بازم نفس به لجه فیضی شناورست
کش کمترین صدف شرف هفت گوهرست
خلدی شکفت بر سر هر شاخ گلبنم
آری بهار طبع مرا رسم دیگرست
فیضی به تازه بر نی کلکم فشاندهاند
کش بر شکر هما ز مگس جانفشانترست
ابهام بر قفاش چو مهر نبوتست
کلکم که در جهان معانی پیمبرست
نینی منم پیمبر و آواز کلک من
گویی صفیر شهپر ناموس اکبرست
یک کاروان کرشمه یوسف برانست بار
هر نقطهای که در ورقم بینواترست
یک آسمان کواکب سعد اندروست گم
حرفی که در مسودهام نحس اکبرست
بر گلشنی ز عطسه کلکم بهار ریخت
کانجا دم مسیح کهن نخل بیبرست
یکسان طپند طوطی و بلبل درین چمن
مانا که بر لب گل او خنده شکرست
بر تارکم جواهر قدسی کند نثار
فیض ازل که در عرض کون جوهرست
گویم ز بس فروغ که ماهست و آفتاب
چون بنگرم ثنای مسیحای اکبرست
حافظ محب علی که به گلشنسرای قدس
هر نالهاش معلم مرغ نواگرست
شایسته نوازش این نام ذات اوست
گویی سرشته پیکرش از مهر حیدرست
شیرازه کتاب هنر در زمانه اوست
گر او نباشدی همه اوراقش ابترست
مجموعه مکارم اخلاق ذات اوست
بی او جهان کهنه نسبنامه شرست
تشبیه قدسیان به سویدای دل کنند
هر نقطهای که نظم مرا سهو دفترست
گردد چو خامه شانهکش طره ثناش
از حسن خط مسودهام روی دلبرست
نینی دلیست سوخته از عشق ورنه چون
هودجنشین زلف بتان چون مه و خورست
از آفتاب فطرت قدسی طلوع تو
با حرز عمرهاست که هم چشم خاورست
چون صبح از آن دیار گداییست خرقهپوش
مشرق گر آفتاب ز طبعم غنیترست
کز خاک خشک بر در دولتسرای قرب
زمزم به دولت قدمم پور آذرست
های هنر ز مقدم او در ریاض فضل
یک چشمه سلسبیل و دگر چشمه کوثرست
گر بوده است بار و بری چیده است او
ورنه هنوز نخل کمالات بیبرست
خویشست دانمی نفسش با لب مسیح
اما ندانمی ز کجا کیمیا گرست
الحق که کیمیای معانیست لفظ او
معنی اگر مس است به لفظش درون زرست
ز اسرارنامههای الهیست نثر او
نظمش بر آن کتاب چو بسم الله افسرست
لفظ نگفته را خرد دوربین او
داند که از چه جوهر معنی توانگرست
معنی چو در سواد سخن شبروی کند
جاسوس ظن او ز یقین راست بینترست
زاجزا قوای مدرکه شخص دانشست
گویی که پای تا سر عقل مصورست
خطی که نصف علم شمردش زبان وحی
اقسام آن انامل او را مسخرست
در عهد او دهان دوات از زبان کلک
از بس شکر مکیده کنون تنگ شکرست
چون شب چراغ فیض کند بر ورق نثار
کلکش خط شعاع و ورق صفحه خورست
رخشد چنانکه از رحم صبح آفتاب
هر نقطه رقم که به صلب قلم درست
دوار آفریده افلاک طبع اوست
این مهر زین سپهر سهای محقرست
در هر فنست چون فن ادوار بینظیر
اما سرآمدست در آنها درین سرست
موسیقی از علو نسب روح حکمتست
او چون شمیم سنبل و گل روحپرورست
آنجا که زهره در صف دعوی علم زند
خود یکه تازتر ز شهنشاه خاورست
نی زهره مشتری چو زند از کمال لاف
با طبع او چو دعوی پرواز بیپرست
بندند پوست بر دف خورشید قدسیان
از پردهها دیده خود کینش در خورست
اما ز فیض زمزمه دلخراش او
آن پردهها ز خون جگر تا ابد ترست
در بزم مل چو لهجه او گلفشان شود
گوش قدح چو چشم صراحی محیرست
ور شعلهای ز زمزمه در صوفیان زند
سجاده همچو شیخ ز وجد آتشین پرست
چون غنچه سر به مهر نوای حزین اوست
گوش نو اشناس که هوش مصورست
دلمردگان به زمزمه دیگران خوشند
آری شتر چو مرده کلاغش حدی گرست
نامش مرا به ذائقه طعم شکر دهد
گویی گلش ز شهد محبت مخمرست
از نامش ار به کام زبانم نچسبدی
تکرار کردمی که چو قند مکررست
چون صبح کی به خویشی خورشید نازد او
خود او در آسمان هنر روشن اخترست
برهان پاکی نسب این بس که از کمال
خلقش گزیده امت خلق پیمبرست
از زهر افعی حسد ای مدعی بمیر
کاین زهر را وفات تو تریاق اکبرست
اینها که گفتهام همگی عیب ذات اوست
نزد تو گرچه مدح فزون از حد و مرست
نشگفت اگر ز درد حسد سر گران شوی
زین غنچههای لفظ که گویی معنبرست
دردسر جعل ز گل عنبرین شمیم
نزد خرد ز مسالههای مقررست
تو احولی ز چشم خردبین مخور فریب
کاینجا ز نور دیده تجلی فزونترست
این نغمه را به لهجه طفلان سرودهام
ورنه سزای مدح وی آهنگ دیگرست
کورست دهر دیده مردم شناس کو
حقا که آنچه گفتهام او صد برابرست
انصاف خود طبیعت عنقا گرفته است
ورنه همای فضل چرا ریخته پرست
کوته کنم حدیث که قدر سخنشناس
امروز از متاع هنر کم بهاترست
کلک شکرفروش فصیحی دهان ببند
مستای جنس خویش که گوش جهان کرست
گشتی ثنا طراز و قضا شد دعای او
رحمی کز انتظار اجابت به خونترست
عمرش دراز باد که اطفال فضل را
در روزگار او پدر پاکگوهرست
خود کهنه مجمریست فلک وین نجوم نحس
ز آن سو شکاف مجمر و زین سوی اخترست
از بوی مردمیش مگر شست و شو دهند
ورنه به دهر تا بود او عود مجمرست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر، حافظ محب علی را با ستایش و تمجید معرفی میکند و او را به عنوان نماد کمال و فضیلت در هنر و شعر مطرح میسازد. او به ویژگیهای بارز و آثار هنری این شخصیت اشاره میکند و از عمق معانی و خلوص الفاظ او یاد میکند. شاعر با تصاویری زیبا و شفاف به توصیف مقام والای حافظ محب علی میپردازد و تأثیر او بر دیگران و ادب را به تصویر میکشد. نغمههای او جاذبهای خاص دارند و خصایص اخلاقی و هنریاش را همچون گوهری درخشان توصیف میکند. در نهایت، شاعر با تأکید بر مقام رفیع او، امید میدهد که این شخصیت بزرگ همواره در یاد و خاطر اهل ادب جاودانه بماند.
هوش مصنوعی: باز جان و سخن من در دریای فیض الهی شناور است؛ دریایی که کمترین صدفش ارزشی برابر هفت گوهر دارد.
هوش مصنوعی: بر سر هر شاخهٔ گلبن طبع من بهشتی شکفته است؛ آری، بهار طبع من رسم و آیینی جدا از بهارهای دیگر دارد.
هوش مصنوعی: فیضی تازه بر نی قلم من افشاندهاند، چنانکه هما بر شکر آن بیش از مگس جانفشانی میکند؛ یعنی سخن من چنان شیرین است که حتی پرندهٔ بلندمرتبهای چون هما شیفتهٔ آن است.
هوش مصنوعی: قلم من در جهان معانی پیامبر است و جای انگشت ابهام بر پشت آن، مانند مهر نبوت بر پشت پیامبر است.
هوش مصنوعی: نه، بلکه پیامبر خود منم و صدای قلم من گویی صدای بال جبرئیل (ناموس اکبر) است.
هوش مصنوعی: هر نقطهای در نوشتهٔ من که از همه بیارزشتر است، باری به اندازهٔ کاروانی از ناز و زیبایی یوسف دارد.
هوش مصنوعی: حتی حرفی در پیشنویس من که بدشگونترین به نظر آید، آسمانی از ستارگان سعد را در خود پنهان دارد.
هوش مصنوعی: عطسهٔ قلم من بر گلشنی بهار ریخت که در آنجا دم مسیح مانند نخلی کهن و بیثمر است؛ یعنی سخن من از دم زندهکنندهٔ مسیح هم کارسازتر است.
هوش مصنوعی: در این چمنِ سخن، طوطی و بلبل هر دو یکسان بیقرارند، گویی خندهٔ گل بر لب آن چون شکر است؛ بلبل عاشق گل و طوطی عاشق شکر هر دو اینجا مطلوب خود را مییابند.
هوش مصنوعی: فیض ازلی که در میان اعراض هستی همچون جوهر است، بر سر من گوهرهای قدسی نثار میکند.
هوش مصنوعی: از فراوانی درخشش سخنم گمان میکنم ماه و خورشید است، اما چون نیک بنگرم، این ستایش ممدوح است که چون مسیحایی بزرگ جانبخش است.
هوش مصنوعی: ممدوح حافظ محب علی است که در گلشن عالم قدس، هر ناله و نغمهاش آموزگار مرغان خوشآواز است؛ اشاره به حافظ قرآن و خوشآوازی او.
هوش مصنوعی: ذات او شایستهٔ این نام نوازشآمیز است؛ گویی پیکرش را از محبت حضرت علی سرشتهاند، همانگونه که نامش «محب علی» است.
هوش مصنوعی: در این روزگار او شیرازهٔ کتاب هنر است و اگر او نبود، همهٔ اوراق آن پراکنده و ناتمام میماند.
هوش مصنوعی: ذات او مجموعهٔ همهٔ خویهای نیکوست و بی او جهانِ کهن چون نسبنامهٔ بدی و شر است.
هوش مصنوعی: هر نقطهای که در شعر من از سهو قلم افتاده باشد، فرشتگان آن را به سویدای دل تشبیه میکنند.
هوش مصنوعی: وقتی قلمم گیسوی ستایش او را شانه میزند، از زیبایی خط، پیشنویس من چون روی معشوق زیبا میشود.
هوش مصنوعی: نه، نوشتهٔ من دلی سوخته از عشق است؛ وگرنه چگونه مانند ماه و خورشید در هودج زلف زیبارویان جای گرفته است؟
هوش مصنوعی: طلوع تو از خورشید سرشت قدسی است و با این تعویذ، عمرهاست که با مشرق همسری و برابری میکنی.
هوش مصنوعی: اگر مشرق از خورشید بینیاز است، طبع من از آن هم غنیتر است؛ و صبح در برابر آن دیار، گدایی خرقهپوش است.
هوش مصنوعی: زیرا از خاک خشک بر درگاه سرای قرب، به برکت قدم من زمزمی میجوشد، چنانکه فرزند آذر (ابراهیم) چنین کرد؛ یعنی قدم من چون قدم ابراهیم چشمهآفرین است.
هوش مصنوعی: از برکت آمدن او، در باغ فضل و دانش برای هنر دو چشمه پدید آمده است: یکی سلسبیل و دیگری کوثر.
هوش مصنوعی: اگر درخت کمالات تاکنون باری داده، میوهاش را او چیده است؛ وگرنه نخل کمال هنوز بیثمر مانده است.
هوش مصنوعی: میدانم که دم او با دم جانبخش مسیح خویشاوند است، اما نمیدانم کیمیاگری را از کجا آموخته است.
هوش مصنوعی: بهراستی سخن او کیمیای معناهاست؛ اگر معنایی مانند مس بیارزش باشد، در لفظ او به زر بدل میشود.
هوش مصنوعی: نثر او از جنس نامههای اسرار الهی است و شعرش بر سر آن کتاب همچون «بسم الله» تاجی است که آن را میآراید.
هوش مصنوعی: خرد دوراندیش او حتی از سخنی که هنوز گفته نشده آگاه است و میداند که از چه گوهر معنایی سرشار است.
هوش مصنوعی: اگر معنا در تاریکی متن پنهانی راه برود، گمان او مانند جاسوسی آن را بهتر از یقینِ دیگران میبیند.
هوش مصنوعی: همهٔ نیروهای ادراک او سراسر دانش است؛ گویی او از سر تا پا عقلی است که صورت انسان یافته است.
هوش مصنوعی: خوشنویسی که در حدیث نیمی از علم شمرده شده، همهٔ گونههایش در فرمان انگشتان اوست.
هوش مصنوعی: در روزگار او قلم چنان سخن شیرین نوشته که دهانهٔ دوات از بس شکر از زبان قلم مکیده، اکنون مانند ظرف تنگ شکر شده است.
هوش مصنوعی: وقتی قلمش مانند چراغ شب نور خود را بر کاغذ نثار میکند، خطش پرتو نور است و کاغذ مانند صفحهٔ خورشید میشود.
هوش مصنوعی: هر نقطهای که در «صلب» قلم اوست، هنگام نوشته شدن چنان میدرخشد که خورشید از دل صبح سر میزند.
هوش مصنوعی: طبع او آفرینندهٔ فلکهای گردان است و خورشید در برابر آسمان طبع او مانند ستارهٔ کمنور سها کوچک است.
هوش مصنوعی: او در هر فنی بیهمتاست، چنانکه در علم ادوار موسیقی نیز چنین است؛ اما در این فن (موسیقی) از همه برتر است.
هوش مصنوعی: موسیقی به سبب نسب والایش روح حکمت است و او مانند بوی سنبل و گل جان را میپرورد.
هوش مصنوعی: در جایی که زهره، ستارهٔ رامشگری، در میدان دعوی پرچم برافرازد، او از خورشید که شاه خاور است تکتازتر است.
هوش مصنوعی: نهتنها زهره، بلکه مشتری نیز اگر از کمال خود لاف بزند، در برابر طبع او مانند پرندهای بیبال است که ادعای پرواز میکند.
هوش مصنوعی: فرشتگان بر دایرهٔ خورشید پوست میکشند تا آن را دف کنند، و این از پردههای آن است که چشمانشان دیده است؛ معنای مصراع دوم روشن نیست.
هوش مصنوعی: اما از تأثیر نغمهٔ دلخراش او، آن پردهها تا ابد از خون جگر خیس میمانند.
هوش مصنوعی: در بزم شراب، وقتی آواز او گلافشانی کند، گوش جام مانند چشم صراحی از شگفتی حیران میماند.
هوش مصنوعی: اگر شعلهای از آواز او به صوفیان برسد، سجاده هم مانند شیخ از شدت وجد آتشین و شوریده میشود.
هوش مصنوعی: نوای غمگین او مانند غنچه سربسته و رازآلود است و فقط گوش نغمهشناس، که گویی خودِ هوش و فهم است، آن را درمییابد.
هوش مصنوعی: دلمردگان به آواز دیگران دل خوش میکنند؛ آری، شتر مرده را کلاغ آواز میخواند، یعنی آواز دیگران قارقار کلاغی بر مرده است.
هوش مصنوعی: نام او در دهانم مزهٔ شکر میدهد، گویی سرشت او را با عسل محبت سرشتهاند.
هوش مصنوعی: اگر نامش از شیرینی به کام زبانم نمیچسبید، آن را پیوسته تکرار میکردم، زیرا مانند قند مکرر شیرین است.
هوش مصنوعی: او مانند صبح نیست که به خویشاوندی با خورشید ببالد؛ خودش ستارهٔ روشنی در آسمان هنر است، یعنی به نسب تکیه نمیکند.
هوش مصنوعی: برای اثبات پاکی نسب او همین بس که خوی و اخلاقش از کمال، برگرفته از اخلاق پیامبر است.
هوش مصنوعی: ای مدعیِ حسود، از زهر افعی حسد بمیر، زیرا مرگ تو بزرگترین پادزهر این زهر است.
هوش مصنوعی: هرچه گفتم در واقع کمتر از شأن اوست و گویی عیب اوست، هرچند به نظر تو ستایشی بیش از اندازه است.
هوش مصنوعی: شگفت نیست اگر از درد حسد از این سخنان غنچهوار و خوشبو سرت سنگین شود و دردسر بگیری.
هوش مصنوعی: نزد خرد این امری ثابت است که سرگینغلتان از بوی خوش گل دچار دردسر میشود؛ حسود نیز چنین است.
هوش مصنوعی: تو لوچ و کجبینی؛ فریب چشم کوتهبین خود را نخور، زیرا روشنی و جلوه در اینجا از نور چشم تو بیشتر است.
هوش مصنوعی: این ستایش را به زبانی ساده و کودکانه سرودهام، وگرنه شایستهٔ مدح او آهنگی دیگر و برتر است.
هوش مصنوعی: روزگار کور است و چشم مردمشناس کجاست؟ به حق، او صد برابر آن است که گفتم.
هوش مصنوعی: انصاف مانند سیمرغ ناپدید و نایاب شده است، وگرنه چرا همای فضل و دانش پرریخته و درمانده است؟
هوش مصنوعی: سخن را کوتاه میکنم، زیرا امروز ارزش سخنشناس از کالای هنر هم کمتر است.
هوش مصنوعی: ای قلم شیرینسخن فصیحی، دهان ببند و کالای خود را نستای، چون گوش جهان ناشنواست.
هوش مصنوعی: به ستایشگری پرداختی و دعا برای او به تأخیر افتاد؛ اکنون رحم کن که آن دعا از انتظارِ اجابت غرق خون است.
هوش مصنوعی: عمرش دراز باد، زیرا در روزگار او فرزندانِ فضل و هنر پدری پاکگوهر دارند.
هوش مصنوعی: آسمان مجمری کهنه است و این ستارگان نحس، از یک سو شکافهای مجمرند و از سوی دیگر ستاره به نظر میآیند.
هوش مصنوعی: مگر آنکه این مجمر را از بوی مردمی او بشویند، وگرنه تا او در جهان هست، چون عودِ این مجمر بوی خوش میپراکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شاه جهان که خسرو فرخنده اخترست
بر شرق و غرب پادشه عدل گسترست
عزمش فرو برندهٔ ملک مخالف است
رأیش برآورندهٔ دین پیمبرست
سَهمَش به خاورست و نهیبش به باختر
[...]
ای آنکه روزگار بطبعت مسخرست
عزم تو باقضای سمایی برابرست
جاوید باد ، تاکه در ایام ملک تو
از خبث کافری همه عالم مطهرست
کشته ترا صمیم بیابان قرار گاه
[...]
در شعر من بعیب نگیرند اهل فضل
گر جای جای قافیه بعضی مکرّرست
معنی سر سخن بود و قافیه تنش
بر یک تر ازو او دوسر، آن چون دو پیکرست
گر قافیه دو باشد و معنی یکی بدست
[...]
امروز روز نوبت دیدار دلبرست
امروز روز طالع خورشید اکبرست
دی یار قهرباره و خون خواره بود لیک
امروز لطف مطلق و بیچاره پرورست
از حور و ماه و روح و پری هیچ دم مزن
[...]
این بوی روحپرور از آن خوی دلبر است
وین آب زندگانی از آن حوض کوثر است
ای باد بوستان مگرت نافه در میان؟
وی مرغ آشنا مگرت نامه در پَر است؟
بوی بهشت میگذرد یا نسیم دوست؟
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.