ز پای تا ننشینم به دست ناید یار
به پای خود به بلا میروم زهی سر و کار
به دوستم گفتم کارم بساز گفت مباد
که چون منی کند از بهر چون تویی پیکار
نهان چگونه کنم بار عشق آن لب لعل
که هست بر رخ زردم ز خون دل آثار
مرا به توبه بشد نام و دوست میگوید
که عشق و توبه نشاید به هم یکی بگذار
نه روزگار پذیرد ز عاشقان توبه
نه کردگار پسندد به مومنان زنار
به روز نیک نماندم امید و چون ماند
که صد هزار غمم هست و نیست یک غمخوار
فرشتهای است بر این بام لاجورد اندود
که پیش آرزوی عاشقان کشد دیوار
به باغ رفتم تا خود چه حال پیش آید
که باد راحت پاش است و ابر لولوبار
به سبزه گفتم جاوید زنده باشی گفت
سه ماه بیش نبودم بیازمودم پار
به لاله گفتم چون دل فگار گشتی گفت
دلم چنان که دل تو ز خانه رفت نگار
به چشم نرگس گفتم چرا نزاری گفت
در آفتاب و سمن بنگریستم بسیار
به یاسمن گفتم تازه روی گشتی گفت
اگر چه عمر دو روز است تازه به رخسار
سوال کردم گل را که بر که میخندی
جواب داد که بر عاشقان بیدینار
زبان سوسن گفتم سحر چه میگوید گفت
ثنای خسرو بسیاربخش کمپندار
شهی که حضر اقبال او بر آن بستند
که ظلم و فتنه شوند از فضای دهر آوار
زمین ملک تو تا قبله وجود نشد
نگشت برزگر آسمان سعادت کار
ز جیب خویش برآوردم این معانی بکر
عیال کس نیم اندر پرستش اشعار
طریق خاص من است این و جز من اندر شعر
نبرد پیک سخن را کسی به این هنجار
طراوتی است مرا در سخن که کس را نیست
خدایگان جهان نیک داند این اسرار
محال باشد گفتن که شاعری بوده است
که مثل او نبود زیر گنبد دوار
به نص قول روانبخش روزگار امین
پیمبری نبود بعد احمد مختار
دگر هر آن هنری را که در جهان بوده است
به دل تواند بود فزون او صدبار
نه عاجز است خدای خدایگان پرور
نه ضایع است سرای سرایبان آوار
پدید نیست خروس قدیم را آواز
هنوز هست عروس حدیث را بازار
نریخت چشم عدو بر سپهر سرشک
نکوفت دست فنا بر در جهان مسمار
مدد گسته ندارد ز آب و خاک و خرد
نظر بریده ندارد ز جان و دل دادار
به آن خدای که پیراست سرو گویایی
که هست باغ سخن را کناره نادیدار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با شکایت عاشق از محبوب سنگدل، ناسازگاری عشق و توبه و بیغمخواری آغاز میشود. سپس شاعر به باغ میرود و با سبزه و لاله و نرگس و یاسمن و گل گفتوگو میکند، و سوسن به ستایش پادشاه بخشنده اشاره میکند تا گریز به مدح شکل بگیرد. در بخش پایانی، شاعر به تازگی و ابتکار سخن خود میبالد و استدلال میکند که برخلاف پیامبری که با پیامبر اسلام پایان یافت، دروازهٔ هنر و سخن بسته نیست و باغ سخن کرانه ندارد.
هوش مصنوعی: تا از پا نیفتم و دست از همهچیز نکشم، به یار نمیرسم؛ با پای خودم به سوی بلا میروم، و این چه کار و گرفتاری عجیبی است.
هوش مصنوعی: به محبوبم گفتم کار مرا سامان بده؛ پاسخ داد مبادا کسی چون من به خاطر کسی چون تو به زحمت و کشمکش بیفتد.
هوش مصنوعی: چگونه بار عشق آن لب سرخ را پنهان کنم، وقتی بر چهرهٔ زردم نشانههای خون دل پیداست؟
هوش مصنوعی: به توبهکاری شهره شدم و از آبرو افتادم، و محبوب میگوید عشق و توبه با هم جمع نمیشوند؛ یکی را رها کن.
هوش مصنوعی: نه روزگار توبهٔ عاشقان را میپذیرد، همانگونه که خداوند بستن زنار را برای مؤمنان نمیپسندد؛ یعنی عشق و توبه با هم ناسازگارند.
هوش مصنوعی: امیدی به روز خوش برایم نمانده است، و چگونه بماند، وقتی صدهزار غم دارم و یک غمخوار ندارم؟
هوش مصنوعی: گویی بر این آسمان لاجوردی فرشتهای هست که جلوی آرزوی عاشقان دیوار میکشد و نمیگذارد به کام برسند.
هوش مصنوعی: به باغ رفتم تا ببینم چه پیش میآید، زیرا باد آسایشبخش میوزید و ابر مروارید باران میبارید.
هوش مصنوعی: به سبزه گفتم همیشه زنده بمانی؛ گفت من بیش از سه ماه دوام ندارم، پارسال این را آزمودهام.
هوش مصنوعی: به لاله گفتم چرا دلت زخمی شده است؛ گفت دل من هم مانند دل توست که نگارش از خانه رفته است.
هوش مصنوعی: به چشم نرگس گفتم چرا نزار و ناتوانی؛ گفت بسیار به آفتاب و یاسمن خیره شدم.
هوش مصنوعی: به یاسمن گفتم چهرهات تازه و شاداب شده است؛ گفت آری، هرچند عمرم دو روز بیش نیست، چهرهام تازه است.
هوش مصنوعی: از گل پرسیدم به چه کسی میخندی؛ پاسخ داد به عاشقان تهیدست و بیپول.
هوش مصنوعی: گفتم زبان سوسن سحرگاه چه میگوید؛ گفت ستایش پادشاه پربخششی را میگوید که بخشش بسیار خود را اندک میشمارد.
هوش مصنوعی: پادشاهی که بخت و اقبالش را بر این نهادهاند که ستم و آشوب از گسترهٔ روزگار رانده و آواره شوند.
هوش مصنوعی: تا سرزمین فرمانروایی تو قبلهٔ هستی نشد، آسمان مانند کشاورزی به کشت سعادت نپرداخت؛ یعنی خوشبختی جهان از ملک تو آغاز شد.
هوش مصنوعی: این معناهای تازه و نو را از درون خودم بیرون آوردهام؛ در شاعری ریزهخوار و وابستهٔ کسی نیستم.
هوش مصنوعی: این شیوهٔ ویژهٔ من است و جز من کسی در شعر پیک سخن را به این روش پیش نبرده است.
هوش مصنوعی: در سخنم تازگی و شادابیای هست که هیچکس ندارد، و پادشاه جهان این رازها را بهخوبی میداند.
هوش مصنوعی: محال است کسی بگوید شاعری بوده که زیر این آسمان گردان مانندی نداشته است؛ یعنی شاعر همتای مرا نمیتوان یافت، یا هیچ شاعری بیهمتا نیست.
هوش مصنوعی: به حکم سخن روشن و جانبخش آن امین روزگار، پس از حضرت محمد پیامبری نخواهد آمد.
هوش مصنوعی: اما هر هنر دیگری که در جهان بوده، ممکن است کسی آن را در دل صدبار بیشتر از دیگران داشته باشد؛ یعنی در شعر و هنر پایانی نیست و برتر از پیشینیان میتوان بود.
هوش مصنوعی: خداوندی که پادشاهان را میپرورد ناتوان نیست، و خانهای که نگهبانش آن را آباد میدارد تباه نمیشود.
هوش مصنوعی: اگرچه آواز خروس کهن دیگر شنیده نمیشود، بازار عروس سخن هنوز رونق دارد؛ یعنی شاعران پیشین رفتهاند، ولی سخن همچنان خریدار دارد.
هوش مصنوعی: چشم دشمن نتوانسته اشک بر آسمان بریزد و دست نابودی بر در جهان میخ نکوبیده است؛ یعنی جهان و نیکبختی همچنان پابرجاست.
هوش مصنوعی: آفریدگار یاری خود را از آب و خاک و خرد نبریده و نظر لطفش را از جان و دل برنگرفته است.
هوش مصنوعی: سوگند به آن خدایی که سرو سخنگویی را آراست، که باغ سخن را کرانهای پیدا نیست و پایانی ندارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
اگر گل آرد بار آن رخان او، نه شگفت
هر آینه چو همه مِیْ خورَد گل آرد بار
به زلفْ کژ ولیکن به قد و قامت راست
به تن درست ولیکن به چشمکان بیمار
مدیح تا به بر من رسید عریان بود
ز فرّ و زینت من یافت طیلسان و ازار
چنین نماید شمشیر خسروان آثار
چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار
به تیغ شاه نگر، نامهٔ گذشته مخوان
که راستگویتر از نامه تیغ او بسیار
چو مرد بر هنر خویش ایمنی دارد
[...]
قوی کننده دین محمد مختار
یمین دولت محمود قاهر کفار
چو بازگشت به پیروزی از در قنوج
مظفر وظفر و فتح بر یمین و یسار
هنوز رایتش از گرد راه چون نسرین
[...]
فغان ز دست ستمهای گنبد دوار
فغان ز سفلی و علوی و ثابت و سیار
چه اعتبار بر این اختران نامعلوم
چه اعتماد بر این روزگار ناهموار
جفای چرخ بسی دیده اند اهل هنر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.