چون بر آهیخت سرور اجرام
از سر چرمه غروب لکام
گشت بر عرصه اقامت سست
سپه روز را طناب خیام
چهره های منیر بگشادند
اختران از دریچه های ظلام
زورق زر ز ساحل مغرب
ماند در موج بحر جان انجام
عهد کرد آسمان و دزد صفت
خنجر آفتاب را به نیام
رخش چرخ از هلال، در کردن
طوق روشن فکنده بود، خرام
گفتم: این نیم طشت زرین چیست
بر کنار بساط مینا فام
آسمان گفت: مرکب صاحب
داد نعلی بکوش زنگی شام
پشت سنت عماد دین که نهاد
پای اقبال بر سر ایام
آن فرو برده گردن بدعت
وان قوی کرده بازوی اسلام
طالعش فر چهره ی افلاک
طلعتش نور دیده ی اجرام
آنکه ز اسراف سفره کرمش
قرص خورشید را برآمد وام
و آنکه پیمود عزم مساحش
طول و عرض زمانه را بدو کام
سلک بدعت از این گسسته شمر
چون بدو عقد شرح یافت نظام
تا جلالش قدم نرنجاند
آسمان بفکند بساط دوام
در شبانی ز عدل او یابند
محرمیت ذیاب بر اغنام
نوک کلک شهاب کردارش
دهد از سرّ آسمان اعلام
کینش اندر شکر نهد امراض
قهرش از زهر برکشد آلام
هر کجا حزم او گشاید بار
فتنه بر خر نهد دواج دوام
گر ز برق کفش مدد یابد
قطره زرین کند مزاج غمام
خاطر خانیان بجذب نظر
چون عرق برکشد ز راه مسام
دست نقصان بدامنش نرسد
گر کند یک نظر بماه تمام
در او مرحبا زند به صریر
سایلی چون بدور رسد بسلام
ای خلاف رضای تو بسته
عقد زنار بر کمرگه جام
وی هوای و لای تو کرده
پر جواهر زبان کلک و حسام
در کشد مهر آسمان صیدت
حلق سیمرغ را به حلقه دام
طفل یک روزه را، زحرص ثنات
موی ناطق بر آید از اندام
آسمان پیش دانش و حکم ات
بر سر آب کرد نقش احکام
پیکری چون تو کم نگاشته اند
نقشبندان دفتر اوهام
در نیابند گرد رایت تو
گر، دو اسبه سفر کنند افهام
عرصه روزگار تنگ آید
چون زنی بانک بر براق کلام
نادرات از خزانه حفظت
شده بیرون ز حد چند و کلام
نشنوده بصد هزار هزار
حاسدان تو یک ورق را نام
آسمان سوی دشمنانت همی
بر زبان اجل دهد پیغام
که شما کنج خانه بکزینید
چون زد اقبال او علم بر بام
سور احباب و سوز حساد است
اثر این خجسته فال و پیام
نام جوئی خصم نان طلبی است
هر که نان جست کم رسید بنام
ای ز جود تو زرناب شده
مغز زوار در میان عظام
با تو یکتا شدم الف کردار
تا برآیم بصد هزاران لام
خواجه خواجگان نظم شوم
زانکه هستم تو را غلام، غلام
تا تو باشی و باد تا جاوید
کز تو زنده است پیکر انعام
بود و خواهد ثنای دون توام
چون تیمم به پیش دجله حرام
صاحبا، فاضلا، نمی گنجد
قد مدح تو در لباس کلام
گرچه با شعر نیز بر هم بست
طبع تو در مدایح تو زمام
خرد کاری است اصل او آغاز
شرمسازی است حاصل فرجام
رایت شهریار عید رسید
خیمه بر کند خیل ماه صیام
مقدم عید و رحلت رمضان
باد بر تو مبارک و پدرام
از نهیب تو، دهر گردان، سست
در رکاب تو، چرخ توسن، رام
تا کرم را جلال بخشی و عز
حافظت ذوالجلال والاکرام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح، ویژگیها و عظمت سید عمادالدین مردانشاه بن عربشاه را ستایش میکند. او تصویری از او بهعنوان شخصیتی مقتدر و نیکوکار ارائه میدهد که در عرصههای سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ است. اشاره به جشنها و فضایل او، و تأثیرات مثبتش بر اجتماع و دین، از دیگر مضامین این شعر است. همچنین، شاعر بر نقش آسمان و سرنوشت در تحقق دستاوردهای مردانشاه تأکید میکند و به چالشها و حسادتهای موجود در مسیر او اشاره دارد. در نهایت، شاعر از او بهعنوان کسی یاد میکند که ستایش و ثنای او فراتر از کلمات است و امید به دوام جود و کرامتش دارد.
هوش مصنوعی: هنگامی که خورشید، سرور ستارگان، لگام غروب را بر سر اسب خود کشید؛ یعنی وقتی خورشید به سوی غروب رفت.
هوش مصنوعی: طناب خیمههای سپاه روز در میدان ماندن سست شد؛ یعنی روز بساط خود را برچید و رفت.
هوش مصنوعی: ستارگان از پنجرههای تاریکی چهرههای روشن خود را نمایان کردند.
هوش مصنوعی: قایق زرین خورشید از کرانهٔ مغرب در موج دریایی که پایان جان است فرو ماند؛ یعنی خورشید در افق مغرب فرو رفت.
هوش مصنوعی: آسمان مانند دزدی خنجر خورشید را در غلاف کرد؛ یعنی نور خورشید پنهان شد.
هوش مصنوعی: اسب آسمان با گردنبند روشنی از هلال که بر گردن کرده بود، به خرامیدن افتاده بود.
هوش مصنوعی: پرسیدم: این نیمتشت زرین (هلال) بر کنارهٔ این فرش لاجوردی آسمان چیست؟
هوش مصنوعی: آسمان پاسخ داد: اسب ممدوح نعلی به گوش سیاهچهرهٔ شب داده است؛ یعنی هلال، نعل اسب ممدوح است که گوشوارهٔ شب شده.
هوش مصنوعی: او پشتیبان سنت، عمادالدین است که پای بخت و اقبال را بر سر روزگار نهاده است.
هوش مصنوعی: اوست که گردن بدعت را خم کرده و بازوی اسلام را نیرومند ساخته است.
هوش مصنوعی: بخت و طالع او مایهٔ شکوه چهرهٔ آسمانها و چهرهٔ او روشنی چشم ستارگان است.
هوش مصنوعی: از فراوانی سفرهٔ بخشش او، قرص خورشید چون نانی وامگرفته از آن سفره است؛ یعنی خورشید وامدار بخشش اوست.
هوش مصنوعی: عزم بلندِ اندازهگیرش درازا و پهنای روزگار را با دو گام پیمود.
هوش مصنوعی: رشتهٔ بدعت را به دست او گسسته بدان، زیرا گردنبند شریعت به وسیلهٔ او نظم و سامان یافت.
هوش مصنوعی: آسمان فرش همیشگی زیر پای او میگستراند تا پای بزرگی او رنجه نشود.
هوش مصنوعی: از عدالت او گرگان در شبانی امین و محرم گوسفندان میشوند.
هوش مصنوعی: نوک قلم او که مانند شهاب درخشان است، از رازهای آسمان خبر میدهد.
هوش مصنوعی: دشمنی او در شکر بیماری مینهد و خشم او از زهر رنجها بیرون میکشد؛ یعنی کین و قهرش اثری سخت و کارگر دارد.
هوش مصنوعی: هر جا که دوراندیشی او بار بگشاید و ساکن شود، فتنه بستر خود را بر خر مینهد و کوچ میکند.
هوش مصنوعی: اگر سرشت ابر از برق دست بخشندهٔ او یاری گیرد، قطرههای باران را زرین میسازد.
هوش مصنوعی: با کشش نگاهش، اندیشههای خانان را مانند عرق از راه منفذهای پوست بیرون میکشد؛ یعنی از ضمیر بزرگان آگاه میشود.
هوش مصنوعی: اگر یک بار به ماه تمام نگاه کند، دست کاستی به دامن آن نمیرسد و ماه دیگر کم نمیشود.
هوش مصنوعی: هرگاه گدایی با سلام به درگاه او برسد، در خانهاش با صدای غژغژ خود به او خوشامد میگوید.
هوش مصنوعی: ای کسی که مخالفت با خشنودی تو حلقهٔ زنار بر کمر جام بسته است؛ یعنی جام شراب که برخلاف رضای توست، نشان کفر بر کمر دارد.
هوش مصنوعی: و ای کسی که عشق و دوستی تو زبانِ قلم و شمشیر را پر از گوهر کرده است؛ یعنی قلمزنان و شمشیرزنان همه در ستایش و خدمت تو سخن میگویند.
هوش مصنوعی: مهرِ تو آسمان را شکار خود کرده است و حتی گلوی سیمرغ را در حلقهٔ دام خود گرفتار میکند؛ یعنی دستنیافتنیها هم مسخر تو میشوند.
هوش مصنوعی: کودک یکروزه از شوق ستایش تو چنان میشود که هر موی تنش زبان میگشاید و سخن میگوید.
هوش مصنوعی: آسمان در برابر دانش و داوری تو احکامِ خود را بیاعتبار دید و آن را گویی بر روی آب نقش کرد، یعنی ناپایدار و بیارزش شمرد.
هوش مصنوعی: نقاشانِ خیال و اندیشه پیکری مانند تو کمتر نقش کردهاند؛ یعنی کسی همانند تو حتی در خیال هم کمیاب است.
هوش مصنوعی: اگر فهمها و اندیشهها با شتاب تمام، دو اسبه، بتازند، به گردِ رأی و اندیشهٔ تو هم نمیرسند.
هوش مصنوعی: هنگامی که براقِ سخن را بانگ میزنی و به تاخت درمیآوری، میدانِ روزگار برای جولان سخن تو تنگ میشود.
هوش مصنوعی: سخنان کمیاب و نادری که از گنجینهٔ حافظهٔ تو بیرون میآید از شمار و اندازه و وصف بیرون است.
هوش مصنوعی: حسودان تو در میان صدها هزار هزار برگ، حتی نام یک برگ از آن دانش و سخنان را نشنیدهاند.
هوش مصنوعی: آسمان پیوسته از زبان مرگ به دشمنان تو پیغام میفرستد.
هوش مصنوعی: پیغام این است که شما در کنج خانه بنشینید و گوشه بگیرید، چون اقبال او پرچم بر بام زده و بخت او آشکار و پیروز است.
هوش مصنوعی: نتیجهٔ این فال و پیامِ فرخنده، جشن و شادی دوستان و سوز و رنج حسودان است.
هوش مصنوعی: نامجویی با نانطلبی دشمن است؛ هر کس در پی نان و روزی دنیا رفت، کمتر به نام و آوازه رسید.
هوش مصنوعی: ای کسی که از بخشش تو مغزِ استخوانِ زائرانت به زر ناب بدل شده است؛ یعنی دیدارکنندگانت سراسر از عطای تو توانگر شدهاند.
هوش مصنوعی: من مانند حرف الف با تو یکرنگ و راست و یگانه شدم تا در شمار صد هزاران برآیم؛ با بازی با «لام» که حرف است و در حساب ابجد عدد سی دارد، از فزونی و برتری خود سخن میگوید.
هوش مصنوعی: من سرور سروران شعر میشوم، زیرا غلامِ غلامِ تو هستم؛ بندگی تو مایهٔ سروری من است.
هوش مصنوعی: آرزو میکنم تو تا همیشه پاینده باشی، چون پیکرِ بخشش و نیکی به وجود تو زنده است.
هوش مصنوعی: ستایش کسی فروتر از تو برای من حرام بوده و خواهد بود، همانگونه که تیمم کردن کنار رود دجله که آب فراوان است روا نیست.
هوش مصنوعی: ای خداوندگار و ای دانشمند، قامتِ مدح تو در جامهٔ سخن نمیگنجد؛ یعنی سخن از ستایش شایستهٔ تو ناتوان است.
هوش مصنوعی: هرچند طبعِ تو در ستایشهایی که از تو میشود با شعر نیز همراه شد و آن را مهار کرد، یعنی خود نیز شعر نیکو میشناسی و میسرایی.
هوش مصنوعی: آغازِ این کار (ستایش تو) کاری خرد و ناچیز است و حاصلِ پایانش جز شرمساری نیست، چون هرگز به حق آن نمیتوان رسید.
هوش مصنوعی: پرچم پادشاهِ عید رسید و لشکر ماه روزه خیمه برکند و رفت.
هوش مصنوعی: آمدنِ عید و رفتنِ رمضان بر تو مبارک و خجسته باد.
هوش مصنوعی: از هیبت تو روزگارِ گردان سست و ناتوان است و آسمانِ سرکش در رکاب تو رام و فرمانبردار است.
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو به بخشش و کرم شکوه و عزت میبخشی، خداوندِ صاحب جلال و کرامت نگهدار تو باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
عیب باشد به کار نیک درنگ
گر شتاب آمد ای رفیق ملام
عاقبت را هم از نخستین بین
تا به غفلت گلو نگیرد دام
دوش تا اول سپیده بام
می همی خورد می به رطل و به جام
با سماعی که از حلاوت بود
مرغ را پایدام ودل را دام
با بتانی که می ندانم گفت
[...]
رام روز است بخت و دولت رام
ای دلارام خیز و در ده جام
ز آن قنینه یکی قدح پر کن
همچو کبک دری یکی بخرام
کام ران و جهان به لهو گزار
[...]
از برای قبول خاصه و عام
به پا باشدت قعود و قیام
ای بملک تو زینت ایام
وی ز تیغ تو نصرة اسلام
بندهٔ حل و عقد تو فلک
سخرهٔ امر و نهی تو ایام
دل پاک تو مجمع دانش
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.