بخش ۲۵ - در حلم پادشاه و احتمال از زیردستان
بشنو تا ابوحنیفه چه گفت
صفّهٔ عقل خویش را چون رُفت
که سفیهی چو داد دشنامش
گشت خامش ز گفتن خامش
گفت از این ژاژ او چه آزارم
آنچه او گفت بیش بنگارم
گر چنانم بشویم آن از خود
ورنهام با بدی چه گویم بَد
زو بهم چونکه عیب خود جویم
ورنه چه او چه من که بد گویم
مرد دیندار همچنین باشد
کز برون وز درونش دین باشد
نه خرد جُستن مراد خودست
از دو بد به گزین کنی خردست
گرچه با خام طبع تو نپزد
تو چنان زی برو که از تو سزد
گر کسی عیب تو کند بشنو
وآنچه عیبست جملگی بدرو
باغ دل را تو از بدی کن پاک
تا برآید نهال تو چالاک
گر کند عیب از دو بیرون نیست
یا بُوَد یا نه بر دو رای مایست
گر بود عیب آن ز خود بدرَو
ور نباشدت آن سخن به دو جو
گر تو معیوبی آن بشو از هوش
ور نهای ژاژ او میار به گوش
خلق اگر در تو خست ناگه خار
تو گل خویش ازو دریغ مدار
آنکه دشنام دادت از سرِ خشم
خاک پایش گزین چو سرمهٔ چشم
وانکه بد گفت نیکویی گویش
ور نجوید ترا تو میجویش
آنکه زَهرت دهد بدو ده قند
وانکه از تو بُرد درو پیوند
وانکه سیمت نداد زر بخشش
وانکه پایت برید سر بخشش
همه را در محلّ خویش بدار
هیچکس را ز خوی بد مازار
تا بوی در کنار وصل و فراق
دفتری از مکارم الاخلاق
هست در دین و ملک ظلم و محال
همچو در جسم و جان و با و وبال



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سنایی در این بخش که در باب بردباری پادشاه است، حکایت ابوحنیفه را میآورد که در برابر دشنام نادانی خاموش ماند و گفت اگر آن عیب در من باشد آن را میزدایم و اگر نباشد پاسخ بدی با بدی روا نیست. سپس از آن این قاعده را بیرون میکشد که عیبگویی دیگران یا راست است و باید آن را اصلاح کرد، یا دروغ است و نباید به آن اعتنا کرد. آنگاه به نیکی در برابر بدی فرا میخواند، مانند قند در برابر زهر و پیوند در برابر بریدن، و در پایان ستم را در دین و ملک به وبا در تن تشبیه میکند.
هوش مصنوعی: گوش کن تا بشنوی ابوحنیفه چه گفت و چگونه سرای عقل خود را از کینه و خشم پاک کرد.
هوش مصنوعی: هنگامی که نادانی او را دشنام داد، ابوحنیفه از پاسخ دادن به آن بیخرد خاموش ماند.
هوش مصنوعی: گفت از این یاوهگویی او چرا آزرده شوم؟ آنچه گفته را بیشتر در نظر میآورم و در آن مینگرم.
هوش مصنوعی: اگر چنان باشم که او میگوید، آن عیب را از خود میشویم؛ و اگر نباشم، چرا در برابر بدی او من هم بد بگویم؟
هوش مصنوعی: اگر به سبب گفتهٔ او عیب خود را بجویم، از او بهترم؛ وگرنه اگر من هم بدگویی کنم، میان من و او فرقی نیست.
هوش مصنوعی: مرد دیندار چنین است که ظاهر و باطنش هر دو دینی است.
هوش مصنوعی: خرد آن نیست که تنها در پی خواست خود باشی؛ خرد آن است که از میان دو بدی، بهتر را برگزینی.
هوش مصنوعی: اگرچه آدم خامطبع با تو سازگار نمیشود، تو با او چنان رفتار کن که شایستهٔ توست.
هوش مصنوعی: اگر کسی از تو عیب گرفت، بشنو و هرچه عیب در توست همه را از ریشه بکن.
هوش مصنوعی: باغ دلت را از بدی پاک کن تا نهال وجودت شاداب و تند رشد کند.
هوش مصنوعی: اگر کسی عیب تو را بگوید، از دو حال بیرون نیست: یا آن عیب در تو هست یا نیست؛ بر این دو حال بیندیش.
هوش مصنوعی: اگر آن عیب در تو هست، آن را از خود بزدای؛ و اگر نیست، آن سخن برایت به اندازهٔ دو جو هم ارزش ندارد.
هوش مصنوعی: اگر معیوبی، با هوشیاری آن عیب را بشوی؛ و اگر نیستی، یاوهٔ او را به گوش مگیر.
هوش مصنوعی: اگر مردم ناگهان خاری در تو فرو کنند، تو گل خود را از آنان دریغ مدار.
هوش مصنوعی: کسی را که از روی خشم دشنامت داد، خاک پایش را چون سرمه بر چشم بگذار.
هوش مصنوعی: به کسی که از تو بد گفت نیکی بگو، و اگر او سراغ تو را نمیگیرد، تو جویای او باش.
هوش مصنوعی: به کسی که به تو زهر دهد قند بده، و با کسی که از تو بُرید پیوند برقرار کن.
هوش مصنوعی: به کسی که حتی نقره به تو نداد زر ببخش، و کسی را که پایت را بُرید، از سرش درگذر و جانش را ببخش.
هوش مصنوعی: هر کس را در جایگاه شایستهٔ خودش نگه دار و هیچکس را با بدخویی میازار.
هوش مصنوعی: تا در هر حال، چه در وصال و چه در جدایی، کتابی از اخلاق نیکو و بزرگواری باشی.
هوش مصنوعی: ستم و ناروایی در دین و پادشاهی همانند بیماری وبا و بلا در تن و جان است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.