چو شست گشت کمان قامت چو تیر مرا
چو شست راست برآمد بهار و تیر مرا
چو تیر کان زکمان از گشاد شست پرد
پرید عمرو کمان گشت و شست تیر مرا
ز شست زلف کمان ابروان و تیر قدان
نماند بهره و حظ و نصیب و تیر مرا
چو تیر محترقم ز آفتاب و با پیری
فتاده کار چو با آفتاب و تیر مرا
تحیر است چو از دیدن ستاره بروز
ز دیدن قمر اندر شبان تیر مرا
چنان بنور دو چشمم رسیده نقصانی
که جز سها ننماید مه منیر مرا
کنون دو چشم مرا لاله و زریر یکی است
چرا که عارض چون لاله شد زریر مرا
بفحش و هزل جوانی به پیری آوردم
که هیچ شرم نبود از جوان و پیر مرا
یکی به دو نه برآمد شمار طاعت من
برآمد از گنهان مبلغ خطیر مرا
بفسق و عصیان اندر تف سعیر شدم
که دم نشد زندامت چو زمهریر مرا
بسی گناه صغیر و کبیر کردم کسب
که نز کبیر خطر بود و نز صغیر مرا
بهر صغیر عذابی کبیر را اهلم
اگر نه عفو کند خالق کبیر مرا
ز پادشاه و دبیر است شر و خیر نویس
که یک نفس نبود زان و این گزیر مرا
دبیر خیر ز من فارغ و نوشته شده است
هزار نامه شر از دگر دبیر مرا
نیامد از من خیری و در دلم همه آن
که حق پذیرد بی خیر خیر خیر مرا
بیک ندم بپذیرد حق ار بود یکدم
زبان و سینه حق گول حق پذیر مرا
بهر گناه مشار الیه خلق شدم
از آنکه وسوسه دیو بد مشیر مرا
نماند در همه عالم ره بدی الاک
هماره بود در آن راه بد مسیر مرا
پیاز نیکی من هیچگونه تن نگرفت
بدین سزد که بکوبند سر چو سیر مرا
چو مصر جامعم از هر بدی و میترسم
از آنکه سوی جهنم بود مسیر مرا
بآب فسق و فساد و خطا و جرم و زلل
نیافریده خداوند من نظیر مرا
ورا از آنکه نگویم نظیر و نشناسم
ز جور این تن جابر بود مجیر مرا
ز دست شیطان در پای دام معصیتم
جز او نباشد ازین دام دستگیر مرا
ز رفتن در سلطان بکسب کردن زر
نگاه دارد سلطان بی وزیر مرا
چنانکه دایه دهد انگبین و شیر بطفل
دهد ز کوثر فضل انگبین و شیر مرا
در آفرینش خود چون نگه کنم گویم
سرشته شد ز بدی مایه خمیر مرا
تنور عفو تو گرم آمد ای خدای ودود
بدست توبه شود بسته یک فطیر مرا
گمان من بتو است آنکه عاقبت نکنی
نه از قلیل عقوبت نه از کثیر مرا
نقیر و قطمیر از من گناه اگر بودی
مکن خطاب ز قطمیر و از نقیر مرا
ز نفس خود بنفیر آمدم تو رس فریاد
ز نفس من که نفس آمد از نفیر مرا
من ار بمیرم شمع ضمیر من نمرد
که چشم دل بود از نور او قریر مرا
ز بحر جرم نماند اثر برحمت تو
اگر بود ز ثری جرم تا اثیر مرا
اگر بظاهر در ظلمتم ز جرم و زلل
ز نور دین تو شعله است در ضمیر مرا
بوقت مرگ چو با دیو کارزار کنم
تو باش تا نبرد دیو دین نصیر مرا
دم از ندم چو برارم ز قعر سینه بلب
مران بسوی دو لب دوزخ قعیر مرا
بمن فرست بتسلیم و قبض جان ملکی
که از سلامت ایمان بود بشیر مرا
بزیر خاک ملقن تو باش وقت سوآل
که تا صواب رود پاسخ نکیر مرا
رسول گفت امیر سخن بود شاعر
بدین قصیده سزد خوانی ار امیر مرا
امیر اگر بود از اهل تیغ و تاج و سریر
ز فضل تاج ده و از خرد سریر مرا
تو دار تیغ زبان مرا چنان جاری
که گاه نظم نداند کس از جریر مرا
چو سوزنی لقب آمد ز حر نار سفر
برون جهان چو سر سوزن از صریر مرا
ز من بجد شبیر و شبر سلام رسان
بحشر با شبرانگیز و با شبیر مرا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به شرح حال خود میپردازد و احساس عجز و ناتوانیاش را در برابر پیری و گناهان ابراز میکند. وی به زیباییها و زشتیهای زندگی نگاهی میکند و از دستاوردها و ناکامیهای خود میگوید. شاعر از تاثیرات منفی گناهان بر روح و نفسش صحبت میکند و به امید عفوی الهی، از خداوند طلب رحمت میکند. همچنین او خواهان یاری از خداوند در زمان مرگ برای رهایی از عذاب است و در نهایت، با اشاره به نامش "سوزنی"، حقایق زندگی را به تصویر میکشد.
هوش مصنوعی: وقتی قامتم که مانند تیر راست بود در شصتسالگی مثل کمان خمیده شد، بهار و تابستان عمرم درست به شصت رسید.
هوش مصنوعی: عمرم مانند تیری که با رها شدن شست از کمان میپرد، پرید و رفت. قامت تیرمانندم کمان شد و سالم به شصت رسید.
هوش مصنوعی: از زلف داممانند و ابروی کمانی و قامت تیرگونهٔ زیبارویان دیگر هیچ بهره و نصیبی برایم نمانده است.
هوش مصنوعی: مانند ستارهٔ عطارد که نزدیک خورشید میسوزد، من سوختهام. در پیری حال من با روزگار مانند حال عطارد با خورشید شده است.
هوش مصنوعی: دیدن ماه در شبهای تاریک برایم همانقدر مایهٔ حیرت و دشواری است که دیدن ستاره در روز؛ یعنی چشمانم ضعیف شده است.
هوش مصنوعی: نور چشمانم چنان کم شده که ماه تابان را مانند ستارهٔ کمنور سُها میبینم.
هوش مصنوعی: اکنون چشمانم لاله را از گیاه زرد زریر تشخیص نمیدهد، چون چهرهٔ سرخ من مانند زریر زرد شده است.
هوش مصنوعی: جوانی را با دشنام و شوخیهای زشت به پیری رساندم و از هیچ پیر و جوانی شرم نکردم.
هوش مصنوعی: شمار طاعت و عبادتم بسیار ناچیز بود، اما گناهانم به مقدار بزرگی رسید.
هوش مصنوعی: با فسق و نافرمانی در آتش سوزان دوزخ افتادم، چون هیچ نَفَس پشیمانی که مانند سرمای زمهریر آن آتش را خنک کند از من برنیامد.
هوش مصنوعی: گناهان کوچک و بزرگ بسیاری انجام دادم و نه از گناه بزرگ پروا داشتم و نه از گناه کوچک.
هوش مصنوعی: برای هر گناه کوچک سزاوار عذابی بزرگم، مگر آنکه آفریدگار بزرگ مرا ببخشد.
هوش مصنوعی: از سوی خداوند دو فرشتهٔ نویسنده گماشته شدهاند که نیکی و بدی را مینویسند و یک لحظه از آنها گریزی ندارم.
هوش مصنوعی: فرشتهٔ نویسندهٔ نیکیها از من کاری ندارد، اما فرشتهٔ دیگر هزار نامه از بدیهایم نوشته است.
هوش مصنوعی: هیچ کار نیکی از من سر نزده است و همهٔ امیدم این است که خداوند مرا بینیکی و رایگان بپذیرد.
هوش مصنوعی: اگر زبان و دلم یک لحظه حقگو و حقپذیر باشد، خداوند با یک پشیمانی مرا میپذیرد.
هوش مصنوعی: در هر گناهی مردم با انگشت مرا نشان دادند، چون وسوسهٔ شیطان مشاور من بود.
هوش مصنوعی: در همهٔ جهان هیچ راه بدی نماند که من همیشه در آن نرفته باشم.
هوش مصنوعی: نیکی من مانند پیازی بود که هرگز رشد نکرد و جان نگرفت. از این رو سزاوارم که سرم را مانند سیر بکوبند.
هوش مصنوعی: مانند شهر جامعی که همه چیز در آن هست، من همهٔ بدیها را در خود دارم و میترسم راهم به سوی دوزخ باشد.
هوش مصنوعی: خداوند در فسق و تباهی و خطا و گناه و لغزش کسی را مانند من نیافریده است.
هوش مصنوعی: چون برای خداوند همتایی قائل نیستم و هیچ مانندی برای او نمیشناسم، او پناهدهندهٔ من از ستم این تن ستمگر و نفس سرکش است.
هوش مصنوعی: به دست شیطان در پای دام گناه گرفتار شدهام و جز خداوند کسی نیست که مرا از این دام برهاند.
هوش مصنوعی: خداوند، آن پادشاهی که به وزیر نیاز ندارد، مرا از رفتن به درگاه پادشاهان برای به دست آوردن زر بازمیدارد و بینیاز میکند.
هوش مصنوعی: همانگونه که دایه به کودک عسل و شیر میدهد، خداوند از چشمهٔ کوثر فضل و بخشش خود به من عسل و شیر میخوراند.
هوش مصنوعی: وقتی به آفرینش خود مینگرم، میگویم که مایهٔ خمیر وجودم از بدی سرشته شده است.
هوش مصنوعی: ای خدای مهربان، تنور بخشش تو گرم است؛ با دست توبه نانی پاک و بیخمیرمایهٔ بدی برایم پخته خواهد شد، یعنی توبه وجود آلودهام را پاک میکند.
هوش مصنوعی: گمان نیک من به تو این است که در پایان کار مرا نه اندکی و نه بسیار عذاب نخواهی کرد.
هوش مصنوعی: اگر از من گناهی به اندازهٔ ذرههای بسیار ناچیز سر زده است، مرا دربارهٔ آن گناهان خرد بازخواست مکن.
هوش مصنوعی: از دست نفس خود به ناله و فریاد آمدهام؛ تو به فریادم برس و مرا از نفسم برهان، که هر نفسم از ناله برمیآید.
هوش مصنوعی: اگر من بمیرم، شمع دل و جانم خاموش نمیشود، زیرا چشم دلم از نور آن روشن است.
هوش مصنوعی: اگر گناهانم از زمین تا آسمان را هم پر کند، با رحمت تو از دریای گناهم اثری باقی نمیماند.
هوش مصنوعی: اگرچه در ظاهر به سبب گناه و لغزش در تاریکیام، از نور دین تو شعلهای در دلم روشن است.
هوش مصنوعی: هنگام مرگ که با شیطان میجنگم، تو یاورم باش تا شیطان ایمانم را نرباید.
هوش مصنوعی: وقتی آه پشیمانی را از ژرفای سینه به لب میآورم، مرا به سوی دهانهٔ دوزخ ژرف مران.
هوش مصنوعی: برای گرفتن جانم فرشتهای بفرست که مژدهٔ سلامت ایمانم را به من بدهد.
هوش مصنوعی: در گور، هنگام پرسش فرشتگان، تو پاسخ را به من بیاموز تا جوابم به نکیر درست باشد.
هوش مصنوعی: پیامبر فرموده که شاعران امیران سخناند؛ با این قصیده شایسته است که مرا امیر بخوانی.
هوش مصنوعی: اگر امیر باید شمشیر و تاج و تخت داشته باشد، به من از فضل تاج و از خرد تخت عطا کن.
هوش مصنوعی: شمشیر زبانم را چنان روان نگه دار که در شعر گفتن کسی مرا از جریر، شاعر نامدار عرب، بازنشناسد.
هوش مصنوعی: چون لقبم سوزنی است، مرا از گرمای آتش دوزخ بیرون بجهان، همانگونه که نوک سوزن به آسانی از پارچه بیرون میآید.
هوش مصنوعی: سلام مرا به جد حسن و حسین، یعنی پیامبر، برسان و در روز رستاخیز مرا با حسن و حسین برانگیز.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بهر نوا ندهی صوت دلپذیر مرا
چشیدهٔ مزهٔ آتشین ضمیر مرا
نظیر من بجهان طوطئی نخواهی یافت
مگر در آینه پیدا کنی نظیر مرا
بجز صلای محبت بخوان نعمت حسن
[...]
فغان که سوخت جهان بهانه گیر مرا
چو صبح کرد به فصل شباب، پیر مرا
ز موج خیزی دریای عشق، پنداری
که مورم و گذر افتاده بر حصیر مرا
درین چمن نه چنان خفته ام که از غفلت
[...]
بگو به آن مژهها تا زنند تیر مرا
ز پیش چشم تو رم میکنم بگیر مرا
حنا نیام که توان بستنم به آسانی
توان به خون جگر کرد دستگیر مرا
به خاک چون ننِشینم که آن کمانابرو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.