اگر چو قوس قزح جمله تن، دهان دارم
وگر چو چشمهٔ خورشید صد زبان دارم
وگر، چو جان سخنپیشه معانی بین
فراز کنگرهٔ عرش آشیان دارم
وگر، چو طوطی فردوس و طوبی فلکم
که صحن گلشن روحالقدس مکان دارم
هزار زخمه چو این، بر یکی نوا بندم
هزار خامه چو آن، در یکی بنان دارم
وگر، دماغ سپهرم که بر دریچه غیب
ز نفس منهی و ز عقل دیدهبان دارم
وگر، ضمیر جهانم که در معادن ذهن
به مهر عصمت، صد کنج شایگان دارم
وگر، چو نکبا بر چرخ نردبان سازم
وگر، چو نکهت آفاق زیر ران دارم
وگر، ز عالم بینش من آن ملک نفسم
که در محوطه اقطاع صد جهان دارم
وگر، چو سحبان لفظی پر از نکت رانم
وگر، چو حسّان طبعی پر از بیان دارم
چو ذکر صیت کرمهای نجم دین گویم
به جان او که اگر قوت و توان دارم
چو عاجزم، چه کنم زیر پایش افشانم
وگر، به ضرب مثل صدهزار جان دارم
به صدر او چو نیابم کجا روم که ز دهر
پناهگاه همان عالی آستان دارم
چو بلبلی کنمش در بهار آینده
چو عزم باغ جناب خدایگان دارم
زمین خدیو قزل ارسلان که خدمت او
به یادگار شه ماضی ارسلان دارم
بسا سخن که ز احسان و برد خشنودی
برای فردا، امروز، من نهان دارم
نگویمش که به مهمانسرای زنگان در
چه تازهروی لطفپیشه میزبان دارم
ز ناوک نکبات آمنم، که بر تن و جان
ز حرز همت او جوشن امان دارم
جهان بگیرم و بر نام او کنم خطبه
کجا به طبع و زبان خنجر و سنان دارم
ز برگ زندگیم هیچ درنمییابد
که بر بساط ویاَم، آب هست و نان دارم
اگر ماثر اخبار برمکان رانند
من از مآثر خیرات او نشان دارم
وگر عطیت در بادبان و حسب نهند
من از عطیت او حسب و بادبان دارم
تعرضی مرسان ای زمانه عرض ورا
که گر ز او دگری هست، من همان دارم
گزند عالم پیر از بقاش دور که من
همه امید به اقبال آن جوان دارم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر با فرضهایی پیدرپی میگوید حتی اگر صد زبان و سخنوری سحبان و حسان را داشته باشد، از بیان بخششهای نجمالدین ناتوان است و جز نثار جان چارهای ندارد. سپس آستان او را تنها پناه خود میخواند، از آهنگ رفتن به درگاه قزل ارسلان و خدمتش به یاد ارسلان گذشته سخن میگوید، و از ایمنی و آسودگی خود در سایهٔ ممدوح یاد میکند. قصیده با برتر دانستن بخشش او بر برمکیان و دعا برای بقای ممدوح جوان پایان مییابد.
هوش مصنوعی: اگر مانند رنگینکمان سراسر تنم دهان باشد و اگر مانند خورشید که پرتوهایش چون زبان است، صد زبان داشته باشم.
هوش مصنوعی: و اگر مانند جانِ سخنور و معنابین، بر فراز کنگرهٔ عرش آشیانه داشته باشم.
هوش مصنوعی: و اگر مانند طوطی بهشت باشم و بر درخت طوبیِ آسمان بنشینم و جایگاهم صحن گلشن روحالقدس باشد.
هوش مصنوعی: مانند آن طوطی برای یک نغمه هزار زخمه بزنم و مانند آن طوبی که شاخههای بسیار دارد، در یک انگشت هزار قلم داشته باشم؛ یعنی بیان و نگارشم بیاندازه باشد.
هوش مصنوعی: و اگر مانند مغز آسمان باشم که بر دریچهٔ عالم غیب، نفس را خبررسان و عقل را دیدهبان خود دارم.
هوش مصنوعی: و اگر مانند ضمیر جهان باشم که در کانهای ذهنم صد گنج شاهانه با مُهر پاکی و پاکدامنی نهفته دارم.
هوش مصنوعی: و اگر مانند باد تند برای رفتن به آسمان نردبان بسازم، یا مانند بوی خوش، همهٔ آفاق را زیر ران خود داشته و در آن بتازم.
هوش مصنوعی: و اگر در جهان بینش و معرفت، پادشاهی باشم که صد جهان را در قلمرو تیول خود دارم.
هوش مصنوعی: و اگر مانند سحبان سخنی پرنکته بگویم و مانند حسان طبعی سرشار از بیان داشته باشم.
هوش مصنوعی: هنگامی که بخواهم آوازهٔ بخششهای نجمالدین را بازگویم، به جان او سوگند که هرچه نیرو و توان داشته باشم،
هوش مصنوعی: باز هم ناتوانم؛ پس چارهای ندارم جز آنکه اگر به فرض صدهزار جان داشته باشم، همه را زیر پایش نثار کنم.
هوش مصنوعی: اگر به پیشگاه او راه نیابم، کجا بروم؟ زیرا در برابر روزگار تنها پناهگاهم همان آستان بلند اوست.
هوش مصنوعی: در بهار آینده، چون آهنگ باغ درگاه پادشاه را دارم، مانند بلبل برایش نغمهخوانی و ستایش خواهم کرد.
هوش مصنوعی: آن پادشاه، فرمانروای زمین قزل ارسلان است که خدمت او را به یادگار پادشاه درگذشته، ارسلان، بر عهده دارم.
هوش مصنوعی: بسیار سخنها از نیکیها و خشنودیام دارم که امروز پنهان نگه داشتهام تا فردا بگویم.
هوش مصنوعی: به او نمیگویم که در مهمانسرای زنجان چه میزبان گشادهرو و مهربانی دارم.
هوش مصنوعی: از تیر بلاها و سختیها در امانم، زیرا از دعا و همت او زرهی ایمنی بر تن و جان دارم.
هوش مصنوعی: جهان را میگیرم و به نام او خطبه میخوانم، چون طبع و زبانم برایم چون خنجر و نیزه است.
هوش مصنوعی: از ساز و برگ زندگی هیچ کم ندارم، زیرا بر سفرهٔ او آب و نان فراهم است.
هوش مصنوعی: اگر دیگران از کارهای نیک و افتخارات برمکیان سخن بگویند، من نشانههای نیکوکاریهای او را به چشم دارم.
هوش مصنوعی: و اگر بخشش را با بادبان و سرمایه بسنجند، من از بخشش او هم سرمایه و هم بادبان (وسیلهٔ پیشرفت) دارم.
هوش مصنوعی: ای روزگار، به آبروی او آسیبی نرسان؛ زیرا اگر دیگران از او چیزی دارند، من همهٔ داراییم را از او دارم.
هوش مصنوعی: آسیب این جهان کهنسال از عمر او دور باد؛ زیرا همهٔ امید من به بخت و اقبال آن ممدوح جوان است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تعرضی مرسان ای زمانه عرض مرا
که مر تو را دگری هست و من همان دارم
گزند عالم پیر از بقاش دور که من
همه امید به اقبال این جوان دارم
جهان فضل و کرم نجم دین که در خاطر
زعکس نظم تو صد باغ و بوستان دارم
جهانیانرا چون صبح روشنست ز من
که مهر خدمت تو در صمیم جان دارم
از آن چو شمع مرا بر سر آمدست زبان
[...]
ز داغ و درد تو بر جان و دل نشان دارم
خیال روی تو در چشم در فشان دارم
تو آب دیدهٔ پیدا بهل، که پوشیده
ز سوز مهر تو آتش در استخوان دارم
بپرس ز ابرو و مژگان خویش قصهٔ من
[...]
بهفته ئی که جدا گشته ام ز خدمت تو
مپرس کز غم تو حال بر چه سان دارم
منم که بر رخ چون شنبلید دور از تو
ز نرگس آب بقم روز و شب روان دارم
چگونه درد خود از مردمان نهان دارم
که از شکستگی رنگ ترجمان دارم
نمانده است مرا در بساط جز آهی
هزار دشمن و یک تیر در کمان دارم
سراب را ز جگر تشنگان بادیه نیست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.