خلیل شفیعی در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۹:

نگاه اول
شرح غزل ۲۴۹ حافظ

۱. ای صبا نَکهَتی از خاکِ رَهِ یار بیار / بِبَر اندوهِ دل و مژدهٔ دل‌دار بیار
◽️ ای باد صبا، نسیمی خوش از غبار کوی یار برایم بیاور؛ اندوه دلم را ببر و نوید دیدار محبوب را به دل برسان
▪️ آغاز تغزلی، با امید به «صبا» که پیک میان عاشق و معشوق است؛ ترکیب «مژدهٔ دل‌دار» نوید گشایش است.

۲. نکته‌ای روح‌فَزا از دهنِ دوست بگو / نامه‌ای خوش خبر از عالَمِ اسرار بیار
◽️ سخنی جان‌افزا از زبان دوست بر زبان آور؛ و نامه‌ای پر از بشارت از عالم رازها برایم بیاور.
▪️ محبوب، منبع حکمت و راز است؛ «نکتهٔ روح‌افزا» استعاره از کلامی سرشار از لطف و معرفت.

۳. تا مُعَطَّر کُنَم از لطفِ نسیمِ تو مَشام / شَمّه‌ای از نَفَحاتِ نفسِ یار بیار
◽️ تا مشامم  را از نسیم لطف تو خوشبو سازم، اندکی از عطر نفس‌های یار برایم بیاور.
▪️ طلب رایحه‌ای از یار، همانند طلب جان است؛ «نَفَحات» جان‌بخش و قدسی است.

۴. به وفایِ تو که خاکِ رَهِ آن یارِ عزیز / بی‌غباری که پدید آید از اغیار بیار
◽️ به وفاداری‌ات سوگند، خاک راه آن یار عزیز را برایم بیاور؛ اما بی‌آن‌که گردی از بیگانگان در آن باشد.
▪️ بیت، تجسمِ تمنای خالص دیدار است؛ پاکیِ عشق، بدون آلایش اغیار.

۵. گَردی از ره‌گذرِ دوست به کوریِ رقیب / بهرِ آسایش این دیدهٔ خون‌بار بیار
◽️ گردی از گذرگاه دوست، به کوری چشم رقیب، بیاور؛ تا مرهمی باشد بر چشم خون‌بارم.
▪️ حسادت رقیب و رنج عاشق در تقابل‌اند؛ آرزوی شفای دل و چشم با کمترین نشان از یار.

۶. خامی و ساده‌دلی شیوهٔ جانبازان نیست / خبری از بَرِ آن دل‌بر عیّار بیار
◽️ ساده‌دلی و خامی روش عاشقان جانباز نیست؛ پس خبری از آن دلبر فریب‌کار برایم بیاور.
▪️ نکوهش بی‌عملی در عشق؛ دلبرِ «عیّار» یعنی فریب‌کار و دغل‌پیشه، اما دل‌ربا.

۷. شُکر آن را که تو در عِشرتی ای مرغِ چمن / به اسیرانِ قفس مژدهٔ گل‌زار بیار
◽️ شکر که تو در ناز و نعمت آزادی، ای پرندهٔ رها در چمن! برای اسیران قفس، نوید باغ و گلزار بیاور.
▪️ استعارهٔ «مرغ چمن» و «اسیر قفس»، تضاد میان آزاده و دربند را نمایان می‌سازد؛ بارقهٔ امید در دل اسیر.

۸. کامِ جان تلخ شد از صبر که کردم بی‌دوست / عشوه‌ای زان لبِ شیرین شِکربار بیار
◽️ از صبری که در فراق یار کشیدم، جانم تلخ شده است؛ دلبری کردنی از آن لب شیرین و شکربار برایم بیاور.
▪️ بیت، غایت تمنای عاشقانه است؛ لب شیرین، علاج تلخی فراق.

۹. روزگاریست که دل چهرهٔ مقصود ندید / ساقیا آن قدحِ آینه‌کردار بیار
◽️ مدتی‌ست که دل من روی محبوب را ندیده است؛ ای ساقی، آن جامی را که همچون آینه رخ می‌نمایاند، بیاور.
▪️ «قدح آینه‌کردار» یعنی جامی که حقیقت را نشان دهد؛ طلب روشنی و دیدار از پس پردهٔ غیبت.

۱۰. دلقِ حافظ به چه ارزد؟ به مِی‌اش رنگین کن / وان گَه‌اش مست و خراب از سَرِ بازار بیار
◽️ دلق حافظ چه ارزشی دارد؟ آن را با شراب رنگین کن و سپس مست و بی‌پروا، او را به میان بازار بیاور!
▪️ نقد زهد ریایی و تظاهر؛ حافظ در پایان غزل، پیام خود را فاش می‌گوید: یا رندیِ عیان یا زهدِ پنهان، و این دلق بی‌مایه جز با شراب معنا نمی‌یابد.

⬅️ خلیل شفیعی( مدرس ادبیات)

اردیبهشت ۱۴۰۴

میثم ق در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۵۸ دربارهٔ قاآنی » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۴۱ - د‌ر مدح فریدون میرزا گوید:

وزن دوری

عبدالسلام حقیقت در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۵۴ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب چهارم در تواضع » بخش ۱۰ - حکایت در معنی عزت نفس مردان:

بابک دلفروز   خطاب پدر به دختر خردسالش هست یعنی ای جان دل بابا و بقول امروزی ها  بابایی دلبندم نه اینکه چون دختر خردسال هست و در آینده مادر میشود گمان کنیم مامک دلفروز درست بوده

سید محمد مرعشی در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۴۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹:

با سلام دوستان می‌توانند شرح این غزل را سایت دیدار جان ملاحظه نماید 

پیوند به وبگاه بیرونی

برمک در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۵:۱۴ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب اول در عدل و تدبیر و رای » بخش ۲ - حکایت در تدبیر و تأخیر در سیاست:

شنید این سخن بخت برگشته دیو
به زاری بر آورد بانگ و غریو
کای نیکبخت این نه چهر من است
ولیکن قلم در کف دشمن است
بر انداختم بیخ شان از بهشت
بکینم کنون مینگارند  زشت

برمک در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۵:۱۲ در پاسخ به مهرناز دربارهٔ سعدی » بوستان » باب اول در عدل و تدبیر و رای » بخش ۲ - حکایت در تدبیر و تأخیر در سیاست:

سور دیواریست  که گرد شهرها میکشیدند مانند سور چین که انرا دیوار چین میخوانیم  یا سور دربند

برمک در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۵:۰۸ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب اول در عدل و تدبیر و رای » بخش ۳ - گفتار اندر بخشایش بر ضعیفان:

بجای ترکیب بدترکیب نظامی و غیر نظامی در پارسی نمونه «سپاهی و شهری» و «لشکری و کشوری»را بکار بریم


تنت زورمند است و لشکر گران
ولیکن در اقلیم دشمن مران

که وی بر حصاری گریزد بلند
رسد «کشوری بی گنه »را گزند

جعفر عسکری در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۰:۳۲ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۷:

سلام. این رباعی قطعا از خیّام نیست. 

سِیر تغییر این رباعی از سده‌های ششم و هفتم تا امروز، شده همین رباعی بالا که در سایت نوشته شده. 

دو ضبط ازین رباعی در سده‌های شش و هفت رو تقدیم می‌کنم؛ رباعی دوم از سده‌ی هفتم منسوب به سدیدالدین اعور کرماج است: 

 

آن قصر که بهرام در او جام گرفت

آهو بچه کرد و گور آرام گرفت

تا جای گرفته است بهرام به گور

دیر است که گور، جای بهرام گرفت

 

☆☆☆☆

 

آن قصر که جمشید در او جام گرفت

روبه بچه کرد و آهو آرام گرفت

بهرام همی گور گرفتی یک‌چند

اکنون بنگر که گور، بهرام گرفت

سدیدالدین اعور کرماج

دکتر حافظ رهنورد در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۲۳:۰۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۳:

نومیدی حافظانه‌ای در این غزل هست.

به معشوق نامعلومی که فلانی و دلستانی می‌نامدش، می‌فرماید که من دلشکسته و خراب را دریاب که خدا را خوش می‌آید؛ اما در نهایت و بعد از یک دو نصیحت زیرکانه به معشوق، می‌فهمیم که کار از کار گذشته، معشوق دیر بر بالین رسیده که هیچ با رقیب بر بالین عاشق خود آمده است و حالا دارد ابراز لطف می‌کند.

این همان نومیدی حافظانه و رندانه است که غیرمستقیم پشیمانی معشوق را برایش تصویر کرده؛ که یعنی بپا زمان از دست نرود که درآیی و‌ نالان شوی 

کورش بقائی راوری در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۲۱:۲۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۱:

درود

در برخی موارد، معنی‌های هوش مصنوعی بی‌ربط و نادرست است؛ به‌طور مثال معنی بیت ششم بالکل نامربوط است.

یوسف شیردلپور در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۱۵ در پاسخ به م-ع دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۴۵:

درودها برشما واقعاً که بجا فرمودید وچقدر توضیح جامع و مفید واین همان اشتباهیست که خیلی از ماها دچار آن می‌شویم 🌹💗💗🙏🙏

تورج مهدی زاده ملاباشی در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۳۶ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » تک‌بیتهای برگزیده » تک‌بیت شمارهٔ ۱۲۰۴:

این بیت صائب بزرگواربه بررسی موضوعاتی چون فریب، ناآگاهی، و عواقب ناشی از انتخاب‌های نادرست در زیر چرخ گردونمی‌پردازد. صائب از تجربه‌ خود در مواجهه با دنیا و زندگی صحبت می‌کند و به مخاطبش یادآوری می‌کند که گاهی اوقات آنچه به نظر خوب و مهربان می‌آید، ممکن است در واقع منجر به درد و رنج شود درد و رنجی که چون خار کوچک انگاری می شود اما بسیار دردآور است.

«ندانستم که در دل بشکند خاری» یعنی نمی‌دانسته که در باطن این مهربانی، چیزی آزاردهنده و دردناک وجود دارد.

مهرناز در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۷:۴۳ دربارهٔ نظامی » خمسه » خسرو و شیرین » بخش ۷۱ - پاسخ دادن شیرین خسرو را:

گشاد ز درج لؤلؤ تنگ شکر

به نظرم باید گشاد از درج لؤلؤ تنگ شکر باشه

نیما در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۰۵ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب هشتم در آداب صحبت » حکمت شمارهٔ ۸۶:

رحمت خداوند بر حضرت سعدی

ابوالقاسم افشاری در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۱۹ در پاسخ به پوران دخت طوسی دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۳۰:

درود  و سپاس، خواهش می کنم ، خوشحالم که از جانب  حقیر  نکات مثبتی  به مخاطبان فرهیخته،  اهل دانش و معرفت ارائه و  تقدیم گردیده ، و جا دارد تشکری کنم ازاین رسانه گنجور که زحمت کشیده اند و این امکانات را در اختیار علاقه مندان به عرفان و اهل ادب قرار داده اند . 🌹

 

 

 

محمدرضا اکبری در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۳۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۴۵:

یکی از بهترین اشعار ،که کلمات عاجز از وصف زیبایی و دلنشینی این غزل هستند

مرسل سیاووش در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۱۲ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۷:

سلام- به نظر من- این ابیات نیز مانند تمام اشعار خیام بی ارزش بودن دنیا را گوشزد میکند.

قصری که زمانی جمشید جام در دست درش نشسته بوده بعدها ویرانه ای برای بچه کردن آهو و پناهگاه روباه تبدیل شد.

و بهرامی که همه عمرش به عیش و شکار گور( گراز یا گورخر) گذشت ولی بلاخره خودش هم شگار گور (قبر) شد.

با تشکر

مرتضی دارابی در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۵:۳۳ در پاسخ به رامین از جلفا دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۹ - حالا چرا:

خداجون

 

مرتضی دارابی در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۵:۳۱ در پاسخ به سعید دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۹ - حالا چرا:

یه پیام دیگه از 14 سال پیش ...

عجب فضایی داره این تارنما...

خدا نگهدار همه باشه. آمین.

 

دکتر حافظ رهنورد در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۲۳:۳۹ در پاسخ به ابوطالب رحیمی دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۷:

بیتی که مرقوم فرمودید از ۱۶ نسخه‌ی دیوان حافظ که در قرن نهم کتابت شده از سال ۸۰۷ تا پس از ۸۲۷، تنها در نسخه‌ی هفتم سال۸۲۱ و نسخه‌ی دهم سال ۸۲۵ موجود است. در نسخه‌ی شانزدهم که مربوط به پس از سال ۸۲۷ هست هم این بیت با اندکی تغییرات آورده شده

یادآور می‌شوم که در بسیاری از نسخ قدیمی، ترتیب ابیات این غزل نسبت به ابیات غزل مندرج در گنجور متفاوت است.