ای نرگس تو طبیب و بیمار
وای لاله تو امین و طرار
بیمار و طبیب تو جهانگیر
طرار و امین تو جهاندار
در پایه دلبری سبکروح
وز مایه دلبری گرانبار
با لطف تو باد در کف خاک
با نور تو خاک بر سر نار
با داد تو شهر شهر بیداد
با یاد تو کار کار خمار
آن چه کم از اوست عین صد گنج
بخریده به شکل نیم دینار
وآن را که خسی به از چون او صد
کرده همه ملک عالم اقرار
خوبی تو خوب ملک سلطان
پاکی تو پاک دین مختار
بازی تو باز کبک آزرم
شوخی تو شوخ نخل آزار
بازاری کرد آسمان را
بازار تو در میان بازار
بیاهوی چشم تو نسازد
بر عالم شیر فتنه پیکار
سودای تو از برای قربان
بسته است زمانه را به پروار
آن جا که فشاند لعل تو لطف
کفار نیند زشت کردار
وآنجا که نمود جزع تو قهر
هستند پیمبران گنهکار
با ظلمت زلف تو مرا هست
چون عالم جان دلی پر انوار
کاندر دل من ز روزن چشم
خورشید رخ تو راست دیدار
مرغی که لب تو چینه اوست
شد چون پرگار جمله منقار
میگون لب و زلف تو چلیپاست
بستندم چون پیاله زنار
چون خوش باشی رخت همه گل
چون خشم آری گلت همه خار
گفتی پس کار باش و بتوان
تو بر سر حسن و من پس کار
زاین گونه حدیث با عمادی
الله الله مگوی زینهار
چون تاخت به قهربر دو عالم
عشق تو و قهر شه به یک بار
قطب ملکان عماد دولت
کز درگه اوست لاف ابرار
شاهی که بود به باغ ملکش
همواره ترنج عدل پربار
رادی که بقا چو من به صد دل
بر دولت اوست عاشق زار
ای مهر تو فال سوره فخر
وای کین تو حال صورت عار
رای تو بساط ملک را پود
وآن پود شعار شرع را تار
تن را ز کف تو روح مرسوم
دل را ز در تو عقل ادرار
بیرون نبود ز حد اندک
جز در هنر تو لفظ بسیار
در زیر رکیب تو به یک جاست
با خنجر خفته بخت بیدار
خصم تو به گاه راست گفتن
آویخته زر خود چو معیار
آثار سعادت تو گسترد
از گفته من به عالم آثار
زاین شکر کنم همی دل و جان
بر آثار تو هر دم ایثار
تنها نه منم که هست خلقی
در حلقه منت تو هموار
بر هر فردی که در جهان است
منت داری هزار خروار
در شعر نشاندیم بر افلاک
دعوی به چه کار اینک اشعار
ای زاغ قدر بر تو طاووس
وای پیش قضا در تو دیوار
نبود عجب ار ز سهم تیغت
آهن برهد ز ننگ زنگار
کز حرمت آن که چون زیان نیست
مخصوص آمد زبان به گفتار
بیدفتر مدح تو زمانه
از پوست شکم کند چو طومار
قهری که به گاه فرق نشناخت
از پهلوی شیر سینه سار
در شعر به فر تو برآورد
از شعله نار دانه نار
این معنی را معاینه کرد
امسال من از قیاس پیرار
زاین بیش نباشم ار تو خواهی
با همت تو نبوده پندار
ممکن نبود که در بر تو
خواری گردد مرا جگرخوار
هر گه که مجره را ببینم
گسترده به روی چرخ دوار
گویم که ز بهتر کشت قدرت
بر گردون کردهاند شدیار
گر تو ز سپهر سیر گردی
برجیس شود ز سعد ناهار
در پای آرد کلاه چون کل
آن را که خلی به خار افگار
وآن کز تو کله نیافت دارد
در گردن چون قرابه دستار
ای ابر عنایت تو بر خلق
از راه زبان من گهربار
بر بالا رفتم روا بین
خاک سم اسب خویش انگار
از خود به تو در گریختستم
زنهار مرا به من بمگذار
آسان بکنی هر آن چه خواهی
بر ذات تو نیست هیچ دشوار
ای گشته ز صبح آفرینت
از من شب بینوایی آوار
روزی که بر تو بود مهمان
بودم ز حدیث شعر بیزار
زآن بیم که تا نبایدم گفت
در اثنای ثنا تو را یار
عذرم بپذیر اگر بمانم
در شیوه مدح تو ز رفتار
زیرا کاندر نوای مدحت
برداشته بود بس فرود آر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده، مدح و ستایش عمادالدوله دیلمی را با توصیفاتی زیبا و شاعرانه به تصویر میکشد. او از خوبیها و خصائل نیک این شخصیت برجسته سخن میگوید و تأثیر آن بر زمین و آسمان و زندگی مردم را مورد توجه قرار میدهد. شاعر عشق و قهر عمادالدوله را همزمان بیان میکند و او را به عنوان منبع خیر و عدل معرفی میکند که آثار سعادتش به وضوح در عالم نمایان است. همچنین از بلاغت و شیوایی کلام خود در توصیف شخصیت عمادالدوله بهره میگیرد و نشان میدهد که ستایش او بینظیر و فراتر از کلمات است.
هوش مصنوعی: ای معشوق، چشم نرگسمانند تو هم پزشک است و هم بیمار (خمار و ناتواننما). لب و گونهٔ لالهرنگ تو هم امانتدار است و هم دزد و دلربا.
هوش مصنوعی: همین چشم بیمار و پزشک تو جهان را میگشاید، و همین لب دزد و امانتدار تو بر جهان فرمان میراند.
هوش مصنوعی: در مرتبهٔ دلبری سبکروح و لطیفی، و از سرمایهٔ دلبری بارِ گران و فراوان داری.
هوش مصنوعی: در برابر لطافت تو باد در چنگ خاک و بیارزش است، و در برابر روشنی تو آتش خاک بر سر و خوار است.
هوش مصنوعی: در برابر عدالت تو همهٔ شهرها بیعدالت مینمایند، و با یاد تو کار مردم چون کار مستان و میخواران است.
هوش مصنوعی: کمترین چیزِ تو برابر صد گنج میارزد، و تو دل عاشقان را به بهایی ناچیز چون نیم دینار خریدهای.
هوش مصنوعی: و کسی که خاشاکی از صد کس مانند او بهتر است، همهٔ جهان به برتری او اقرار کرده است؛ معنای بیت روشن نیست.
هوش مصنوعی: زیبایی تو مانند ملک سلطان نیکوست، و پاکی تو مانند دین پیامبر برگزیده پاک است.
هوش مصنوعی: بازیگری تو چون بازی شکاری است که کبکِ شرم و حیا را شکار میکند، و شوخی و بیپروایی تو آزارنده و بیباک است.
هوش مصنوعی: رونق بازار زیبایی تو در میان همه، آسمان را بیرونق و کمبها کرد.
هوش مصنوعی: شیرِ فتنه بییاری چشم آهووار تو نمیتواند با جهان بجنگد؛ یعنی هر فتنهای از چشم تو برمیخیزد.
هوش مصنوعی: عشق و سودای تو زمانه را مانند دامی که برای قربانی فربه میکنند، در آخور بسته است.
هوش مصنوعی: آنجا که لب لعل تو لطف بپراکند، حتی کافران هم بدکردار شمرده نمیشوند و بخشودهاند.
هوش مصنوعی: و آنجا که چشم جزعمانند تو خشم نشان دهد، حتی پیامبران هم گناهکار به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: با وجود تاریکی زلف تو، دلی پر از نور دارم مانند عالم جان.
هوش مصنوعی: زیرا خورشید چهرهٔ تو از دریچهٔ چشمم به درون دلم میتابد و دیده میشود.
هوش مصنوعی: پرندهای که دانهاش لب توست، از شوق مانند پرگار سراپا منقار شده است.
هوش مصنوعی: لب تو به رنگ می است و زلفت چون صلیب؛ از این رو مرا مانند پیاله زنار بستند و ترسا و میخوارهام کردند.
هوش مصنوعی: وقتی خوشخلقی، چهرهات سراسر گل است، و وقتی خشم میگیری، گل تو سراسر خار میشود.
هوش مصنوعی: گفتی برو پی کار خود باش که میتوانی؛ تو بر سر زیبایی خود هستی و من باید پی کار خود بروم.
هوش مصنوعی: شاعر به معشوق میگوید: تو را به خدا، زنهار چنین سخنی با عمادی مگو.
هوش مصنوعی: زیرا عشق تو و خشم شاه هر دو با هم و به یکباره بر هر دو جهان تاختهاند و چیره شدهاند.
هوش مصنوعی: آن شاه، قطب و محور پادشاهان، عمادالدوله است که نیکان به درگاه او میبالند.
هوش مصنوعی: شاهی که در باغ پادشاهیاش درخت ترنجِ عدل همیشه پربار است.
هوش مصنوعی: بخشندهای که جاودانگی، مانند من، با صد دل عاشق زار دولت و اقبال اوست.
هوش مصنوعی: ای که مهر تو نشانهٔ فخر و سربلندی است و دشمنی تو مایهٔ ننگ و رسوایی است.
هوش مصنوعی: اندیشه و رای تو پود فرش پادشاهی است، و همان پود، تار جامهٔ شریعت است؛ یعنی ملک و دین با رای تو استوارند.
هوش مصنوعی: تن از دست بخشندهٔ تو جان را چون مقرری میگیرد، و دل از درگاه تو خرد را چون وظیفه دریافت میکند.
هوش مصنوعی: واژهٔ «بسیار» در هر جا که به کار رود باز اندک است، جز در وصف هنرهای تو که بهراستی بسیار است.
هوش مصنوعی: زیر رکاب تو بخت بیدار و خنجرِ در نیام خفته با هم جمعاند؛ یعنی در سایهٔ تو هم اقبال بیدار است و هم آرامش و امنیت برقرار.
هوش مصنوعی: دشمن تو هنگامی که باید راست بگوید، مانند ترازو یا محک، زر خود را آویخته و آشکار میکند؛ یعنی در برابر تو ناچار است حقیقت را آشکار کند.
هوش مصنوعی: نشانههای نیکبختی تو سخن مرا در سراسر جهان پراکنده و مشهور کرد.
هوش مصنوعی: به شکرانهٔ این، هر لحظه دل و جانم را نثار نشانهها و کارهای تو میکنم.
هوش مصنوعی: تنها من نیستم؛ مردمی بسیار همواره حلقهٔ منت و بخشش تو را به گوش دارند و سپاسگزار تو هستند.
هوش مصنوعی: بر گردن هر کسی که در جهان هست، هزار خروار منت و احسان داری.
هوش مصنوعی: تو مرا در شاعری تا آسمانها بالا بردی؛ ادعا لازم نیست، این شعرها خود گواه آن است.
هوش مصنوعی: ای کسی که زاغِ تقدیر برای تو طاووس میشود و بدیها به نیکی بدل میشود، و درگاه تو در برابر قضا همچون دیواری نگهبان است.
هوش مصنوعی: شگفت نیست اگر آهن از ترس شمشیر تو از ننگ زنگ زدن رها شود و همیشه درخشان بماند.
هوش مصنوعی: زیرا به احترام چیزی که زیانی در آن نیست، زبان ویژهٔ گفتار شده است؛ با بازی میان «زیان» و «زبان»، یعنی زبان سزاوار گفتن ستایش بیگزند توست.
هوش مصنوعی: اگر دفتر ستایش تو نباشد، روزگار از پوست شکم خود طوماری میسازد تا مدح تو را بنویسد.
هوش مصنوعی: خشم و قهری که در هنگام نبرد میان پهلو و سینهٔ شیر فرقی نمیگذارد و همه را میدرد.
هوش مصنوعی: به فرّ و شکوه تو، در شعر از شعلهٔ آتش دانهٔ انار برآوردم؛ یعنی کار ناممکن را ممکن کردم، با بازی میان دو معنای «نار» یعنی آتش و انار.
هوش مصنوعی: این را امسال با سنجیدن با پیرارسال به چشم خود دیدم و دریافتم.
هوش مصنوعی: اگر تو بخواهی، بیش از این نخواهم بود؛ با همت والای تو گمان و خیال باطلی در کار نیست.
هوش مصنوعی: ممکن نیست که در کنار تو خواری و رنج، جگر مرا بخورد و مرا بیازارد.
هوش مصنوعی: هرگاه کهکشان را میبینم که بر روی آسمانِ گردان گسترده شده است،
هوش مصنوعی: میگویم که برای کشت بهتر جاه و قدر تو، آسمان را شخم زده و شیار انداختهاند.
هوش مصنوعی: اگر تو از آسمان سیر و رویگردان شوی، مشتری از سعادت و نیکاختری تهی و گرسنه میماند.
هوش مصنوعی: کسی را که پایش از خار زخمی شده، مانند آدم کچل کلاهش را زیر پا میاندازد؛ احتمالاً یعنی دشمن آزرده از تو خوار و بیآبرو میشود.
هوش مصنوعی: و کسی که از تو کلاه و منصب نیافته، دستارش مانند پارچهای که به گردن تنگ شیشه میبندند، به گردنش افتاده و خوار است.
هوش مصنوعی: ای کسی که ابر لطف تو از راه زبان من بر مردم گوهر میبارد.
هوش مصنوعی: اگر به جایگاهی بلند رسیدم، آن را روا بدان و مرا همچون خاک زیر سم اسب خود به شمار آور.
هوش مصنوعی: از خودم به تو پناه آوردهام؛ زنهار مرا به خودم وامگذار.
هوش مصنوعی: هر چه بخواهی به آسانی انجام میدهی و هیچ کاری برای تو دشوار نیست.
هوش مصنوعی: ای کسی که از صبح آفرینش و بخشش تو، شب تنگدستی من ویران و نابود شده است.
هوش مصنوعی: روزی که مهمان تو بودم، از سخن گفتن دربارهٔ شعر بیزار بودم.
هوش مصنوعی: از این ترس که مبادا ناچار شوم در میان ستایش تو را «یار» خطاب کنم و ادب را نگه ندارم.
هوش مصنوعی: اگر در شیوهٔ ستایش تو از رفتن بازماندم و کوتاهی کردم، عذرم را بپذیر.
هوش مصنوعی: زیرا در نوای ستایش تو، آهنگ سخن را بسیار بالا برده بودم و اکنون باید آن را فرود آورد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
فدای آن قد و زلفش که گویی
فرو هشته است از شمشاد شمشار
آن طره مشکریز دلدار
کرده است مرا به غم گرفتار
گر بنده به خدمتت نیامد
زو منت بی شمار میدار
ور یک دو سه روز کرد تقصیر
در خدمت تو عبث مپندار
زیرا که تو کعبه جلالی
[...]
قمری که به گاه فرق نشناخت
از پهلوی شیر سینه شار
از شعر به فر تو برآورد
از شعله نار دانه نار
عاجز شدم از گرانی بار
طاقت نه چگونه باشد این کار
بردار صراحیی ز خمار
بربند به روی خرقه زنار
با دردکشان دردپیشه
بنشین و دمی مباش هشیار
یا پیش هوا به سجده درشو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.