شمارهٔ ۳ - در مدح علاء الدوله ابوالمظفر نصرة الدین اتسز و لزوم آسمان و زمین در هر بیتی
ای زمین را از رخت ، چون آسمان ، فرو بها
بوسه ای را از لبت ملک زمین زیبد بها
یک زمان دو زلف را زان روی چون مه دور کن
تا زمین را بیش گردد ز آسمان فرو بها
گر زمانی چون زمین نزدیک من گیرد قرار
من بفر تو زجور آسمان گردم رها
گر نشاند آسمان پیش توام بر یک زمین
از زمین گردم بشکر ، از آسمان یابم وفا
از زمین در طاعت عشق تو گر خاضع ترم
با منت چون آسمان تا کی بود قصد جفا؟
ای زمینی سرو سیمین و آسمانی صورتی
رؤیت مه بینمت بر روی و زهره بر قفا
گر تو سرو بوستانی بر روان رفتن زچیست؟
ور تو ماه آسمانی بر زمین رفتن چرا؟
از برای وعدهٔ یک بوسه ، ای ماه زمین
چند سر گردان چو ماه آسمان داری مرا؟
آسمان را در ملاحت چون تویی حاصل نشد
از زمین روم و چین و خاک خر خیز و ختا
آسمانی طالعی دارم ، که بی سودای تو
بر زمین گامی نهادن نیست نزد من روا
گر نگیری در کنارم چون زمین را آسمان
گشته گیر از آسمان روزم سیه ، رنجم هبا
ز آسمان حسن اگر چون مه بتابی بر زمین
پارسایان را کنی در یک زمان ناپارسا
چون تو در خوبی بزیر آسمان ماهی کدام ؟
بر زمین یارای چون خوارزمشاهی را کجا؟
بوالمظفر ، خسرواتسز ، شاه ترکستان که هست
بر زمین مملکت چون آسمان فرمانروا
آن علاء دولت ودین ، کاسمانگون تیغ او
بر زمین دادست عدل و علم عالم را علا
در زمین از شهریاران جز مر و را کس ندید
آفتابی با کلاه و آسمانی با قبا
هیچ موضع در زمین بی عدل او باقی نماند
تا خدای آسمان ملک زمین دادش عطا
ای خداوندی ، که نزدیک زمین و آسمان
آفتاب افتخاری ، آسمان کبریا
آسمانی در جلال و قدر و شاهان زمین
در خطابت آسمان خوانند و این باشد سزا
برزمین چون روزی خلقان رساند جود تو
زآسمان خواندن نیفتد این خطاب تو خطا
آسمان تا نامهٔ خوارزمشاهی بر تو خواند
خوانده شد بر عمر خصمت نامهٔ عزل و فنا
آسمان داد و دینی ، آفتاب فضل و عدل
بر زمین از تاج و تختت منشر نور و ضیا
نیست در روی زمین یک پادشه با قدر تو
آسمان در خدمت تو پشت از آن دارد دو تا
جز بعدل اندر زمین راضی نباشد لاجرم
آسمان در بندگی دادست حکمت را رضا
هر کجا رزم تو باشد بر زمین ، آنجا کند
آسمان در موج خون بدسگالان آشنا
دادگر شاه زمین از آسمانی وز خدای
تا زتیغ تو رعایت یافت شرع مصطفا
آسمان را بر زمین یک عمر وبن عنتر نماند
تا زشمشیر تو نو شد نام تیغ مرتضا
بفکند تیر تو در رزم آسمان را بر زمین
گر ندارد نیزهٔ تو آسمان را بر هوا
گر گریزد دشمن تو از زمین بر آسمان
جانش از تن چون زمین از آسمان گردد جدا
زآسمان تیغ تو بارد همی فتح و ظفر
در زمین ملک تو روید گیاهی کیمیا
آسمان با آن سخا ، کندر سعادتهای اوست
بر زمین دست ترا خواند همی ابر سخا
در طریق خدمتت تو هر که پیماید زمین
زآسمان آید بگوش او ندای مرحبا
هر که را باشد مقام اندر زمین ملک تو
در جهان هرگز ندارد آسمانش بی نوا
عاجزست از رمح تو بر آسمان تیر شهاب
قاصرست از مرکب تو بر زمین باد صبا
اژدها با گنج باشد در زمین ، زان ساختست
آسمان رمح ترا بر گنج نصرت اژدها
در زمین هر کاشنایی یافت با درگاه تو
آسمان او را کند با بی نیازی آشنا
بدسگال تو زمین گشتست و تیغت آسمان
بر زمین از آسمان دایم همی بارد بلا
چون بحرب آیی ، زخون حلق و روی خصم تو
آسمان پر ارغوان گردد ، زمین پر کهربا
بر زمین ، هر لحظه ای ، کندر شمار ملک تست
نگذرد هرگز زحکم آسمان بروی و با
بر زمین از بس که خون دشمن دین ریختی
شد فتوحت چون نجوم آسمان بی منتها
زان گرفتست آسمان جرم زمین را در کنار
تا مصون دارد ز آفت عرصهٔ ملک ترا
بر زمین بیشی ، بر تبت ، زآفتاب و آسمان
آسمان تخت زیبد ، آفتابت متکا
حضرت تو بر زمین محراب اصحاب ثناست
هم چنان چون آسمان محراب اصحاب دعا
از پی آن تا بماند ملک و نامت جاودان
آسمانت را پر دعا کردم ، زمین را پر ثنا
آسمان شد لفظ من در مدحت شاه زمین
جاودان از آسمان ملک زمین بادت قضا
بر زمین بادت ظفر ، تا بر سما تابد نجوم
آسمان بادت رهی ، از زمین روید گیا
عدل را ، شاها ، بقا اندر بقای ملک تست
ملک بادت بر زمین ، تا آسمان دارد بقا
خدمت تو پیشه کرده پادشاهان زمین
و آسمان کرده ترا در پادشاهی مقتدا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به مدح علاء الدوله ابوالمظفر نصرة الدین اتسز پرداخته و او را به عنوان پادشاهی برجسته و عادل توصیف میکند که بر زمین و آسمان فرمانروایی میکند. شاعر ضمن تمثالپردازی از زیباییهای زمین و آسمان، عشق و وفاداری نسبت به پادشاه را بیان کرده و تاکید دارد که کارهای او موجب عدالت و علم در زمین شده است. او همچنین به قدرت و حاکمیت علاءالدوله اشاره کرده و او را به مثابهی آفتاب در میان شاهان دیگر معرفی مینماید. در پایان، شاعر با دعا برای بقا و دوام سلطنت او، از او به عنوان نمونهای از عدالت و سخاوت یاد میکند.
هوش مصنوعی: ای معشوقی که زمین از چهرهات مانند آسمان شکوه و جلوه یافته است، سزاوار است که بهای یک بوسه از لبت پادشاهی زمین باشد.
هوش مصنوعی: لحظهای دو زلفت را از آن چهرهٔ ماهمانند کنار بزن تا شکوه و روشنی زمین از آسمان هم بیشتر شود.
هوش مصنوعی: اگر لحظهای مانند زمین آرام نزد من بمانی، به برکت حضور تو از ستم آسمان و روزگار رها میشوم.
هوش مصنوعی: اگر روزگار مرا با تو در یک جا بنشاند، از زمین شکرگزار میشوم و از آسمان وفاداری میبینم.
هوش مصنوعی: من که در فرمانبرداری عشق تو از زمین فروتنترم، چرا تو مانند آسمانِ ستمگر همواره قصد آزار من داری؟
هوش مصنوعی: ای که قامتت سرو سیمین زمینی و چهرهات آسمانی است؛ در رویت ماه را میبینم و در پشت سرت ستارهٔ زهره را، یعنی از هر سو زیبا و درخشانی.
هوش مصنوعی: اگر سرو باغی، چرا راه میروی؟ و اگر ماه آسمانی، چرا بر زمین قدم میگذاری؟
هوش مصنوعی: ای ماهِ زمینی، تا کی برای وعدهٔ یک بوسه مرا مانند ماه آسمان سرگردان نگه میداری؟
هوش مصنوعی: آسمان از سرزمینهای روم و چین و خرخیز و ختا که به زیبارویی مشهورند، کسی به ملاحت تو پدید نیاورده است.
هوش مصنوعی: بختی آسمانی دارم که بدون عشق و سودای تو حتی یک گام بر زمین نهادن را روا نمیدانم.
هوش مصنوعی: اگر مرا مانند آسمان که زمین را در بر گرفته در آغوش نگیری، فرض کن روزگارم سیاه و رنجم بیحاصل شده است.
هوش مصنوعی: اگر از آسمان زیبایی مانند ماه بر زمین بتابی، پارسایان را در یک لحظه از پارسایی بیرون میبری.
هوش مصنوعی: زیر آسمان کدام ماهی در زیبایی همانند توست؟ همانگونه که بر زمین کسی توان برابری با خوارزمشاه را ندارد. (گریز از تغزل به مدح)
هوش مصنوعی: یعنی ابوالمظفر، خسرو اتسز، پادشاه ترکستان، که بر سرزمین فرمانرواییاش مانند آسمان حکم میراند.
هوش مصنوعی: او علاءالدوله و الدین است که شمشیر آسمانیرنگش بر زمین عدل را برپا داشته و دانش جهان را بلندی بخشیده است.
هوش مصنوعی: در میان پادشاهان زمین، کسی جز او را ندیدهاند که خورشیدی کلاهبر سر و آسمانی قباپوش باشد.
هوش مصنوعی: از وقتی خدای آسمان پادشاهی زمین را به او بخشید، هیچ جایی در زمین بیبهره از عدل او نمانده است.
هوش مصنوعی: ای خداوندگاری که در نزد زمین و آسمان، خورشید افتخار و آسمان بزرگی هستی.
هوش مصنوعی: در شکوه و قدر مانند آسمانی و پادشاهان زمین تو را در خطاب «آسمان» میخوانند و این شایستهٔ توست.
هوش مصنوعی: چون بخشش تو روزی مردم را بر زمین میرساند، آسمان خواندن تو خطا نیست؛ زیرا روزیرسانی کار آسمان است.
هوش مصنوعی: از زمانی که آسمان فرمان خوارزمشاهی را به نام تو خواند، بر عمر دشمنت فرمان برکناری و نابودی خوانده شد.
هوش مصنوعی: تو آسمانِ داد و دین و خورشید فضل و عدلی و از تاج و تخت تو بر زمین نور و روشنی پراکنده میشود.
هوش مصنوعی: بر روی زمین هیچ پادشاهی همپایهٔ تو نیست؛ از این روست که آسمان در خدمت تو پشت خم کرده است (خمیدگی آسمان را به تعظیم نسبت داده است).
هوش مصنوعی: چون تو در زمین جز به عدالت خشنود نمیشوی، ناگزیر آسمان نیز به بندگی، به فرمان تو رضایت داده است.
هوش مصنوعی: هر جا که تو بر زمین بجنگی، چنان خونی از بدخواهانت میریزد که گویی آسمان در موج آن خون شنا میکند. «آشنا کردن» در اینجا به معنای شنا کردن است.
هوش مصنوعی: تو به خواست آسمان و فرمان خدا پادشاه دادگر زمین هستی، زیرا شریعت پیامبر به یاری شمشیر تو نگهداری و پشتیبانی شد.
هوش مصنوعی: از روزی که شمشیر تو یاد شمشیر علی مرتضی را تازه کرد، آسمان بر روی زمین هیچ پهلوانی مانند عمرو بن عبدود را، که به دست علی کشته شد، زنده باقی نگذاشت. یعنی همهٔ دلاوران دشمن به دست تو نابود شدند.
هوش مصنوعی: اگر نیزهٔ تو آسمان را در هوا نگه نمیداشت، تیر تو در جنگ آسمان را بر زمین میانداخت. این بیت در ستایش نیروی تیر و نیزهٔ ممدوح اغراق میکند.
هوش مصنوعی: اگر دشمن تو از زمین به آسمان هم بگریزد، جانش از تنش جدا میشود، همانگونه که زمین از آسمان جداست.
هوش مصنوعی: از آسمانِ شمشیر تو پیوسته پیروزی و ظفر میبارد، و در سرزمین پادشاهی تو گیاهی میروید که مانند کیمیا گرانبهاست.
هوش مصنوعی: آسمان با همهٔ بخشندگیای که در اثرهای نیکِ آن هست، دست تو را بر زمین «ابرِ بخشش» مینامد.
هوش مصنوعی: هر کس در راه خدمت به تو زمین را بپیماید، از آسمان بانگ خوشامد به گوشش میرسد.
هوش مصنوعی: هر کس در سرزمین پادشاهی تو جای بگیرد، آسمان هرگز او را تهیدست و بیچیز نمیگذارد.
هوش مصنوعی: تیرِ شهاب در آسمان به پای نیزهٔ تو نمیرسد، و باد صبا بر زمین از تندیِ اسب تو بازمیماند.
هوش مصنوعی: در زمین، اژدها نگهبان گنج است؛ به همین سبب آسمان نیزهٔ تو را اژدهایی بر سر گنج پیروزی قرار داده است.
هوش مصنوعی: هر کس بر روی زمین با درگاه تو آشنا شود، آسمان او را بینیاز و توانگر میکند.
هوش مصنوعی: بدخواه تو مانند زمین شده و شمشیرت مانند آسمان؛ از این آسمان همیشه بلا بر آن زمین میبارد.
هوش مصنوعی: هنگامی که به جنگ میآیی، از خونِ گلوی دشمنت آسمان به رنگ سرخِ ارغوان درمیآید، و از چهرهٔ زرد و ترسیدهٔ او زمین پر از کهربا میشود.
هوش مصنوعی: در هر لحظهای که در شمار روزگار پادشاهی توست، به حکم آسمان هرگز بیماری وبا بر زمین نمیگذرد.
هوش مصنوعی: آنقدر خون دشمنان دین را بر زمین ریختی که پیروزیهایت مانند ستارگان آسمان بیشمار شده است.
هوش مصنوعی: آسمان کرهٔ زمین را از آن رو در آغوش گرفته است که سرزمین پادشاهی تو را از آسیب نگه دارد.
هوش مصنوعی: تو بر زمین از نظر مقام از خورشید و آسمان برتری؛ سزاوار است که آسمان تخت تو باشد و خورشید تکیهگاهت.
هوش مصنوعی: درگاه تو بر زمین قبلهٔ ستایشگران است، همانگونه که آسمان قبلهٔ دعاکنندگان است.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید: برای آنکه پادشاهی و نام تو جاودان بماند، آسمانِ تو را از دعا و زمینت را از ستایش پر کردم.
هوش مصنوعی: سخن من در ستایش شاه زمین به بلندی آسمان رسید؛ امیدوارم تقدیر آسمانی همیشه پادشاهی زمین را نصیب تو کند.
هوش مصنوعی: تا وقتی ستارگان در آسمان میدرخشند، پیروزی بر زمین از آنِ تو باشد، و تا وقتی از زمین گیاه میروید، آسمان بندهٔ تو باشد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، پایداری عدالت در گروِ پایداری پادشاهی توست؛ پس تا آسمان برپاست، پادشاهی زمین از آنِ تو باشد.
هوش مصنوعی: پادشاهان زمین خدمتگزاری تو را پیشهٔ خود ساختهاند، و آسمان تو را پیشوای پادشاهان قرار داده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
عسکری شکر بود تو گو بیا میشکرم
ای نموده ترش روی ار جا بد این شوخی ترا
از که آمختی نهادن شعرهائی شوخ چم
گر برستی شاعران هرگز نبودی آشنا
کشه بر بندی گرفتی در گدائی سرسری
[...]
پادشا بر کامهای دل که باشد؟ پارسا
پارسا شو تا شوی بر هر مرادی پادشا
پارسا شو تا بباشی پادشا بر آرزو
کآرزو هرگز نباشد پادشا بر پارسا
پادشا گشت آرزو بر تو ز بیباکی تو
[...]
تا دل من در هوای نیکوان گشت آشنا
در سرشک دیده ام کرد این دل خونین شنا
تا مرا بیند بلا با کس نبندد دوستی
تا مرا بیند هوی با کس نگردد آشنا
من بدی را نیک تر جویم که مردم را بدی
[...]
شاعران بینوا خوانند شعرِ با نوا
وز نوای شعرشان، افزون نمی گردد نوا
طوطیانه گفت و نتوانند جز آموخته
عندلیبم من که هر ساعت دگر سازم نوا
اندر آن معنی که گوید بِدهَمِ انصاف سخن
[...]
ای جهانداری که هستی پادشاهی را سزا
در جهانداری نباشد چون تو هرگز پادشا
از بشارتهای دولت وز اشارتهای بخت
شاه پیروز اختری و خسرو فرمانروا
پادشاهی یافته است از نام تو عز و شرف
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.