شاهی که شیر پیش حسامش چو روبه است
فرمان ده جهان عضدالدین طُغَنشَه است
آن خسروی که خسرو اجرام آسمان
در تحت حکم او چو مقیمان در گه است
از بهر جذب خنجر بیجاده رنگ اوست
در آخر مَجِرّه اگر پرّه کَه است
شاها طراز رایت ونقش نگین تو
تا روز حشر آیت نصرٌ من الله است
رای تو بر محیط فلک خیمه زد چنانک
گویی که آفتاب دو یا آسمان ده است
در روزگار عدل تو عالم ز خرمی
گویی که طبع زیرک یا عیش ابله است
دریا به قبضه کف گوهر نشان توست
آری بلور نیز به گوهر مشبه است
پیش سرای پرده قدر تو فی المثل
این برکشیده منظر گردون چو خرگه است
شد صبح دشمنان تو از خون دل شفق
وز روز دولت تو هنوز این سحر گه است
وقتی که باز قهر تو پرواز می کند
در چنگ او عقاب فلک همچو ابره است
ازرده بود طبع جهان از قضای بد
امروز در حمایت عدل مرفه است
بر دست نیست با تو فلک از برای آنک
مختار بود دائم و امروز مکره است
زان روز باز حادثه را سر فرو شده ست
کاگاه شد که دیده حزم تو آگه است
عمری زمانه را سر دندان نشد سپید
و امروز صوت خنده او جمله قهقه است
از روز و شب مشهره دوخت روزگار
بر قد کبریای تو وان نیز کوته است
هرشه که رخ زپیل نتابید روز رزم
در پیش حمله تو چو اندر عِری شه است
رای تو نسخت ملکوت است و هر چه هست
دانسته ای مگر که یکی لفظ و آن به است
نوروز و عید هردو به خدمت شتافتند
با آنک دولت تو ز هر دو منزه است
نوروز را جلال تو فرخنده با دو عید
از طلعت خجسته که او نیز همره است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده ستایش عضدالدین طغانشاه است. شاعر شمشیر، تدبیر، عدل و بلندیِ مقام او را با مبالغه بر آسمان، خورشید و فلک برتری میدهد و از آرامش و شادیِ جهان در دولت او سخن میگوید. در این میان از تشبیههای نجومی و اصطلاحهای شطرنج بهره میبرد و سرانجام به همزمانیِ نوروز و عید میرسد و چهرهٔ ممدوح را عیدی دیگر میخواند.
هوش مصنوعی: پادشاهی که شیر در برابر شمشیرش مانند روباه ترسو است، فرمانروای جهان، عضدالدین طغانشاه است.
هوش مصنوعی: او شاهی است که خورشید، پادشاه ستارگان آسمان، زیر فرمان او مانند خدمتگزارانِ ساکنِ درگاهش است.
هوش مصنوعی: اگر در آخورِ کهکشان پرِ کاهی هست، برای آن است که خنجرِ سرخرنگِ چون بیجادهٔ او آن را به سوی خود بکشد. شاعر به کاهرباییِ بیجاده و نام «کاهکشان» برای کهکشان اشاره دارد.
هوش مصنوعی: ای شاه، نقشِ پرچم و نگینِ انگشتری تو تا روز رستاخیز آیهٔ «نَصرٌ مِنَ الله»، یعنی یاری از سوی خدا، است.
هوش مصنوعی: اندیشه و تدبیر تو بر گرداگرد فلک خیمه زده است، چنانکه در برابر آن، خورشید و آسمان چیزی کوچک و ناچیز به نظر میآیند.
هوش مصنوعی: در روزگار عدالت تو، جهان از شادابی مانند طبعِ زیرک، سرزنده است و مانند عیشِ نادان، بیغم.
هوش مصنوعی: دریا را به دستِ گوهربخش تو مانند میکنند، اما این همانندی چون همانندیِ بلور به گوهر است، یعنی شبیه است ولی به پایهاش نمیرسد.
هوش مصنوعی: در برابر سراپردهٔ مقام تو، این آسمانِ بلند و برافراشته مانند خیمهای کوچک است.
هوش مصنوعی: صبحِ دشمنان تو از خونِ دلشان به سرخیِ شامگاه بدل شد و روزشان به پایان رسید، اما روزِ دولت تو هنوز در هنگام سحر است و تازه آغاز شده است.
هوش مصنوعی: هنگامی که بازِ خشم تو پرواز میکند، عقابِ آسمان در چنگال او شکاری خرد و ناتوان است.
هوش مصنوعی: طبعِ جهان از پیشامدهای بد آزرده بود، اما امروز در پناه عدل تو آسوده است.
هوش مصنوعی: فلک با تو هماوردی نمیکند و دستِ برتر ندارد، زیرا پیشتر همیشه به خواستِ خود کار میکرد و امروز ناچار است فرمان تو را ببرد.
هوش مصنوعی: از روزی که حادثه دانست چشمِ دوراندیشی تو بیدار است، سر به زیر انداخته و فرمانبردار شده است.
هوش مصنوعی: زمانه عمری لبخند نزده بود، اما امروز در روزگار تو همهٔ خندهاش قهقهه است.
هوش مصنوعی: روزگار از روز و شبِ سپید و سیاه، جامهای راهراه برای قامتِ بزرگی تو دوخت، اما آن نیز بر اندامِ شکوه تو کوتاه است.
هوش مصنوعی: هر شاهی که در روز نبرد از پیل روی برنتافت، در برابر یورش تو مانند شاهِ تنها و بیمهره در شطرنج درمانده است. شاعر با واژههای رخ، پیل و شه بازی کرده است.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ تو رونوشتی از عالم ملکوت است و تو هرچه هست را دانستهای، جز یک واژه که «بهتر» است، زیرا چیزی بهتر از تو وجود ندارد.
هوش مصنوعی: نوروز و عید هر دو به خدمت تو شتافتند، با آنکه دولت تو از هر دو برتر و بینیاز است.
هوش مصنوعی: شکوه تو نوروز را با دو عید فرخنده کرد: یکی عیدِ همراهِ نوروز و دیگری چهرهٔ خجستهٔ تو که آن نیز همراه نوروز آمده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
یارب در آن کلاله چرا عقل گمره است
کان صد هزار حلقه شب رنگ بر مه است
هم در کنار سایه شمشاد اوست باغ
هم بر کران چشمه خورشید او چه است
نقش بهشت چیست از آن باغ یک گل است
[...]
عفو گناه فضل بود انتقام عدل
زان تا به این ز چرخ برین تا زمین ره است
کی فضل را گذارد و آرد به عدل روی
دانا که از تفاوت این هر دو آگه است
شیرینی نشاط، جهان را گرفته است
صبح از هوای تر شکر آب دیده است
زین سال و ماه فرصت کارت منزه است
مژگان دمی که سایه کند روز بیگه است
تا کی غرور چیدن و واچیدن هوس
در خانه این بساط که افکندهای ته است
سعی نفس چو شمع به پستیست رهبرت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.