ایا دستور هامان وش که نمرودی شدی سرکش
تو فرعونی و چون قارون بمالست افتخار تو
چو مردم سگسواری کن اگرچه نیستی زیشان
وگرنه در کمین افتد سگ مردم سوار تو
بگرد شهر هر روزی شکارت استخوان باشد
که کهدانی سگی چندند شیر مرغزار تو
چو تشنه لب از آب سرد آسان برنمی گیرد
دهان از نان محتاجان سگ دندان فشار تو
بگاو آرند در خانه بعهد تو که و دانه
ز خرمنهای درویشان خران بی فسار تو
بظلم انگیختی ناگه غباری و ز عدل حق
همی خواهیم بارانی که بنشاند غبار تو
بجاه خویش مفتونی و چون زین خاک بگذشتی
بهر جانب رود چون آب مال مستعار تو
ز خر طبعی تو مغروری بدین گوسالهٔ زرین
که گاو سامری دارد امل در اغترار تو
بسیج راه کن مسکین، درین منزل چه می باشی
امل را منتظر، چون هست اجل در انتظار تو
چو سنگ آسیا روزی ز بی آبی شود ساکن
دراین طاحون خاک افشان اگر چرخی مدار تو
نگیری چون هوا بالا و این خاکت خورد بی شک
چو آب ارچه بسی باشد دراین پستی قرار تو
تو نخل بارور گشتی بمال و دست رس نبود
بخرمای تو مردم را ز بخل همچو خار تو
رهت ندهند اندر گور سوی آسمان زیرا
چو قارون در زمین ماندست مال خاکسار تو
ازین جوهر که زر خوانند محتاجان ورا یک جو
بمیتین برتوان کند از یمین کان یسار تو
ترا در چشم دانایان ازین افعال نادانان
سیه رو می کند هر دم سپیدی عذار تو
مسلمان وقتها دارد ز بهر کسب آمرزش
ولی آن وقت بیرونست از لیل و نهار تو
ترا در قوت نفس است ضعف دین و آن خوشتر
که نفس تست خصم تو و دین تو حصار تو
حصارت را کنی ویران و خصمت را دهی قوت
که دینت رخنهها دارد ز حزم استوار تو



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده هجو و نکوهشی است خطاب به وزیری ستمگر و بخیل که شاعر او را به هامان و نمرود و فرعون و قارون مانند میکند. شاعر از غارت نان و خرمن درویشان به دست کارگزاران او شکایت میکند و از خدا میخواهد غبار ستمش را فرو بنشاند. سپس با یادآوری مرگ و بیوفایی مال، غرور و بخل او را سرزنش میکند. در پایان نشان میدهد که او نفسِ دشمن را نیرومند و دینِ نگهبان را ویران کرده است.
هوش مصنوعی: ای وزیری که مانند هامانی و چون نمرود سرکش شدهای، تو فرعونی و مانند قارون به مال و ثروتت مینازی.
هوش مصنوعی: مانند مردان واقعی سگِ نفس و زیردستانت را مهار کن و بر آن سوار باش، هرچند از آن مردان نیستی. وگرنه آن سگی که اکنون بر مردم سوار است، در کمین خودِ تو خواهد نشست.
هوش مصنوعی: شکار مأموران تو هر روز در گوشه و کنار شهر جز استخوان نیست. آنها که شیرهای مرغزار تو به نظر میآیند، در حقیقت چند سگ کاهدانیاند و جز چیزهای ناچیز به چنگشان نمیافتد.
هوش مصنوعی: همانگونه که تشنه به آسانی لب از آب سرد برنمیدارد، سگِ دندانفشار تو هم دهان از نان نیازمندان برنمیدارد.
هوش مصنوعی: در روزگار تو، خرهای بیافسارت (یعنی کارگزاران بیلگامت) کاه و دانه را از خرمن درویشان بار گاو میکنند و به خانه میبرند.
هوش مصنوعی: تو با ستم ناگهان گرد و غباری برانگیختی، و ما از عدل خداوند بارانی میخواهیم که این غبار تو را فرو بنشاند.
هوش مصنوعی: فریفتهٔ مقام خود شدهای، اما چون از این دنیا بروی، مال عاریهایات مانند آب به هر سو پراکنده میشود.
هوش مصنوعی: از خوی خرانهات به این گوسالهٔ زرین، یعنی ثروت، مغروری. گوسالهٔ سامری هم امید دارد که تو فریب او را بخوری.
هوش مصنوعی: ای بیچاره، توشهٔ سفر آخرت را آماده کن. چرا در این منزل دنیا ماندهای و چشم به آرزو دوختهای، در حالی که مرگ چشم به راه توست؟
هوش مصنوعی: در این آسیای خاکافشانِ دنیا، اگر گردش تو مانند گردش فلک هم باشد، روزی چون سنگ آسیایی که آبش بریده شده از حرکت میایستی.
هوش مصنوعی: تو مانند هوا به بالا نمیروی و بیگمان این خاک تو را میخورد. مانند آب، هرچند مدتی دراز در این پستی آرام گرفته باشی.
هوش مصنوعی: با مال و ثروت مانند نخل باردار شدهای، اما چون بخلت مانند خار است، دست مردم به خرمای تو نمیرسد.
هوش مصنوعی: در گور تو را به سوی آسمان راه نمیدهند، زیرا مال خوارشدهات مانند گنج قارون در زمین مانده و تو را پایین نگه میدارد.
هوش مصنوعی: نیازمندان حتی با کلنگ هم نمیتوانند از کانِ ثروت تو یک جو از این گوهری که زرش مینامند بیرون بکشند. یعنی بخل تو چنان است که کسی بهرهای از مالت نمیبرد.
هوش مصنوعی: این کارهای نادانانه، سپیدی چهره یا محاسن تو را در چشم دانایان هر لحظه به روسیاهی و رسوایی بدل میکند.
هوش مصنوعی: مسلمان اوقاتی دارد که در آن برای آمرزش خواستن عبادت میکند، اما چنین وقتی در شب و روز تو یافت نمیشود.
هوش مصنوعی: در تو، قوت نفس مایهٔ ضعف دین شده است. حال آنکه بهتر آن است که نفس را دشمن خود بدانی و دین را دژ خود.
هوش مصنوعی: تو دژ خود را ویران میکنی و به دشمنت نیرو میدهی. از همین «دوراندیشیِ استوار» توست که دینت پر از رخنه شده است؛ این سخن طعنه است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
دلم را کرد صد پاره به سینه خار خار تو
مرا این گل شکفت و بس همه عمر از بهار تو
تو، سلطان، چون گدایان را زکوة حسن فرمایی
مرا این بس که زیر پا شوم هنگام بار تو
سر خود می زنم بر آستانت تا برآید جان
[...]
چو بگذشت از غم دنیا بغفلت روزگار تو
در آن غفلت ببی کاری بشب شد روز کار تو
چو عمر تو بنزد تست بی قیمت، نمی دانی
که هر ساعت شب قدرست اندر روزگار تو
چه روبه حیلها سازی ز بهر صید عوانی
[...]
چنان شد همنشینم چشم مست فتنهبار تو
که آمد پیشتر از من به راه انتظار تو
کجا می میکشیدی با حریفان دوش، کامروزم
خبر از صحبت شب داد چشم پرخمار تو
کنی سرگشته هر دم قاصدی، گویا نمیدانی
[...]
چه خوش باشد که گردد دیده روشن از عذار تو
جواهر سرمه بینش شود خط غبار تو
تو مشغول شکار باز و شاهینی، چه می دانی
که ما را چشم و دل چون می پرداز انتظار تو
غزالان حرم را داغ دارد از سرافرازی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.