نامه»ی اسدی توسی است که در سال ۸۶۰ هجری نوشته شده است. حتا ویرایشگر «گرشاسپ نامه»- حبیب یغمایی- هم این بیت را به حاشیه برده و شایسته ندانسته است که در متن کتاب اسدی توسی آورده شود. پیداست که این بیت از سده ی نهم به این سو، زبانزد شده است.

– دو بیت:

«به روز نبرد آن یل ارجمند/ به شمشیر و خنجر به گرز و کمند

برید و درید و شکست و ببست/ یلان را سر و سینه و پا و دست»،

که آن را یکی از زیباترین نمونه های آرایه ی ادبی می دانند و گمان می کنند که از شاهنامه است، سروده ی فردوسی نیست و در هیچ دست نویس کهنی از شاهنامه نیامده است.

همواره خواست و پسند شاهنامه خوان ها چنین بوده است که همه ی روایت های ملی و پهلوانی ایران باید در کتابی به نام «شاهنامه» گردآوری شود و آن کتاب هم به نام و سروده ی فردوسی باشد. بر اثر چنین برداشتی است که گذشتگان ما داستان ها و منظومه هایی را به شاهنامه می افزودند که سروده ی فردوسی نبود.

نمی توان ناگفته گذاشت که بسیاری از بیت های افزوده شده به شاهنامه، از دید ادبی، زیبا و استوارند؛ چون شمار بسیاری از کاتبان شاهنامه، مردمان خوش ذوق و بااستعدادی بوده اند که بر اثر نوشتن چندین و چند بارهی شاهنامه، این توانایی را یافته اند که بیت یا بیتهایی نزدیک به سخن فردوسی، به نظم بکشند و بسیاری را به این گمان بیفکنند که آن بیت ها سروده ی فردوسی است.

مجید الستی در ‫۱۴ روز قبل، دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۱۱ پاسخ داده:

نظر کردم این نظم ، سست آمدم بسی بیت ناتندرست آمدم

من اینرا بگفتم که تا شهریار بداند سخن گفتن نابکار

دو گوهر ببود از دو گوهر فروش کنون شاه دارد بگفتار گوش

دوست عزیز

آیا ابیات " بروز نبرد..." با

.... "چنین گفت پیغمبر....و یلی بود در سیستان " در یه رده قرار میگیرند؟؟!!!

تصدقت برم!!؟؟؟

همیرضا در ‫۱۳ روز قبل، دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۳ پاسخ داده:

بحث بحث اصالت است نه قوت و سستی. صحبت استاد در نقل قولی که از ایشان شده در انتهای این نوشته را بخوانید. نه قوت یک شعر دلیل بر انتساب درست آن به شاعری بزرگ می‌شود و نه ضعف آن دلیل بر عدم انتساب.

مجید الستی در ‫۱۳ روز قبل، دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۱۵ پاسخ داده:

ازین راز جان وی آگاه نیست بدین پرده اندر ورا راه نیست

reply thumb_up ۱ thumb_down ۰ flag link

داریوش ابونصری در ‫۲ سال و ۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۰۱:۴۷ نوشته:

درود ,هم میهنانی که بیت حکیم فردوسی "چنین گفت پیغمبر راستگوی/// زگهواره تا گور دانش بجوی " را از فردوسی ندانسته اند, اگر تصورشان اینست که پیغمبر اسلام مراد فردوسی درین شعر است باید گفت که چنین نیست و مقصود فردوسی زرتشت بزرگ است که راستی و درستی همواره از شعار ها و آموزه های او بوده و بهیچ وجه مقصود او مسلمانان نیستند که برای کوچکترین خواسته ای دروغ میگویند و به آموزش و فرا گرفتن دانش توسط زنان اهمیت نمیدهند که امروز حتی در میان مسلمانان آنرا میبینید. طالبان و داعش و دیگر بنیاد گرایان.

مهدی زارعی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، سه‌شنبه ۹ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۲۱:۲۲ پاسخ داده:

درود بر داریوش گرامی

به گمانم نادانی گروهی اندک که تنها نام مسلمان بر خود نهاده اند را نمی بایست به پای همه مسلمانان نبشته آنها را دروغگو دانست.

شادکام باشید.

محمد غافری در ‫۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۲۲ پاسخ داده:

محض اطلاع شما آقای داریوش خان، مصرع دوم یعنی"ز چهواره تا گور دانش بجوی" دقیقاً ترجمه ی عبارت "اطلب العلم من المهد الی الحد" است که از گفته های پیامبر اسلام است. شما بیش از حد دچار Islamophobia شده اید. زرتشتیان هم دستشان به خون دگراندیشان آلوده بوده است. مانی و پیروانش را و همچنین 20 هزار مزدکی را در زمان ولایتعهدی خسرو انوشیروان فقط به جرم دگر اندیشی کشتند. پس کمی مطالعه بد نیست!

محمد غافری در ‫۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۱۸ پاسخ داده:

گفته ی قبلیم را تکمیل کنم. در مورد سوادآموزی در ایران پیش از اسلام شما را احاله می دهم به قسمت سوادآموزی پسر کفشگر دربخش پادشاهی خسرو انوشیروان در شاهنامه ی حکیم طوس و عکس العمل انوشیروان در این مورد. شما پیام را با کنندگان پیام اشتباه گرفته اید.

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

بخش ۲ - رویاریی رستم با افراسیاب و گریز او از چنگ رستم و شکست سپاه توران

تازه‌های نرم‌افزار گنجور