قد قامت القیامه کجا عشق داد بار
بل عشق صعبتر ز قیامت هزاربار
اول قدم که عشق پیاده کند زود
آخر نفس بود که شود بر فلک سوار
کشتی کائنات در این بحر غرقه شد
بیآن که اوفتاد یکی تخته بر کنار
زآن نطفهای که شد ازل آبستن از ابد
مقصود عشق بود نه این هفت و پنج و چار
گر عاشقی مترس زآتش به سان شیر
شمشیروار رو سوی آتش نه شیروار
چون باد خاکساری خود را به دیده جوی
تا گردی اندر آتش چون تیغ آبدار
بگری که عنکبوت سعادت همیتند
در خانه نجات به از آب دیده تار
از لا طلب لطیفه این ارزو از آنک
با کلبتین لا بود این شمع را شرار
لا را بغل گشاده از آن شد که عشق را
در بارگاه امر گرفته است از کنار
با دین بساز زآن که در این منزل کثیف
دلسوزتر ز دین نتوان دید غمگسار
در بند جاه و آب مکن سینه رشک زای
وز حرص کار و بار مکن دیده اشکبار
مگزین قبول خلق چو دینار با دو روی
مفکن بساط ملک چو ضحاک با دو مار
اندر میان تابه توبه چو دانه شو
تا رقص و نعره تو بود عین اعتذار
از لیل و از نهار به یک بارگی ببر
اندر کنار لیل سپر عشوه نهار
چون باز چشم دوخته پای آر پنج روز
تاسوده پی تو شود دست شهریار
شهد حدیث شاهد خود شهد دان از آنک
قلب است نقد قالب تو همچو روزگار
ذوالفقر شو که دست جهاد علی عشق
برندهتر ز فقر ندیدهاست ذوالفقار
اسلام را وداع مکن در سماع اگر
در فهم تو حبل متین است زلف یار
از پایه جفا بشو آنگاه تن بشوی
پیرایه وفا بخر آنگاه سر بخار
آن گه کبود پوش چو گردون که همچو او
از مهر تاج سازی و از ماه گوشوار
امروز نوش باده فردا به قحف وی
امسال روی سال دگر بین به چشم پار
چون یخ مشو فسرده به جوش آی چون فقاع
بیرون از سر و قدم اندر هوا گذار
بسیار بشنوی و نیاموزی ای عجب
کاین راه اتفاق شناسد نه اختیار
با این همه امید مبین کاندر این مقام
نتوان شناختن شب جلوه به روز تار
بر کفش دیگری چه گزی نقطهای به عیب
چون هست بر رخ تو از آن نقطه صدهزار
نزدیک خود مباش که بس دور نیست آنک
اندر جهان فرود برآید ز تو دمار
ای شیخ انتقام از این شوخ منتقم
وای عمر مستغات از این عمر مستعار
مگرو به این غزاله گلروی خارپشت
منگر به این نواله خوشطعم بدگوار
کاری دگر برآیدت از اقتضای وقت
خود را منه محل کرامات زینهار
در زین متاز پهنه که سست است بارگی
در صف مرو برهنه که سخت است روزگار
دست از پی دعا چه برآری پس از نماز
دل را به پیش پای شیاطین فکنده خوار
از خط یا عبادی اگر خیط بایدت
شو دستزن به دامن عبادی استوار
فرزانهای که در همت احوال بهتر است
از آفریدگان ببر نه از آفریدگار
شاه جلال را نکت وعظ او سریر
زر جمال را سخن عذب او عیار
دوران اسم او شود اسلام را جمال
باران رسم او دهد ایام را بهار
بحر است از آن شده است در آشفته کار او
نبود عجب که باشد آشوب در بحار
کوه از برای صحبت زر میخورد تبر
گر نه چه کینه آدمیان را ز کوهسار
بازار او شکسته نگردد به قول خصم
خورشید را ز راه کجا افکند غبار
ای زحمتت مکابره قهر دیو باش
وی رحمتت مصادره لطف کردگار
انگار داور است چهها گفتهای بگوی
پندار محشر است چه آوردهای بیار
بینی سپید دستی صوم و صلوة زود
گر دیرتر سیاه کنی روی افتخار
یا رب تویی گواه عمادی بر این سخن
سرمایه رضای تو کرده است خواستار
گر عمر مختصر شودش باک نیست هیچ
محجوب دار همت او را ز اختصار
مقصد مساز درد دلش را به فیض خویش
زآنجا که اعتذار نزاید ز اعتبار
صافی مییی که تیره شب اندر شعاع او
گردد به چشم کور پی مور آشکار
زآن می که نور ماه گر از عکس او بود
با مه خسوف را نبود هیچ گونه کار
گر در دهان مار چکد قطرهای از او
آب حیات را حسد آید به زهرمار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به معرفی دشواریهای عشق و معنای حقیقی آن میپردازد. او عشق را فراتر از همهچیز، از جمله قیامت، میداند و بیان میکند که عشق نیازمند جهاد و فداکاری است. در این راه، انسان باید از جاه و حرص رها شود و به دین واقعی پایبند باشد. همچنین شاعر بر لزوم صبر و استقامت در عشق تأکید دارد و عشق را منبعی از روشنایی و نجات از سختیهای زندگی میداند. او در نهایت به این نتیجه میرسد که عشق واقعی دستاوردی الهی و مقدس است که باید در زندگی به آن پایبند بود.
هوش مصنوعی: هر جا عشق بار دهد و جلوه کند، گویی قیامت برپا شده است؛ بلکه عشق هزار بار از قیامت سختتر و هولناکتر است.
هوش مصنوعی: نخستین گام عشق آن است که عاشق را زود از مرکب غرور پیاده و خوار کند، و سرانجام در واپسین نفس او را بر فلک سوار و سربلند میسازد.
هوش مصنوعی: کشتی همهٔ آفریدگان در دریای عشق غرق شد، چنان که حتی یک تخته از آن به ساحل نیفتاد.
هوش مصنوعی: از آفرینشی که گویی ازل از ابد بار گرفت، مقصود عشق بود، نه این هفت آسمان و پنج حس و چهار عنصر.
هوش مصنوعی: اگر عاشقی، مانند شیر که از آتش میهراسد از آتش مترس؛ همچون شمشیر که در آتش آبدیده میشود به سوی آتش برو، نه مانند شیر.
هوش مصنوعی: مانند باد، خاکساری و فروتنی را با چشم دل بجوی تا در آتش عشق همچون تیغ آبدیده و کارآمد شوی.
هوش مصنوعی: گریه کن، زیرا عنکبوت سعادت در خانهٔ نجات تاری بهتر از اشک چشم نمیتند؛ اشک مایهٔ رستگاری است. اشارهای به تار عنکبوت بر در غار پیامبر نیز دارد.
هوش مصنوعی: لطف این آرزو را از «لا»، یعنی نفی ماسویالله، طلب کن، زیرا شعلهٔ این شمع با انبرِ «لا» زنده و روشن میماند.
هوش مصنوعی: «لا» از آن رو آغوش گشوده است که در بارگاه فرمان الهی، عشق را در بر گرفته است؛ شکل حرف «لا» به آغوشی باز میماند.
هوش مصنوعی: با دین همراه و سازگار باش، زیرا در این دنیای آلوده، غمخواری دلسوزتر از دین یافت نمیشود.
هوش مصنوعی: برای جاه و آبروی دنیوی سینهات را پر از حسد مکن، و از حرص کار و مال دنیا چشمت را گریان مساز.
هوش مصنوعی: مانند سکهٔ دینار که دو رو دارد، پذیرش و پسند مردم را برمگزین و دورو مباش؛ و مانند ضحاک ماردوش، بساط پادشاهی ستمگرانه مگستران.
هوش مصنوعی: در تابهٔ توبه مانند دانهای باش که بر آتش میجهد و صدا میکند، تا رقص و فریادت عین عذرخواهی از گناه باشد.
هوش مصنوعی: یکباره از شب و روز دل ببُر، و در کنار شب، سپر از فریب روز برگیر؛ یعنی به گردش زمان دل مبند.
هوش مصنوعی: مانند باز شکاری که چشمش را دوختهاند، چند روزی صبر و ریاضت کن تا دست شهریار جایگاه تو شود و به قرب برسی.
هوش مصنوعی: شیرینی سخن محبوبت را عسل راستین بدان، زیرا نقد قالب تو مانند روزگار قلب و ناسره است.
هوش مصنوعی: صاحب فقر شو، زیرا دست جهاد علیِ عشق، شمشیری برندهتر از فقر ندیده است؛ فقر همچون ذوالفقار است.
هوش مصنوعی: اگر در فهم تو زلف یار ریسمان استوار الهی است، در سماع و شور عاشقانه اسلام را رها مکن.
هوش مصنوعی: نخست از جفاکاری دست بشوی و سپس تن را بشوی؛ نخست زیور وفا بخر و آنگاه سر بخاران و آسوده باش.
هوش مصنوعی: آنگاه مانند آسمان کبودپوش و صوفیوار باش، که چون آسمان از خورشید تاج و از ماه گوشواره برای خود بسازی.
هوش مصنوعی: امروز باده بنوش، اما بدان که فردا از کاسهٔ سر تو جام میسازند؛ چهرهٔ امسال را ببین، که سال دیگر آن را گذشته خواهی دید.
هوش مصنوعی: مانند یخ افسرده و بیجنبش مباش، بلکه مانند فقاع به جوش بیا و از سر و پای خود بگذر و در هوای عشق گام بگذار.
هوش مصنوعی: شگفتا که بسیار میشنوی و نمیآموزی؛ آری، این راه با بخت و عنایت پیموده میشود، نه با اختیار و کوشش.
هوش مصنوعی: با این همه امیدوار مباش که در این مقام بتوان جلوهٔ شب را در روز تاریک بازشناخت.
هوش مصنوعی: چرا بر کفش دیگری به خاطر یک لکهٔ کوچک عیب میگیری و سرزنشش میکنی، در حالی که بر چهرهٔ خود تو صدهزار لکه از همان نوع هست؟
هوش مصنوعی: به خودت نزدیک مباش و دل به خودپرستی مبند، زیرا دور نیست روزی که در این جهان از همین خودِ تو نابودیات برآید.
هوش مصنوعی: ای شیخ، از این روزگارِ گستاخِ کینهجو باید انتقام خواست و از این عمرِ عاریتی باید به فریاد رسنده پناه برد و دادخواهی کرد.
هوش مصنوعی: دل به این دنیا که چون آهوی گلرخسار ولی در باطن خارپشت است مبند و به این لقمهٔ خوشمزهای که دیر هضم و زیانآور است چشم مدوز.
هوش مصنوعی: اقتضای زمان کار دیگری از تو میطلبد؛ زنهار که خود را صاحب کرامت و جایگاه کرامات نپنداری.
هوش مصنوعی: در این میدان با اسب تاخت مکن که اسبت ناتوان است و بیسلاح و زره به صف نبرد مرو که روزگار سخت و دشوار است؛ یعنی بیتوشه و با غرور به راه مرو.
هوش مصنوعی: چرا پس از نماز دست به دعا برمیداری، در حالی که دلت را خوار و زبون پیش پای شیطانها انداختهای؟
هوش مصنوعی: اگر از خطاب «یا عبادی» یعنی «ای بندگان من» رشتهای برای چنگ زدن و رهایی میخواهی، دست در دامن استوار بندگان راستین خدا بزن.
هوش مصنوعی: آن خردمندی که در همت و احوال برتر است، از آفریدگان میبُرد و دل میکَند، نه از آفریدگار.
هوش مصنوعی: نکتههای اندرز او برای پادشاهِ شکوه همچون تخت است و سخن شیرین و گوارای او برای زر زیبایی، معیار سنجش عیار است.
هوش مصنوعی: آوازه و گردش نام او مایهٔ زیبایی اسلام میشود و باران شیوه و آیین او روزگار را بهار میکند.
هوش مصنوعی: او همچون دریاست و از این روست که در کار پریشان او مروارید پدید آمده؛ شگفت نیست که دریاها آشوب و تلاطم داشته باشند.
هوش مصنوعی: کوه به سبب همنشینی با زر ضربهٔ تبر میخورد، وگرنه آدمیان چه کینهای با کوهسار دارند؟ یعنی رنجی که به او میرسد از گوهر گرانبهای اوست.
هوش مصنوعی: بازار و رونق او با سخن دشمن از رونق نمیافتد، چنان که گرد و غبار هرگز خورشید را از مسیرش بازنمیدارد.
هوش مصنوعی: ای کسی که آزار تو با ستیزه دیو را مقهور میکند و رحمت تو گرفته از لطف خداوند است.
هوش مصنوعی: فرض کن داور حاضر است؛ بگو چه سخنها گفتهای. گمان کن روز رستاخیز است؛ بیاور ببینم چه با خود آوردهای.
هوش مصنوعی: اگر زودتر به روزه و نماز روی آوری، روسپیدی و نتیجهٔ نیک آن را میبینی؛ اما اگر دیر کنی، چهرهٔ افتخار خود را سیاه کردهای.
هوش مصنوعی: خدایا، تو گواه عمادی بر این سخن هستی که او خواستار آن است که خشنودی تو را سرمایهٔ خود سازد.
هوش مصنوعی: اگر عمرش کوتاه شود هیچ باکی نیست، اما همت او را از کوتاهی و کاستی دور نگه دار.
هوش مصنوعی: درد دل او را با فیض خود به مقصد و سرانجام برسان، زیرا عذرخواهی از سر عبرت گرفتن حاصل نمیشود.
هوش مصنوعی: به او شرابی صاف عطا کن که در شب تار، در پرتو آن حتی چشم نابینا ردّ پای مورچه را آشکارا ببیند.
هوش مصنوعی: از آن شرابی که اگر نور ماه از بازتاب آن باشد، ماه هرگز گرفتار خسوف نمیشود.
هوش مصنوعی: اگر قطرهای از آن در دهان مار بچکد، آب حیات بر زهر مار حسد میبرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای خواجه، این همه که تو بر میدهی شمار
بادام تر و سهیکی و بهمان و باستار
مار است این جهان و جهانجوی مارگیر
از مارگیر مار برآرد همی دمار
نیلوفر کبود نگه کن میان آب
چون تیغ آبداده و یاقوت آبدار
همرنگ آسمان و به کردار آسمان
زردیش بر میانه چو ماه ده و چار
چون راهبی که دو رخ او سال و ماه زرد
[...]
از دیدن و بسودن رخسار و زلف یار
در دست مشک دارم و در دیده لاله زار
بامشک رنگ دارم از آن زلف مشکرنگ
با لاله کار دارم از آن روی لاله کار
ماندست چون دل من در زلف او اسیر
[...]
یکروز مانده باز زماه بزرگوار
آیین مهر گان نتوان کرد خواستار
آواز چنگ وبربط و بوی شراب خوش
با ماه روزه کی بود این هر دو سازگار
ورزانکه یاد از و نکنی تنگدل شود
[...]
باران قطره قطره همی بارم ابروار
هر روز خیره خیره ازین چشم سیل بار
ز آن قطره قطره، قطره باران شده خجل
ز آن خیره خیره، خیره دل من ز هجر یار
یاری که ذره ذره نماید همی نظر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.