بگشاد عشق روی تو چون روزگار دست
دست غمت ببست مرا استوار دست
در پای محنت تو از آن دست می زنم
تا برنگیری از سر من دل افکار دست
پیش لبت به کدیه یک بوسه هر شبی
دل چون چنار پیش کشد صدهزار دست
گربنده در وصال لبت دست یابدی
بردی نشاطم از می انده گسار دست
من خواهمی که بر تو مرا دست با شدی
تدبیر چه چو می ندهد روزگار دست؟
هردم چو گل کنی رخ و گویی مرا به طنز
کز جستن تو گشت مرا پر زخار دست
در پای غم فکند مرا دست عشق تو
زین طنز ها برای دل من بدار دست
دل بی قرار گشت مرا در هوای تو
تازد بر آن دو سلسله بی قرار دست
نتوان زدن به زلف تو را دست تا نزد
دل در رکاب دولت صدر کبار دست
مخدوم شرق صاحب دنیا ضیاء دین
کو راست گاه جود چو ابر بهار دست
عبدالرشید آنک کشید آسمان به عجز
پیش یمین او زبرای یسار دست
آن صدر و سروری که جهان گاه مکرمت
در پای او زند زپی افتخار دست
گردون که هر شبی به جهان پایمال اوست
گفتش که دار بر سر من زینهار دست
ای دست برده رای تو از جرم آفتاب
وی داده بر زمانه تورا کردگار دست
هر کس که بر بساط رفیعت نهاد پای
برد از جهان سرکش ناپایدار دست
هر بامداد صبح منوّر ز آسمان
بوسد رکاب پای تو را شرمسار دست
گر بر جدار خواند داعی ثنای تو
بیرون جهد چو برگ درخت از جدار دست
چون خاطرم به کنه مدیحت نمی رسد
طبعم زعجز برد سوی اختصار دست
همواره تا گراید بهر دعای خیر
در فضل بارگاه تواضع به کار دست
دست سخا به جیب کرم بر برای من
کامسال بس تهی است مرا همچو پار دست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با تغزلی دربارهٔ گرفتاری عاشق در دست غم معشوق، ریشخندهای او و نرسیدن به وصال آغاز میشود. در بیت نهم شاعر با این سخن که دست یافتن به زلف یار جز با چنگ زدن به رکاب ممدوح ممکن نیست، به مدح ضیاءالدین عبدالرشید گریز میزند و بخشش و برتری او بر آسمان و خورشید و روزگار را میستاید. در پایان پس از اعتراف به ناتوانی از ستایش کامل و دعا برای ممدوح، آشکارا صله میخواهد و میگوید امسال هم مانند پارسال تهیدست است. ردیف «دست» در همهٔ بیتها با کنایههای گوناگون به کار رفته است.
هوش مصنوعی: عشقِ روی تو مانند روزگار چیره شد و دست گشود، و دستِ غمِ تو دستهای مرا محکم بست؛ یعنی گرفتار و ناتوانِ عشق تو شدم.
هوش مصنوعی: به این سبب در برابر رنجی که از تو میرسد دست میزنم و شادی میکنم تا تو دست از سرِ منِ دلخسته برنداری و مرا رها نکنی.
هوش مصنوعی: هر شب دلم برای گدایی یک بوسه در برابر لب تو، مانند درخت چنار که برگهایش چون دست است، صدهزار دست دراز میکند.
هوش مصنوعی: اگر من به وصال لب تو دست مییافتم، شادیام از شادیِ شرابِ غمزدا هم پیشی میگرفت.
هوش مصنوعی: آرزو دارم که به تو دست یابم، اما وقتی روزگار یاری نمیکند و فرصت نمیدهد چه چارهای میتوان کرد؟
هوش مصنوعی: هر لحظه مانند گل چهره میگشایی و لبخند میزنی و به ریشخند به من میگویی که در جستوجوی تو دستم پر از خار شده است؛ یعنی مانند گل، هر که به سوی تو دست دراز کند خار میخورد.
هوش مصنوعی: دستِ عشقِ تو مرا زیر پای غم انداخته است؛ پس به خاطر دلِ من از این ریشخندها دست بردار.
هوش مصنوعی: دلم در آرزوی تو بیقرار شده است تا بلکه به آن دو زلفِ زنجیرمانندِ پریشان و بیقرار دست یابد.
هوش مصنوعی: به زلف تو نمیتوان دست یافت مگر آنکه دل به رکابِ دولتِ صدرِ بزرگان چنگ بزند؛ با این بیت شاعر از عشق به مدح ممدوح گریز میزند.
هوش مصنوعی: ممدوح، سرورِ مشرق و صاحبِ جهان، ضیاءالدین است که دستش هنگام بخشش مانند ابر بهاری پرباران است.
هوش مصنوعی: عبدالرشید کسی است که آسمان از ناتوانی پیشِ دستِ راستِ او برای گرفتنِ مال و توانگری دست دراز کرده است؛ «یمین» و «یسار» به معنای دست راست و چپ و نیز توانگری با هم ایهام دارند.
هوش مصنوعی: آن صدر و سروری است که جهان هنگام بخشش و بزرگواری او، از سرِ افتخار در برابرش دست میزند و شادی میکند.
هوش مصنوعی: آسمان که هر شب زیر پای قدر و بزرگیِ اوست، به او گفته است: زینهار، دستِ حمایتت را بر سرِ من نگه دار.
هوش مصنوعی: ای کسی که اندیشه و رأیت از قرص خورشید پیشی گرفته، و خداوند تو را بر روزگار چیره کرده است.
هوش مصنوعی: هر کس به درگاه و بساطِ بلندِ تو پا گذاشت، بر جهانِ سرکش و ناپایدار پیروز شد.
هوش مصنوعی: هر بامداد، صبحِ روشن از آسمان با دستی شرمسار رکابِ تو را میبوسد.
هوش مصنوعی: اگر ستایشگر مدح تو را بر دیواری بخواند، از دیوار مانند برگ از درخت دستها بیرون میجهد تا آفرین بگوید.
هوش مصنوعی: چون اندیشهام به ژرفای ستایش تو نمیرسد، طبعم از ناتوانی به کوتاهگویی روی میآورد.
هوش مصنوعی: تا همیشه که دستها با فروتنی برای دعای خیر بلند میشوند، پایدار باشی؛ این بیت دعای پایانی برای ممدوح است.
هوش مصنوعی: دستِ بخشش را برای من در جیبِ کرم ببر و چیزی ببخش، زیرا امسال هم مانند پارسال دستم بسیار تهی است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بر سر بسی زدم ز غم عشق یار دست
هم کار شد ز دست مرا هم ز کار دست
از پای از آن درآمده ام کز سر فسوس
گویی که با تو عهد ببندم به یار دست
عهد تو چون شکسته تر از بند زلف توست
[...]
ایدل مده ببند سر زلف یار دست
مارست زلف یار مبر سوی مار دست
بر عهد دلبران نتوان استوار بود
ایدل بعهدشان ندهی زینهار دست
دارم بدست بوس وی امیدها و لیک
[...]
دوشم گرفت از سر مستی نگار دست
گفتم مدار زحمت و از من بدار دست
گفتا چرا ملول شدی از گرفت من
گفتم از این سبب که ندارم به یار دست
عهدی کنیم تازه که در عهد عشق او
[...]
از بس نهاده ام به دل داغدار دست
گشته است داغدار مرا لاله وار دست
ای ساقیی که توبه ما را شکسته ای
زنهار از شکسته نوازی مدار دست
ریزند می چو شیشه مگر در گلوی من
[...]
خوش در نگار بسته دگر نوبهارست
گل رنگ کرده باز به خون هزار دست
آب از نگار رنگ برد وین عجب که گل
از آب ابر بسته چنین در نگار دست
از حرص چیدن گل شاید که در چمن
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.