زهی شکسته رواق سپهر نیلی را
صدای صیت بلندت که در جهان عام است
بگویم و بزه این سخن به گردن من
که خاص حلقه بگوش در تو ایام است
به چشم تو که مرا در ثنای تو دستی است
ز پشت پای تو تا ساق عرش یک گام است
ز بحر کلک دو شاخ گهر ده تو محیط
اگر چه هست یکی شاخ هم به اندام است
مقر شد از بن دندان سپهر لایعلم
که جای در سر این خامه شبه فام است
تو خاتم الفضلایی مشو شکسته بدانک
کژی چو نقش نگین منکر تو مادام است
تو در خطی ز زمانه چو جام جم دل تست
که در خطست چو تو هر چه در جهان جام است
تو در عراق و خراسان پر از حکایت تست
که صبح را اثر آه سرد در شام است
تو آن کسی که بر امثال من اگر چه کم اند
ترا هر آینه بسیار دست انعام است
وقوم خط تو دامی است مرغ معنی را
بدان نشان که درو میم حلقه دام است
من آن کسم که مرا نیست هفت قطعه نو
چو هفت هیکل من حرز هفت اندام است
تو شمس و خانه گردون رواق تست اسد
مرا درو که چو بهرام نحسم آرام است
چو زو بلند شدم مشتریم نامم کن
از آن سبب که اسد جای اوج بهرام است
غلام خاص توام خود نپرسی از پی چه؟
از آنکه طبع ترا توسن سخن رام است
به آسمان برسد نام من ز بندگیت
چو خواجه تاش من این سقف آسمان نام است
همین و بس چو ز ابرامم احترازی هست
اگر چه گفته و ناگفته عین ابرام است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه ستایش یک بزرگ دانشمند و خوشقلم است که شاعر او را خاتم فاضلان مینامد. شاعر آوازهٔ او را برتر از آسمان و قلمش را دریای گوهر میداند، دشمنانش را کجنهاد میخواند و او را در رنج روزگار دلداری میدهد. سپس با تصویرهای نجومی خود را بهرامِ نحسی میداند که در پناه این خورشید به سعادت مشتری رسیده است. در پایان، با فروتنی از اصرار پرهیز میکند، اما اشاره میکند که همین سخنانش در واقع درخواست بخشش است.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو؛ آوازهٔ نام بلندت که در همهٔ جهان پیچیده، ایوان آسمان نیلگون را شکسته است. یعنی شهرت تو از آسمان هم فراتر رفته است.
هوش مصنوعی: این سخن را میگویم و گناهش به گردن من باشد: روزگار، غلام حلقهبهگوش و ویژهٔ درگاه توست.
هوش مصنوعی: به چشمت سوگند، و من در ستایش تو چیرهدستم: فاصلهٔ پشت پای تو تا پایهٔ عرش تنها یک گام است. یعنی پایگاه تو نزدیک به عرش است.
هوش مصنوعی: دریای محیط در برابر دریای قلم دوشاخ و گوهربار تو تنها یکی از شاخههای آن است، هرچند همان یک شاخه هم شایسته و درخور است.
هوش مصنوعی: آسمانِ بیخبر از ته دل اعتراف کرد که جای مروارید سخن بر سرِ این قلم سیاهرنگ توست.
هوش مصنوعی: تو خاتمِ دانشمندان و برترین فاضلانی؛ دلشکسته مشو و بدان که منکرِ تو همیشه مانند نقش نگین کج و وارونه است.
هوش مصنوعی: اگر از روزگار در رنج و خطری، دلت مانند جام جمشید است؛ و هر جامی در جهان مثل تو خط دارد. یعنی گرفتاری تو نشانهٔ ارزش توست، همانگونه که جام گرانبها خطدار است.
هوش مصنوعی: عراق و خراسان پر از آوازه و حکایت توست؛ همانگونه که دمِ سرد صبح تا شام اثر دارد، آوازهٔ تو نیز از مشرق تا شام رسیده است.
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که بر کسانی مانند من، هرچند اندکاند، بیگمان بخشش و احسان فراوان داری.
هوش مصنوعی: نقشهای خط تو دامی برای پرندهٔ معناست، و نشانهاش این است که حرف «م» در خط تو حلقهٔ آن دام است.
هوش مصنوعی: من کسی هستم که هفت قطعهٔ تازهام مانند دعای «هفت هیکل» تعویذ و نگهدارندهٔ هفت اندام است. یعنی شعرم مانند دعا نگهبان و شفابخش است.
هوش مصنوعی: تو خورشیدی و ایوانت برج اسد، خانهٔ خورشید در آسمان است؛ و من که مانند بهرام (مریخ) نحس و بدطالعم، در آن آرام گرفتهام.
هوش مصنوعی: چون به سبب آن ایوان به بلندی رسیدم، نامم را مشتری بگذار، زیرا اسد جای اوج و برتری بهرام است. یعنی در پناه تو از نحسی به سعادت رسیدهام.
هوش مصنوعی: من غلام ویژهٔ توام؛ نمیپرسی چرا؟ چون اسب سرکش سخن در برابر طبع تو رام است.
هوش مصنوعی: به سبب بندگی تو نامم به آسمان میرسد، زیرا این سقفی که نامش آسمان است، همخدمتِ من در درگاه توست.
هوش مصنوعی: سخن همین است و بس، چون از پافشاری و اصرار پرهیز دارم؛ هرچند آنچه گفتم و نگفتم خود عین اصرار و خواهش است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مرا به سوی تو پیوند دوستی خام است
به آفتاب ز ذره چه جای پیغام است
هزار جان مقدس شدند خاکستر
هنوز پختن سودات از آدمی خام است
بیار ساقی دریای می که جانم سوخت
[...]
بیا که بی لب لعل تو، کار من، خام است
ز عکس روی تو، آتش فتاده در جام است
مرا که چشم تو بخت است و بخت، در خواب است
مرا که زلف تو، شام است و صبح، در شام است
دلم به مجلس عشقت، همیشه بر صدر است
[...]
دل کباب ز خوناب دیده بد نام است
بسوختیم و هنوز از تو کار ما خام است
اگر نه مهر تو می ورزد آفتاب چرا
ملازم سر کوی تو صبح تا شام است
بیا و جرعه مستان غم به رغبت نوش
[...]
فراغ بال طمع کردن از فلک خام است
که فلس ماهی این بحر حلقه دام است
مرو ز میکده بیرون، که در جهان خراب
ز روزنی که نسیمی به دل خورد جام است
صفای وقت ز صافی کشان مجو زنهار
[...]
زمانه قاصد طیار آن دلآرام است
چه قاصدی که وجودش تمام پیغام است
گمان مبر که نصیب تو نیست جلوهٔ دوست
درون سینه هنوز آرزوی تو خام است
گرفتم این که چو شاهین بلند پروازی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.