دگر صبح است و بلبل نغمه خوان است
ز حسن گل هزارش داستان است
زمین، از رنگ لاله، لعل پوش است؛
هوا، از بوی گل عنبر فشان است
نخفتم دوش، تا وقتی که دیدم
نسیم صبحدم دامن کشان است
چنان شد از شمیمش عطر پرورد
که پنداری مشامم عطردان است
ندانم از کدامین گلشن آمد
نسیم صبح، کاینش ارمغان است؟!
من این بو، از گلی نشنیده بودم
همانا بوی گل نه، بوی جان است
بدنبال نسیم افتادم از شوق
که بینم ا زکدامین گلستان است
نسیمم برد تا باغی چو دیدم
نه باغ است این، بهشت جاودان است
چه فرخ مسکن و، فرخنده مأوی
چه دلکش منزل و، خرم مکان است
همانا، باغ خلد است و ز سبزه
زمینش را بساط پرنیان است
دمیده سبزه و بر روی سبزه
گل است و لاله است و ارغوان است
درختانش، ز رنگارنگ میوه
مکلل چون درفش کاویان است!
بزیر هر درختی، نیک بختی
نشسته زان درختش سایه بان است
میان باغ، از سرو صنوبر
خیابانی و جویی در میان است
سقی الله، آب شیرین گوارا
که در وصفش زبان عذب البیان است
نشان پاکی جویی، چه جویی
که از سرچشمه ی کوثر روان است
ز عکسی کآسمان افگنده در وی
عیان از یک زمین دو آسمان است
بدل گفتم: غم از جان برد این باغ
مگر این باغ بیرون زین جهان است
دلم گفت: این سخن از باغبان پرس
که او آگاه ازین راز نهان است
نشان باغبان جستم ز دل، گفت؛
که: اینک خضر اینجا باغبان است
نگاهم چون به خضر افتاد، گفتم؛
که: ای کت راز پنهانی عیان است
چه باغ است، اینکه آبش سلسبیل است؟!
چه باغ است، اینک ابرش درفشان است؟!
چه باغ است اینکه غلمان داده آبش؟!
چه باغ است اینکه حورش پاسبان است
چه باغ است اینکه چون مینوی رضوان
مقیمش را حیات جاودان است؟!
چه باغ است اینکه چون مشکوی خسرو
مقام عشرت شیرین لبان است؟!
بفگت: اینجا نه مینو و نه مشکوست
همایون باغ مخدوم جهان است
خجسته بنده ی دادار وهاب
که دارای دیار اصفهان است
بلند اختر خدیوی، کز بلندی
زمین آستانش، آسمان است
جهان داور امیری، کز نکویی
بوصفش هر چه گویم بیش از آن است
بگاه لطف، چون ابر بهار است؛
بگاه قهر، چون برق یمان است
کفیل خدمتش، برنا و پیر است؛
رهین منتش، پیر و جوان است
ولایت گلشن و، لطفش سحاب است
رعیت گله و حفظش شبان است
ز صافی گهر، وز طینت پاک
ز بس روشن دل و روشن روان است
صحیح است آنچه او را در خیال است
یقین است آنچه او را در گمان است
چو هر نومید ازو امیدوار است
چو هر ناکام از وی کامران است
جهان گو خصم باش، او دوستدار است؛
فلک گو کینه ورز، او مهربان است
ز خلقش کاصفهان بیت السرور است
ز عدلش کاصفهان دار الامان است
ز غمازی که شغل روزگار است
ز ناسازی که کار آسمان است
دلی گر بشکند، خلقش کفیل است؛
غمی گر رو کند، عدلش ضمان است
بروز، او را نثار بارگاه است؛
بشب، او را چراغ آستان است
جواهر، آنچه در هفتم زمین است؛
کواکب آنچه تا هشت آسمان است
بعهد دولتش، کز بخت پیروز
زمانه شاد و خلقش شادمان است
نه جانی، غیر بربط ناله سنج است؛
نه چشمی جز صراحی خون فشان است
نه کس، جز زلف محبوبان پریشان؛
نه کس، جز چشم خوبان ناتوان است
تعالی الله، نسب فرزند زهرا:
بنام ایزد، حسب نوشیروان است
قرین شد با نسب او را حسب نیز
مگر سعدین را با هم قران است
محبا، صاحبا، مخلص نوازا!
که بر پیر وجوان، حکمت روان است!
صفاهان باغ و، احسان تو باران،
صفاهان جسم و، فرمان تو جان است!
تو با خلق خدا، چون مهربانی
خدای خلق، با تو مهربان است
زبانم بسته، تنگی دل اکنون
قلم راز دلم را ترجمان است
تذرو گلشن قدسم، دو روزی است
که پایم بسته ی این خاکدان است
ندارم شکوه از سختی گیتی
هما را قوت غالب استخوان است
غمی از هیچ راهم نیست در دل
ولی بر طبعم این معنی گران است
که این موسم که از تأثیر عدلت
صفاهان رشک گلزار جنان است
تو را با دوستان دایم درین باغ
که حمدا لله ایمن از خزان است
بود گسترده مهد عیش و غافل
که چون من بلبلی بی آشیان است
نه جغدم من، کز آبادی این ملک
بعهد دولتت بیخان و مان است
الا، تا در صدف رخشنده لؤلؤست
الا، تا در چمن سرو چمان است
شکست از گوهر او دور بادا
که : گوید باغ عمرت بیخزان است!



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح میرزا عبدالوهاب میپردازد و فضایل او را به تصویر میکشد. با توصیف باغی بهشتگونه، که نمایانگر صفات نیکو و عدالت عبدالوهاب است، احساس خوشحالی و آرامش در دل و جان را منتقل میکند. شاعر به زیبایی و سرسبزی این باغ و میوههای رنگارنگ آن اشاره میکند و میگوید که این مکان نه تنها بهشتی بر روی زمین است، بلکه نماد دوستی و مهربانی است. عبدالوهاب به عنوان یک حاکم مورد ستایش قرار میگیرد که با لطف و عدالتش، امید و امنیت را در دل مردمش میکارد. در پایان، شاعر از درد و رنجهای زندگی سخن میگوید و بر امیدواری و آزادی از غم تأکید میکند، به طوری که در این باغ، زندگی بدون خزان و همراه با شادی و خوشحالی است.
هوش مصنوعی: باز صبح شده و بلبل آواز میخواند و از زیبایی گل هزار داستان میگوید. «هزار» هم به معنای عدد است و هم نام دیگر بلبل.
هوش مصنوعی: زمین از رنگ لالهها گویی جامهٔ سرخ لعلی پوشیده و هوا از بوی گل، عنبر میپراکند و خوشبو است.
هوش مصنوعی: دیشب نخوابیدم تا هنگامی که دیدم نسیم سحر خرامان و دامنکشان میوزد.
هوش مصنوعی: از بوی خوش آن نسیم چنان معطر شدم که گویی بینیام ظرف عطر است.
هوش مصنوعی: نمیدانم نسیم صبح از کدام گلستان آمده است که چنین بوی خوشی را ارمغان آورده است.
هوش مصنوعی: چنین بویی را هرگز از هیچ گلی نشنیده بودم. گویا این بوی گل نیست، بلکه بوی جان است.
هوش مصنوعی: از سر شوق به دنبال نسیم رفتم تا ببینم از کدام گلستان آمده است.
هوش مصنوعی: نسیم مرا به باغی رساند. چون آن را دیدم، گفتم این باغ نیست، بلکه بهشت جاویدان است.
هوش مصنوعی: چه جایگاه مبارک و پناهگاه خجستهای است و چه منزل دلنشین و مکان شادابی است.
هوش مصنوعی: گویی بهشت است و زمینش از سبزه، فرشی از ابریشم دارد.
هوش مصنوعی: سبزه روییده و بر روی سبزهها گل و لاله و ارغوان شکفته است.
هوش مصنوعی: درختانش از میوههای رنگارنگ مانند درفش کاویانی که با گوهرها آراسته بود، تاجدار و آراستهاند.
هوش مصنوعی: زیر هر درخت، خوشبختی نشسته و آن درخت برایش سایهبان شده است.
هوش مصنوعی: در میان باغ خیابانی است که دو سویش سرو و صنوبر است و جویی از میان آن میگذرد.
هوش مصنوعی: خدا سیراب کند! آبش چنان شیرین و گواراست که زبان در وصف آن شیرینسخن میشود.
هوش مصنوعی: پاکی آن جوی نشان میدهد که چه جوی شگفتی است؛ گویی از سرچشمهٔ کوثر روان است.
هوش مصنوعی: از تصویری که آسمان در آب جوی انداخته، روی یک زمین دو آسمان دیده میشود.
هوش مصنوعی: به دلم گفتم: این باغ غم را از جان برد؛ مگر این باغ از این جهان نیست؟
هوش مصنوعی: دلم پاسخ داد: این را از باغبان بپرس، زیرا او از این راز پنهان آگاه است.
هوش مصنوعی: نشانی باغبان را از دل پرسیدم. گفت: اینک خضر در اینجا باغبان است.
هوش مصنوعی: چون چشمم به خضر افتاد، گفتم: ای کسی که رازهای پنهان بر تو آشکار است.
هوش مصنوعی: این چه باغی است که آبش مانند سلسبیل بهشت است و ابرش گوهر و باران میبارد؟
هوش مصنوعی: این چه باغی است که غلامان بهشتی آبیاریاش کردهاند و حوریان نگهبانش هستند؟
هوش مصنوعی: این چه باغی است که مانند بهشت رضوان، ساکنانش زندگی جاوید دارند؟
هوش مصنوعی: این چه باغی است که مانند کاخ خسرو پرویز، جای شادی و بزم زیبارویان شیرینلب است؟ در این بیت به شیرین، معشوق خسرو، هم اشاره شده است.
هوش مصنوعی: خضر گفت: اینجا نه بهشت است و نه کاخ خسرو؛ این باغ مبارک سرور جهان است.
هوش مصنوعی: آن سرور، بندهٔ خجستهٔ خدای بخشنده (عبدالوهاب) است که فرمانروای سرزمین اصفهان است. «بندهٔ وهاب» اشاره به نام ممدوح، میرزا عبدالوهاب، دارد.
هوش مصنوعی: فرمانروایی بلندبخت است که از بس جایگاهش بلند است، زمین درگاهش همچون آسمان است.
هوش مصنوعی: امیری جهاندار است که از بس نیکوست، هرچه در وصفش بگویم، او برتر از آن است.
هوش مصنوعی: هنگام مهربانی مانند ابر بهار بخشنده است و هنگام خشم مانند آذرخش یمانی سوزان است.
هوش مصنوعی: پیر و جوان همه به خدمت او کمر بستهاند و همه وامدار احسان و منت اویند.
هوش مصنوعی: سرزمین زیر فرمانش مانند گلستان است و لطف او همچون ابری بر آن میبارد. مردم مانند گلهاند و نگهبانی او برایشان چون شبان است.
هوش مصنوعی: او از پاکی گوهر و سرشت، بسیار روشندل و روشنجان است.
هوش مصنوعی: آنچه در اندیشهٔ اوست درست از آب درمیآید و حتی گمانش هم بهاندازهٔ یقین درست است.
هوش مصنوعی: هر ناامیدی از او امیدوار میشود و هر ناکامی به دست او به کام میرسد.
هوش مصنوعی: بگذار جهان دشمن باشد و فلک کینه بورزد؛ او دوستدار و مهربان است و این دشمنی را جبران میکند.
هوش مصنوعی: اصفهان از خوشخویی او خانهٔ شادی شده و از دادگری او سرزمین امن و آسایش گشته است.
هوش مصنوعی: این بیت با بیت بعد پیوسته است: در برابر سخنچینی که پیشهٔ روزگار است و ناسازگاری که کار آسمان است.
هوش مصنوعی: اگر دلی از ستم روزگار بشکند، خوی نیک او جبرانش را بر عهده میگیرد. اگر غمی رو آورد، دادگری او ضامن رفع آن است.
هوش مصنوعی: این بیت با بیت بعد پیوسته است: روز برای بارگاه او نثاری فراهم است و شب برای آستانش چراغی.
هوش مصنوعی: گوهرهای هفت طبقهٔ زمین نثار روزانهٔ بارگاه اوست و ستارگان تا آسمان هشتم چراغ شبانهٔ درگاه او.
هوش مصنوعی: در روزگار حکومت او که از بخت پیروز است، زمانه شاد است و مردم شادماناند.
هوش مصنوعی: هیچ جانی جز بربط ناله نمیکند و هیچ چشمی جز صراحی شراب خون نمیریزد. یعنی غم و ستمی در کار نیست و ناله و خونفشانی تنها در ساز و شراب دیده میشود.
هوش مصنوعی: هیچکس جز زلف معشوقان پریشان نیست و هیچکس جز چشم خوبرویان ناتوان و بیمار نیست.
هوش مصنوعی: پاک و بزرگ است خدا؛ نسب او به فرزندان حضرت زهرا میرسد و بزرگی و شرافت خاندانیاش، به نام خدا، همچون انوشیروان است.
هوش مصنوعی: در او نسب پاک با شرف و بزرگواری همراه شده است، گویی دو ستارهٔ سعد با هم قران کردهاند.
هوش مصنوعی: ای دوست، ای سرور، ای نوازندهٔ دوستداران یکدل، که فرمانت بر پیر و جوان روان است.
هوش مصنوعی: اصفهان باغ است و احسان تو باران آن؛ اصفهان تن است و فرمان تو جان آن.
هوش مصنوعی: چون تو با بندگان خدا مهربانی، خدای مردم نیز با تو مهربان است.
هوش مصنوعی: اکنون از دلتنگی زبانم بسته است و تنها قلم راز دلم را بیان میکند.
هوش مصنوعی: من پرندهٔ گلشن عالم قدسم که چند روزی پایم در بند این جهان خاکی افتاده است.
هوش مصنوعی: از سختی روزگار گله ندارم، چنانکه خوراک همای بیشتر استخوان است. یعنی بلندهمتان به سختی خو دارند.
هوش مصنوعی: از هیچ سو غمی در دل ندارم، اما یک چیز بر طبعم سنگین است.
هوش مصنوعی: آن چیز این است که در این روزگار که اصفهان از اثر دادگری تو مایهٔ رشک باغ بهشت شده است…
هوش مصنوعی: …تو همیشه با دوستانت در این باغ که شکر خدا از خزان در امان است…
هوش مصنوعی: …بساط عیش گستردهای و غافلی که بلبلی مانند من بیآشیانه مانده است.
هوش مصنوعی: من جغد نیستم که چون در روزگار تو این سرزمین آباد شده و ویرانهای نمانده، بیخانمان باشد. پس بیخانمانی من سزاوار نیست.
هوش مصنوعی: این بیت دعای پایانی را آغاز میکند: تا زمانی که مروارید در صدف میدرخشد و سرو در چمن میخرامد…
هوش مصنوعی: …شکست از گوهر کسی که میگوید باغ عمرت بیخزان باد، دور باشد. یعنی دعاگوی تو همیشه سالم و برقرار بماند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چو ایزد را دهشها بی کران است
پذیرفتن مرو را همچنان است
بگردان روی دل از فکرت بد
که بد کردن نه کار بخردان است
بدی اندیشه کردن در حق خلق
بدی کار تو در وی نهان است
کسی که نیکی اندیشد به هر کس
[...]
اساس شرع او ختم جهان است
شریعتها بدو منسوخ از آن است
جهانی جان چو پروانه از آن است
که آن ترسا بچه شمع جهان است
به ترسایی درافتادم که پیوست
مرا زنارِ زلفش بر میان است
درآمد دوش آن ترسا بچه مست
[...]
چه روی است آن که پیشِ کاروان است؟
مگر شمعی به دستِ ساروان است؟
سلیمان است گویی در عماری
که بر بادِ صبا تختش روان است
جمالِ ماهپیکر بر بلندی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.