پیش تیغ و تیر ناچارست استادن مرا
چون علم، ناموس لشکرهاست بر گردن مرا
صورت حال جهان زنگی و من آیینه ام
جز کدورت نیست حاصل از دل روشن مرا
چون علم می بایدم زد غوطه در دریای تیغ
نیست بر تن گرچه غیر از پیرهن جوشن مرا
برنمی تابد فروغ عاریت کاشانه ام
گل فتد از مهر و مه در دیده روزن مرا
فیض اشک گرم من خورشید را دارد کباب
می شود سنگ ملامت لعل در دامن مرا
در بهشت افتاد، هر کس باغ خود از خانه کرد
سینه پر داغ دارد فارغ از گلشن مرا
نیستم در انجمن غافل ز استعداد جنگ
هست چون فانوس، جوشن زیر پیراهن مرا
فکر بی حاصل سرم را در گریبان غوطه داد
رستمی کو تا برآرد زین چه بیژن مرا؟
حاصل من برنمی آید به ارباب سؤال
خوشه چین از دانه افزون است در خرمن مرا
بی قراری های من منزل نمی داند که چیست
نیست چون ریگ روان دلگیری از رفتن مرا
از سیه روزان چراغ عیش من روشن شود
نیست باغ دلگشا جز گوشه گلخن مرا
خار دیوارم، برومندی نمی دانم که چیست
جلوه خشکی است صائب روزی از گلشن مرا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل از حال خود میگوید: مانند پرچم ناچار است در برابر تیغ و تیر بایستد و آبروی دیگران را بر دوش دارد. او دل روشن و آینهوار خود را در جهانی تیره بیحاصل میبیند، از روشنایی عاریتی بیزار است و سینهٔ داغدار خود را جانشین گلشن میداند. سرانجام خود را خار خشک سر دیوار میخواند که از گلستان جز جلوهای خشک بهره ندارد.
هوش مصنوعی: من ناچارم در برابر شمشیر و تیر بایستم و نگریزم؛ چون مانند پرچم، آبرو و ننگ و نام سپاه بر گردن من است.
هوش مصنوعی: احوال جهان مانند چهرهٔ سیاه زنگی است و من آینهام؛ از این دل روشن جز تیرگی و غباری که از جهان بازمیتابد چیزی نصیبم نمیشود.
هوش مصنوعی: مانند پرچم باید خود را در دریای شمشیرها فروببرم، هرچند جز پیراهنی نازک زرهی بر تن ندارم.
هوش مصنوعی: خانهٔ من روشنایی قرضی و عاریتی را تحمل نمیکند؛ نور خورشید و ماه برای روزن خانهام مانند گل (لکهٔ سفید) در چشم است و آزارش میدهد. یعنی از منتپذیری بیزارم.
هوش مصنوعی: گرمای اشک من چنان است که خورشید را میسوزاند و کباب میکند؛ سنگ سرزنشی که به سویم میاندازند در دامنم به لعل بدل میشود.
هوش مصنوعی: هر کس خانهٔ خود را باغ کرد، گویی به بهشت رسید؛ سینهٔ پر از داغ من (که داغهایش مانند لاله است) مرا از گلستان بینیاز کرده است.
هوش مصنوعی: در مجلس هم از آمادگی برای نبرد غافل نیستم؛ مانند فانوس که پیکرش زیر پرده پنهان است، زره زیر پیراهن دارم.
هوش مصنوعی: اندیشههای بیثمر سرم را در گریبان فروبرد؛ کجاست رستمی که مرا مانند بیژن از این چاه بیرون آورد؟
هوش مصنوعی: آنچه دارم کفاف خواهندگان را نمیدهد؛ در خرمن من شمار خوشهچینان از دانهها بیشتر است.
هوش مصنوعی: بیقراری من منزل و آرام نمیشناسد؛ مانند ریگ روان از رفتن مداوم خسته و دلتنگ نمیشوم.
هوش مصنوعی: چراغ شادی من از سیهروزان روشن میشود؛ باغ دلگشای من جز گوشهٔ گلخن (آتشخانهٔ حمام) نیست.
هوش مصنوعی: صائب میگوید: من مانند خار سر دیوارم و از بار و ثمر چیزی نمیدانم؛ روزی من از گلستان فقط جلوهای خشک و بیبهره است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
عاشقی شد رسم و راه و سیرت و آئین مرا
هر که بیند بیند این را با من و با این مرا
رنج فرهاد است بر من عاشقی را گاهگاه
کامرانی خیزد از معشوق چون شیرین مرا
عاشقم بر روی خوب آنکه با دیدار او
[...]
گر سر کویت شود مدفن پس از مردن مرا
کی عذاب قبر پیش آید دران مدفن مرا
چند باشم در جدل با خود ز غم ساقی بیار
شیشه می تا رهاند ساعتی از من مرا
دوست چون می خواهدم رسوا ندارم چاره ای
[...]
کاش در خاطر فتد خورشید تابان مرا
کامشب از پرتو برافروزد شبستان مرا
خانه روشن میکنم امشب عجب نبود ز یار
گر چراغانی کند تاریک زندان مرا
تا زهر دستی دری بگشایدم بر دل ز خاک
[...]
می پرد امشب ز شادی دیده روزن مرا
خانه از روی که یارب می شود روشن مرا؟
تا به چشمم نور وحدت سرمه بینش کشید
هر کف خاکی بود چون وادی ایمن مرا
کی ز پیچ و تاب می شد رشته جانم گره؟
[...]
شمعم و هرگز نمی سازد کسی روشن مرا
می زند پروانه هر شب تا سحر دامن مرا
عندلیب بی پرم وز ناله کردن مانده ام
باغبان عمریست بیرون کرد از گلشن مرا
روشنایی دارم از کلک سیه بختم امید
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.