دل بیضهٔ طاووس خیال است به برگیر
یعنی نفسی چند توهم درته پرگیر
این صبح امیدیکه طرب مایهٔ هستیست
بادی به قفس فرضکن آهی به جگرگیر
اقبال به آتش همه یاس است ندامت
گرتاج به فرق تونهد دست به سرگیر
در محفل هستی منشین محو اقامت
خمیازه بهار است نفس، جام سحرگیر
آسودگی دهرکمینگاه تپشهاست
هر سنگ که بینی پرپرواز شررگیر
رنگ دو جهان ریختهاند از تپش دل
بر هرچه زنی دست همان موج گهر گیر
مزد طلب اهل وفا وقف تلف نیست
ای شمع زآتش پر پروانه به زرگیر
امید بهکوی تو همین خاکنشین است
گوهر سر مویم ره صحرای دگرگیر
حرفی ننوشتمکه دلی خون نشد آنجا
از نامهٔ من در پر طاووس خبر گیر
بیحاصلی است آنچه ز اسباب جنون نیست
دستی که نیابی به گریبان به کمرگیر
بیدل به ره عشق ز منزل اثری نیست
تا آبلهای گر برسی مفت سفر گیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: بیدل در این غزل هستی و امید و اقبال را خیال و پندار و نَفَسی گذرا میداند و میگوید زیرِ هر آرامشی بیقراری و شرر پنهان است. او همهٔ رنگهای جهان را برآمده از تپشِ دل میشمارد و سوختن و رنجِ عاشق را پاداشِ او میداند. در پایان نتیجه میگیرد که راهِ عشق منزلی ندارد و تاولِ پای رهرو خود حاصلِ این سفر است.
هوش مصنوعی: دل مانند تخم طاووسِ خیال است؛ آن را در آغوش بگیر و بپرور. یعنی چند نفسِ پندار و خیال را زیر بال خود نگه دار تا از آن طاووسِ رنگارنگِ خیال بیرون آید.
هوش مصنوعی: این صبحِ امید را که مایهٔ شادیِ هستی میدانند، چیزی جز بادی در قفس یا آهی در جگر مپندار. یعنی امید نفسی زندانی و آهی پنهان است، نه شادیِ واقعی.
هوش مصنوعی: بخت و اقبال، مانند آتش، سراسر ناامیدی و پشیمانی است. اگر تاجی بر سرت بگذارد، دست بر سر بگیر و افسوس بخور؛ همانگونه که شعلهٔ آتش تاجِ شمع است و او را میسوزاند.
هوش مصنوعی: در بزم هستی به خیالِ ماندن دل خوش مکن و آرام منشین. نفس بهاری به کوتاهیِ یک خمیازه است؛ پس جامِ سحر را بیدرنگ برگیر و فرصت را دریاب.
هوش مصنوعی: آرامشِ ظاهری جهان کمینگاهِ بیقراریها و تپشهاست. هر سنگی که میبینی، آن را بالِ پروازِ شرر بدان، زیرا در دلِ هر سنگِ آرام آتشی پنهان است.
هوش مصنوعی: رنگ و نقشِ دو جهان از تپشِ دل پدید آمده است. به هر چه دست بزنی، آن را موجی از همان گوهرِ دل بدان.
هوش مصنوعی: رنج و طلبِ اهلِ وفا بیمزد و تباه نمیشود. ای شمع، پرِ پروانه را با آتش خود زرین کن؛ یعنی سوختنِ پروانه همان پاداش و زر اوست.
هوش مصنوعی: امیدِ من در کوی تو همین خاکنشینی و افتادگی است. ای گوهرِ سرِ مویم (اشک یا عرقِ من)، تو راهِ صحرای دیگری را در پیش گیر، که اینجا جز خاکنشینی نصیبی نیست.
هوش مصنوعی: هیچ حرفی ننوشتم که در آنجا دلی خون نشده باشد. خبرِ نامهٔ مرا از پرِ طاووس بپرس، که نقشهای رنگین و چشممانندش گویی از خونِ دل رنگ گرفته است.
هوش مصنوعی: هر چه از اسبابِ دیوانگیِ عشق نباشد، بیحاصل است. اگر دستت به گریبان نمیرسد که آن را بدری، دست به کمر بگیر و دستکم کمرِ همت ببند.
هوش مصنوعی: بیدل، در راهِ عشق هیچ نشانی از منزل و مقصد نیست. اگر تنها به تاولی در پا برسی، همان را غنیمت و سودِ سفر بدان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای مطرب جان سوخت دلم پرده دگر گیر
یا پرده ازین راز به یک مرتبه برگیر
راهی به نوا زن که غم عشق درآید
گو شورش و مستی و جوانی ره درگیر
راهی که به مطلوب قریب است عزیز است
[...]
کام دل ازان چهره افروخته برگیر
درهرنگهی دیده خودرا به گهر گیر
دیوانه ما سلسله بسیار گسسته است
زنهارزدل در خم آن زلف خبرگیر
از آتش گل سینه من گرم نگردید
[...]
در عشق زپرواز نفس آینه برگیر
هرچند رهت قطع شود باز ز سر گیر
تا کی چو گهر در گره قطره فسردن
توفان شو و آفاق به یک دیدهٔ تر گیر
در ملک شهادت دیت است آنچه بیابند
[...]
ای زلف، پریشان شدگانیم، خبر گیر
ای چاک گریبان، شب ما را به سحر گیر
از کم سخنی های تو زهر است به جامم
بگشای لب و تلخی کامم به شکر گیر
وا سوخته ئی یک شرر از داغ جگر گیر
یک چند بخود پیچ و نیستان همه در گیر
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.