ساقی بیار باده که نوروز اکبرست
رنگ بهار تازهتر از روی دلبرست
هر چند کیمیای چمن خنده گلست
مگذار داغ لاله که کبریت احمرست
هر قطره خون که از نفس بلبلان چکد
بر خاک نارسیده گلی تازه و ترست
حسن بهار در همه جا هست دلگشا
در گلشن هرات ولی دلگشاترست
الحق چه کشورست که از شرم ساحتش
پنهان بهشت در پس دیوار محشرست
چون در نظر در آید روح مجسمست
چون در ضمیر آید عقل مصورست
خاکش چنان لطیف که نقش قدم بر آن
گویی چو موجه است که بر روی کوثرست
حسنش مگر ز چاه ذقن داده است آب
کش نیش خار غیرت مژگان دلبرست
از بس ز فیض عصمت حسنش سر شتهاند
ز آمیزش نسیم غبارش مکدرست
آیینهوار بر در و دیوارش از صفا
چون بنگری معاینه عکست مصورست
نخل همیشه خشک فغان کش ثمر نبود
آنجا ز میوه اثرش شاخ پربرست
سرو از لطافتی که در آب و هوای اوست
بی سایه گشت در چمن اکنون پیمبرست
گرنه پیمبرست چرا در حریم او
قمری زبان وحی گشاده نو اگرست
صد نکته گفته بود جهان در ثنای او
اکنون ز لطف خان همه چون سکه بر زرست
مهر سپهر مجد و معالی حسین خان
انکو چو مهر مایهده هفت کشورست
آنجا که رای اوست خرد طفل مکتب است
و آنجا که قدر اوست فلک حلقه بر درست
و آنجا که جز بر آن خردم خواندی ثنا
نخل نفس چو بید تهی شاخ از برست
و آنجا که در مدایح او گویدی سخن
هر لفظ گنجنامه صد گنج دیگرست
گر از سبک عنانی عزمش رقم کند
هر حرف چون دعای سحر آتشین پرست
ور از گران رکابی حلمش سخن کنم
باد نفس به کشتی الفاظ لنگرست
اقبال بین که خطبه او دین مختلف
کاندر میانشان سخن صلح خنجرست
بر یک فراز منبر خواندند هر دو قدم
در یک زمان ولی به میان شور بی شرست
روزی که از دو سو س۱ه کینه صف کشد
گویی که رستخیز جهان را دو محشرست
حال زمین ز زمزمه حمله آن زمان
چون برگ کاه[و] سیلی بیداد صر صرست
در لجه عروق دلیران ز جوش کین
هر موج در شکنجه صد موج دیگرست
مردان رکاب عزم تو بوسند فتحوار
آری همیشه فتح ازین در مظفرست
چون رخصت نبرد دهی حمله آورند
گرم آن چنان که شیوه طوفان آذرست
اقبال حضرتش پی انجام کار فتح
در لجههای خون چو نهنگی شناورست
تو چون عنان عزم به جنبش در آوری
تکبیر فتحت از لب جبریل در خورست
دریای کین به ناله رود از نهیب تو
وان ناله هم به خاصیت الله اکبرست
گیری چو ملک را ز عدو هم بدو دهی
کاین مکرمت به ملت تو فتح دیگرست
با آنکه در حسام تو در شرع انتقام
خون عو حلالتر از شیر مادرست
خانا سپهر مکرمتا بحر مشربا
ای آنکه مدحت تو ز اندیشه برترست
من طفل برنخورده ز شیر مروتم
با آنکه دایهام همه دم چار مادرست
گردون غبار فتنه فرو ریخت بر سرم
اکنون همان غبار مرا زیب افسرست
ریشست از سپهر مرا بر دل فگار
کش در علاج اگر همه عیبست مضطرست
نیشی بیازمای برین ریش از کرم
کاین کهنه ریش قابل احسان نشترست
افسانهام ملال فزاید ز جوش حزن
مشنو که هم به گوش من این قصه درخورست
شکرانه عطیه نوروز عفو کن
جرم مرا که توشه یک دوزخ آذرست
گیرم عظیمتر بود از کوه جرم من
لیکن به نزد عفو تو کاهی محقرست
تو آفتاب اوج سپهر مروتی
بیاختیار تربیتت ذره پرورست
تا هست رسم شادی نوروز هر بهار
رو شاد زی که حضرت یزدانت یاورست
نوروز و نوبهار پرستار این درند
آری پناه مردم بیچاره این درست
بادا ریاض عمر تو هر روز تازهتر
تا رسم روز درشکن چرخ اخضرست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به ستایش حسین خان شاملو میپردازد و او را به عنوان شخصیتی برجسته و محترم در میان مردم معرفی میکند. او به زیباییهای بهار و شکوفایی گلها اشاره میکند و عظمت و صفای سرزمین هرات را تحسین میکند. با توصیفاتی از ویژگیهای اخلاقی و فکری حسین خان، او را همچون منبعی از علم و صفا میداند که در عرصههای مختلف، از جمله جنگ و صلح، تأثیرگذار است. شعر به اهمیت بخشش و عفو نیز اشاره دارد و از حسین خان میخواهد که با بزرگی و رافت خود، از گناهان بگذرد. در نهایت، شاعر آرزو میکند تا به برکت وجود حسین خان، زندگی مردم پربرکت و شاداب باشد.
هوش مصنوعی: ساقی، شراب بیاور که نوروز بزرگ رسیده است؛ رنگ بهار از چهرهٔ معشوق هم تازهتر و شادابتر است.
هوش مصنوعی: هرچند کیمیای باغ، خندهٔ شکفتن گل است، داغ سیاه میان لاله را هم نادیده مگیر، زیرا آن مانند گوگرد سرخ، مادهٔ کمیاب کیمیاگری است.
هوش مصنوعی: هر قطره خونی که از نالهٔ سوزناک بلبلان بچکد، هنوز به خاک نرسیده، گلی تازه و شاداب میشود.
هوش مصنوعی: زیبایی بهار همهجا دل را شاد و گشاده میکند، اما در گلستان هرات دلگشاتر است.
هوش مصنوعی: بهراستی هرات چه سرزمینی است که بهشت از شرمِ زیبایی گسترهٔ آن، پشت دیوار صحرای محشر پنهان شده است.
هوش مصنوعی: وقتی به چشم دیده شود، گویی روحی است که پیکر یافته، و وقتی در اندیشه بگذرد، گویی عقلی است که صورت گرفته؛ یعنی سراسر لطافت و پاکی است.
هوش مصنوعی: خاک هرات چنان لطیف است که جای پا بر آن مانند موجی است که بر روی آب کوثر میافتد.
هوش مصنوعی: شاید زیبایی هرات از چاه زنخدان معشوق آب خورده است که نیش خارهایش به اندازهٔ مژگان دلبر دل را میخلد و رشکبرانگیز است.
هوش مصنوعی: سرشت زیبایی آن را چنان از پاکی و عصمت آمیختهاند که غبارش حتی از برخورد نسیم آزرده و تیره میشود.
هوش مصنوعی: در و دیوار آن از پاکی و صفا مانند آینه است و اگر بنگری، تصویر خودت را آشکارا در آن میبینی.
هوش مصنوعی: نخلِ همیشه خشکِ ناله که هرگز میوه نداشت، در آنجا از اثر آن سرزمین شاخهاش پربار شده است؛ یعنی حتی ناله و اندوه هم در هرات بارور میشود.
هوش مصنوعی: سرو از لطافت آب و هوای هرات بیسایه شده و اکنون در باغ مانند پیامبر است؛ اشاره به این باور که پیامبر سایه نداشت.
هوش مصنوعی: اگر سرو پیامبر نیست، چرا قمری در حریم آن چون فرشتهٔ وحی زبان به نغمهخوانی گشوده است؟
هوش مصنوعی: روزگار پیشتر صدها نکته در ستایش هرات گفته بود، اما اکنون از لطف خان همهٔ آن ستایشها مانند سکهای که بر زر نقش میشود، ارزشمند و معتبر شده است.
هوش مصنوعی: حسینخان، خورشید آسمان بزرگی و بلندپایگی است؛ کسی که مانند خورشید به هر هفت اقلیم روزی و بهره میرساند.
هوش مصنوعی: در برابر تدبیر و اندیشهٔ او، خرد مانند کودکی مکتبی است و در برابر جایگاه بلندش، آسمان مانند حلقهای بر در خانهٔ اوست.
هوش مصنوعی: اگر خرد من جز او کسی را ستایش کند، نخلِ سخنم مانند بید شاخهای بیبار خواهد داشت؛ یعنی ستایش دیگران بیحاصل است.
هوش مصنوعی: و اگر در ستایش او سخن گفته شود، هر واژه مانند نقشهٔ گنجی است که به صد گنج دیگر راه مینماید.
هوش مصنوعی: اگر از تیزی و شتاب ارادهٔ او بنویسم، هر حرف مانند دعای سحرگاهی بالهای آتشین مییابد و به سرعت بالا میرود.
هوش مصنوعی: و اگر از سنگینی و استواری بردباری او سخن بگویم، باد نفسم برای کشتی واژهها لنگر میشود و سخن از وقار او آرام و سنگین میگردد.
هوش مصنوعی: بخت او را ببین که پیروان دو دین گوناگون، که در میانشان سخن از آشتی مانند خنجر است، خطبه به نام او میخوانند.
هوش مصنوعی: هر دو گروه در یک زمان بر یک منبر به نام او خطبه خواندند و با این همه، میانشان هیچ آشوب و بدی پدید نیامد.
هوش مصنوعی: روزی که سپاه دشمنی از دو سو صف میکشد، گویی رستاخیز جهان دو صحرای محشر دارد.
هوش مصنوعی: در آن هنگام، از غوغای حمله، زمین مانند برگ کاهی است که گرفتار سیلی بادِ تند و بیرحم شده است.
هوش مصنوعی: در دریای رگهای دلاوران، خون از جوشش کینه چنان موج میزند که هر موج در فشار صد موج دیگر است.
هوش مصنوعی: مردان جنگی، مانند خودِ پیروزی، رکاب عزم تو را میبوسند؛ آری، پیروزی همیشه از این درگاه کامیاب میشود.
هوش مصنوعی: هنگامی که اجازهٔ نبرد میدهی، سپاهیانت چنان گرم حمله میکنند که گویی طوفانی از آتش است.
هوش مصنوعی: بخت بلند ممدوح، برای به انجام رساندن پیروزی، مانند نهنگی در دریاهای خون شنا میکند.
هوش مصنوعی: هنگامی که عنان اراده را به حرکت درمیآوری، شایسته است که جبرئیل برای پیروزی تو تکبیر بگوید.
هوش مصنوعی: دریای کینهٔ دشمن از هیبت تو ناله سر میدهد و آن ناله نیز در اثرش مانند «الله اکبر» است.
هوش مصنوعی: چون سرزمینی را از دشمن بگیری، آن را دوباره به خودش میبخشی؛ این جوانمردی در آیین تو پیروزی دیگری است.
هوش مصنوعی: با آنکه در آیین انتقامِ شمشیر تو، خون دشمن از شیر مادر هم حلالتر است، باز بخشش میکنی.
هوش مصنوعی: ای خان، ای آسمانِ بخشندگی و ای کسی که سرشتت چون دریا گشاده است، ستایش تو از اندیشه برتر است.
هوش مصنوعی: من کودکی هستم که از شیر جوانمردی بهرهای نبردهام، با آنکه چهار عنصر همواره دایهٔ مناند.
هوش مصنوعی: روزگار گرد فتنه و بلا را بر سرم ریخت و اکنون همان گرد زینت تاج من شده است.
هوش مصنوعی: از ستم آسمان زخمی بر دل خستهام دارم که درمانش دشوار است و حتی اگر همه عیب باشد، درمانگرش درمانده است.
هوش مصنوعی: از سر بزرگواری نیشتری بر این زخم بزن، زیرا این زخم کهنه سزاوار نیشتر احسان توست.
هوش مصنوعی: داستان من از شدت اندوه ملالآور است؛ آن را مشنو، که این قصه تنها سزاوار گوش خود من است.
هوش مصنوعی: به شکرانهٔ نعمت نوروز، گناه مرا ببخش؛ گناهی که به اندازهٔ آتشِ یک دوزخ است.
هوش مصنوعی: فرض کنیم گناه من از کوه بزرگتر باشد، اما در برابر بخشش تو مانند کاهی ناچیز است.
هوش مصنوعی: تو خورشید اوج آسمان جوانمردی هستی و پرورش تو بیاختیار حتی ذرههای ناچیز را هم میپرورد.
هوش مصنوعی: تا هر بهار رسم شادی نوروز برقرار است، شاد زندگی کن که خداوند یاور توست.
هوش مصنوعی: نوروز و بهار خدمتگزار این درگاهاند؛ آری، این درگاه پناه مردم درمانده است.
هوش مصنوعی: تا در گردش آسمان سبز رسم گذشت روزها برقرار است، باغ عمر تو هر روز تازهتر باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شاه جهان که خسرو فرخنده اخترست
بر شرق و غرب پادشه عدل گسترست
عزمش فرو برندهٔ ملک مخالف است
رأیش برآورندهٔ دین پیمبرست
سَهمَش به خاورست و نهیبش به باختر
[...]
ای آنکه روزگار بطبعت مسخرست
عزم تو باقضای سمایی برابرست
جاوید باد ، تاکه در ایام ملک تو
از خبث کافری همه عالم مطهرست
کشته ترا صمیم بیابان قرار گاه
[...]
در شعر من بعیب نگیرند اهل فضل
گر جای جای قافیه بعضی مکرّرست
معنی سر سخن بود و قافیه تنش
بر یک تر ازو او دوسر، آن چون دو پیکرست
گر قافیه دو باشد و معنی یکی بدست
[...]
امروز روز نوبت دیدار دلبرست
امروز روز طالع خورشید اکبرست
دی یار قهرباره و خون خواره بود لیک
امروز لطف مطلق و بیچاره پرورست
از حور و ماه و روح و پری هیچ دم مزن
[...]
این بوی روحپرور از آن خوی دلبر است
وین آب زندگانی از آن حوض کوثر است
ای باد بوستان مگرت نافه در میان؟
وی مرغ آشنا مگرت نامه در پَر است؟
بوی بهشت میگذرد یا نسیم دوست؟
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.