بخش ۱۵ - حکایت
آن شنیدی که بود پنبهزنی
مفلس و قلتبانش خواند زنی
گفتش ای زن مرا به نادانی
مفلس و قلتبان چرا خوانی
چه بود جرم من چو باشم من
مفلس از چرخ و قلتبان از زن
زیرکی را که دل نخواهد رنج
عافیت کنج به قناعت گنج
هرکه این کنج و گنج بگذارد
کس از او او ز کس نیازارد
زانکه در دهر سگ پرستانند
راست چون موش آفت نانند
صدهزاران فتوح در یکدم
به بر آید ز آدم و عالم
بیدل و دین ازین خداوندی
به خدای ار تو هیچ بربندی
دور شو زین جهان که آنِ تو نیست
چه بوی آنِ او که آنِ تو نیست
بیتو ایّام کارها کردست
چون تو بسیار کس رها کردست
پیش از این بس که بود چرخ کبود
زین سپس بس که نیز خواهد بود
بر وفای زمانه کیسه مدوز
بگذرانش به قوت روز به روز
بر بُراق خرد نشین پیوست
دور باش از هوای گاوپرست
چه کنی خویش خویشت اللّٰه بس
هرچه زو بگذری هوا و هوس
صدق به صدق مخرقه یله کن
ساز کشتی به بحر در خله کن
ذرهای صدق به که اندر راه
بجز از صدق نیست هیچ پناه
آهو از صدق اگر شود آگاه
شیر گیرد به کمترین روباه
بهاقلی بسنده کن در راه
چند از این باقلی کرمک خواه
قوم موسی چو از براق خرد
دور ماندند درگذرگه بد
از سمند هدی گسسته چو چنگ
رختادبار بسته بر خر لنگ
از نهاد نهال صد ساله
بیخ بر داد شاخ گوساله
از هوا این چنین بسی بینی
مگسی را چو کرگسی بینی
خرمگس کم حیات بسیار آز
کرگس اندک نیاز افزون ناز
مگسی با حدث قناعت کرد
کرگس اندر هوا شجاعت کرد
زان قناعت بضاعت و خواریست
زین شجاعت شناعت و زاریست
کارت آن به کز آن رهد عاقل
اُنست آن به کز آن رمد جاهل
سینه را همچو چرک ساز حصار
زان سپس باش گو جهان پر مار
سینه را هرکه حصن خود سازد
ملک هفت آسمان بدو نازد
عمر بر مرد غمر چه فروشی
در هوا و هوس چرا کوشی
با دو چشم پر آب رخ به دل آر
خندهٔ بیهده به گل بگذار
که بهین مایه از ره جد و جدّ
سنّت احمدست و فرض احد
طاعت ایزدی بضاعت را
سنّت احمدی شفاعت را
فرضاللّٰه چون به جای آری
عرش را سر به زیر پای آری
سنّت مصطفی چو بگزاری
کافر و گبر را نیازاری
خوی خود را بدین دو نیکو کن
سنّت این و خدمت او کن
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر درباره زندگی و تأملاتی در مورد قناعت، حکمت و اخلاق انسانی است. شاعر به مردی پنبهزن میپردازد که به خاطر نادانیاش، خود را با لقب "مفلس" و "قلتبان" نامیده است. او میپرسد چرا باید خود را به این عنوانها بخواند و بر این باور است که قناعت و دوری از دلبستگیهای مادی، باعث آرامش و خوشبختی میشود. همچنین اشاراتی به خطرات تعلق به دنیا و هوسها دارد و میگوید که اگر کسی به حقیقت و راستگویی پایبند باشد، در زندگی به آرامش میرسد. شاعر تأکید میکند که زندگی انسانها با معانی عمیقتری از دنیای مادی درمیآمیزد و به پیروی از رفتار و سنن پیامبران توصیه میکند. در نهایت، هدف از این نکات رسیدن به یک زندگی معنادار و خدمت به دیگران است.
هوش مصنوعی: آن را شنیدی که مردی بیپول در حال پنبهزنی، زنی را به کمک میطلبد.
هوش مصنوعی: او به زن میگوید: به من نادان و بیچیز چرا چنین میگویی؟
هوش مصنوعی: من چه گناهی کردهام که به خاطر ناتوانیام در زندگی و بیپولیام، از گردش روزگار و زخمهایی که از زنان خوردهام، رنج میبرم؟
هوش مصنوعی: کسی که هوشیار باشد و دلش نخواهد در زحمت باشد، میتواند با قناعت و رضایت به زندگی آرام و خوب ادامه دهد.
هوش مصنوعی: هرکسی که به این جایگاه و داراییهای معنوی توجه کند و آنها را ترک نکند، هیچکس نمیتواند به او آسیب بزند.
هوش مصنوعی: زیرا در این دنیا افرادی هستند که مانند سگ وفادارند و در عوض، برخی دیگر مانند موش به دنبال آزار و اذیت دیگران و نابود کردن منابع زندگی هستند.
هوش مصنوعی: در یک لحظه، دستاوردهای بسیاری از آدم و جهان میتواند به دست آید.
هوش مصنوعی: اگر دل و ایمان به این خداوند نداشته باشی، هیچ چیز از او به تو نمیرسد.
هوش مصنوعی: از این جهان دوری کن زیرا که این مکان برای تو نیست. چه سود از بوی آن چیز که تعلقی به تو ندارد؟
هوش مصنوعی: بدون تو، روزگار به کارهایش ادامه میدهد و مثل تو، خیلیها را رها کرده است.
هوش مصنوعی: قبل از این، چرخ آسمان بسیار چرخیده و تجربههای زیادی را به همراه داشته است. از این پس نیز باید انتظار داشته باشیم که همچنان چرخش این چرخ ادامه داشته باشد و حوادث و تغییرات جدیدی رخ دهد.
هوش مصنوعی: به خاطر وفای زمانه، کیسهات را پر نکن و روزها را به شرط روزی خوب بگذران.
هوش مصنوعی: با عقل و هوش خود به جلو حرکت کن و از افکار و اعتقادات کسانی که به دنیای مادی و ظاهری وابستهاند دوری کن.
هوش مصنوعی: هرچه بخواهی، در نهایت به خداوند وابستهای و باید با خواستهها و تمایلات خود کنار بیایی.
هوش مصنوعی: با صداقت و راستی، خود را از دسیسهها و فریبها رها کن و آماده شو تا با اراده و قدرت به دریا بپردازی و در آن به سفر بپردازی.
هوش مصنوعی: یک ذره صداقت بهتر از این است که در مسیر زندگی به غیر از صداقت هیچ تکیهگاهی نداشته باشی.
هوش مصنوعی: اگر آهو از صداقت و نیات قلبی دیگران باخبر شود، حتی شیر هم دست از چنگال خود کشیده و به سادگی فریب روباه را میخورد.
هوش مصنوعی: در مسیر زندگی، کافی است به مقدار محدودی قناعت کنی و نیازی به جمعآوری زیاد از چیزهای بیارزش نیست.
هوش مصنوعی: قوم موسی وقتی که از وسیله نقلیه آسمانی دور شدند، در جایی نامناسب و خراب گرفتار شده و در مضیقه قرار گرفتند.
هوش مصنوعی: زمانی که اسب یال و دم خود را از دست داده و به شدت افسرده و زخمی است، راهی داریم که به سمت هدف خود ادامه دهیم با وجود اینکه سوار بر یک الاغ لنگ هستیم.
هوش مصنوعی: از ریشهٔ درختی که صد سال عمر دارد، شاخهای به اندازهٔ شاخ گوساله رشد کرده است.
هوش مصنوعی: جالب است که در آسمان میتوانی مگسی را ببینی که رفتار و ویژگیهایی شبیه به کرگس دارد.
هوش مصنوعی: مگس خوشحال و پر انرژی است، اما عمرش کوتاه بوده و به راحتی خوشبختیاش را از دست میدهد. در حالی که کرگس که نزدیک به اوست، با نیاز کم و به آرامی زندگی میکند و به خاطر همین، ناز و نعمتش بیشتر است.
هوش مصنوعی: یک مگس با کمطلبی و قناعت خود را راضی کرد، در حالی که یک کرگدن در آسمان با شجاعت و جسارت پرواز کرد.
هوش مصنوعی: از قناعت و کمبود، به ذلت و حقارت دچار میشویم و از شجاعت و دلیری به بیغیرتی و زاری میرسیم.
هوش مصنوعی: کسی که عاقل است، از کارهایی که او را دور میکند، دوری میگزیند. اما جاهل نمیتواند از آن کارها فاصله بگیرد و همچنان در آنها میماند.
هوش مصنوعی: دل را مانند دژی محکم بساز، چرا که پس از آن به تو میگوید، دنیا پر از مشکلات و خطرات است.
هوش مصنوعی: هر کسی که دلش را به مکان امنی تبدیل کند، ملک هفت آسمان به او افتخار خواهد کرد.
هوش مصنوعی: زندگی بر مردان جاهل و نادان با عشق و آرزوها چه ارزشی دارد؟ چرا خود را در پی خواستههای زودگذر میکشی؟
هوش مصنوعی: با دو چشم پر از اشک، به دل من نگاهی کن و لبخند بیموردی را بر گل بگذار.
هوش مصنوعی: بهترین و ارزشمندترین چیز از طریق تلاش و کوشش در راستای سنت پیامبر اسلام به دست میآید و این امر یک وظیفه ضروری است.
هوش مصنوعی: عبارت به این معناست که اطاعت از خداوند باید با عمل به دستورات پیامبر (حضرت محمد) همراه باشد و در این مسیر، شفاعت و نجات انسانها از سوی پیامبر براساس اعمال و استعدادهای آنان صورت میگیرد. یعنی برای رسیدن به رحمت الهی، بایستی هم به پرستش خدا توجه کرد و هم به راهنماییهای پیامبر عمل کرد.
هوش مصنوعی: اگر فرض کنیم که حقیقت و خدا به جای آری وجود داشت، آنوقت عرش (مقام بلند خداوند) را زیر پا قرار میدادی.
هوش مصنوعی: اگر به سنّت پیامبر توجه کنی، به هیچکس آزار نرسانی، حتی اگر آن فرد کافر یا غیرمذهب باشد.
هوش مصنوعی: خوی خود را با این دو روش زیبا کن و به سنت او و خدمت به او پرداخته و احترام بگذار.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.