روشن آن بدری که کمتر منزلش عالم بود
خرم آن صدری که قبلهش حضرت اعظم بود
این جهان رخسار او دارد از آن دلبر شدست
و آن جهان انوار او دارد از آن خرم بود
حاکمی کاندر مقام راستی هر دم که زد
بر خلاف آندم اگر یک دم زنی آندم بود
راه عقل عاقلان را مهر او مرشد شدست
درد جان عاشقان را نطق او مرهم بود
صدهزاران جان فدای آنسواری کز جلال
غاشیهش بر دوش پاک عیسی مریم بود
از رخش گردد منور گر همه جنت بود
وز لبش یابد طهارت گر همه زمزم بود
فرش اگر سر برکشد تا عرش را زیر آورد
دست آن دارد که از زلفش بر اوریشم بود
طلعت جنت ز شوق حضرتش پر خوی شدست
دیدهٔ دوزخ ز رشک غیبتش پر نم بود
از گریبان زمین گر صبح او سر بر زند
تا شب حشر از جمالش صد سپیده دم بود
با «لعمرک» انیبا را فکرت رجحان کیست
با «عفاالله» اولیا را زهرهٔ یک دم بود
با «الم نشرح» چگویی مشکلی ماند ببند
با «فترضی» هیچ عاصی در مقام غم بود
خوش سخن شاهی کز اقبال کفش در پیش او
کشتهٔ بریان زبان یابد که در وی سم بود
خاک را در صدر جنت آبرویش جاه داد
آتش ابلیس را از خاک او ماتم بود
چرخ را از کاف «لولاک»ش کمر زرین بود
خاکرا با حاء احمامش قبا معلم بود
خاک زاید گوهری کز گوهران برتر شود
بچه زاید آدمی کو خواجهٔ عالم بود
هر که در میدان مردی پیش او یکدم زند
رخش او گوساله گردد گر همه رستم بود
در شبی کو عذر «اخطانا» همی خواهد ز حق
جبرئیل آنجا چو طفل ابکم و الکن بود
حکم الالله بر فرق رسول الله بین
راستی زین تکیهگاهی آدمی را کم بود
ماه بر چرخ فلک چون حلقهٔ زلف و رخش
گاه چون سیمین سپر گه پارهٔ معصم بود
شاه انجم موذن وی گشته اندر شرق ملک
زان جمال وی شعار شرع را معلم بود
بادوشان فلک را دور او همره شدست
خاکپاشان زمین را نعل او ملحم بود
سدرهٔ طاووس یک پر کز همای دولتش
بر پر خود بست از آن مر وحی را محرم بود
خضر گرد چشمهٔ حیوان از آن میگشت دیر
تا مگر اندر زمین با وی دمی همدم بود
تا نهنگش در عجم گرد زمین چون عمرست
تا هزبرش در عرب غرنده ابن عم بود
نی در آن آثار گرز و ناچخ عنتر بود
نه در آن اسباب ملک کیقباد و جم بود
با خرد گفتم که فرعی برتر از اصلی شود
گفت: آری چون بر آن فرع اتفاقی ضم بود
گفت: ای بوبکر با احمد چرا یکتا شدی
گفت:هر حرفی که ضعفی یافت آن مدغم بود
گفتم: ای عمر تو دیدی بوالحکم بس چون برید
گفت: زمرد کی سزای دیدهٔ ارقم بود
گفتم: ای عثمان بنا گه کشتهٔ غوغا شدی
گفت: خلخال عروس عاشقان ز آندم بود
گفتم: ای حیدر میی از ساغر شیران بخور
گفت: فتح ما ز فتح زادهٔ ملجم بود
باد را گفتم: سلیمان را چرا خدمت کنی
گفت: از آن کش نام احمد نقش بر خاتم بود
ای سنایی از ره جان گوی مدح مصطفا
تا ترا سوی سپهر برترین سلم بود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ وصف و مدح رسول اکرم و اصحاب ایشان است. شاعر با زبانی پرشور و پر از محبت، مقام و صفات عالی پیامبر و یاران او را به تصویر میکشد و آنان را الگوی حقیقت و راستی معرفی میکند. او به نورانیت و زیباییهای وجود پیامبر اشاره میکند و برکت و تأثیر او بر جهان را به یاد میآورد. همچنین، شاعر از عظمت و مقام ائمه و شخصیتهای بزرگ تاریخ اسلامی یاد میکند و رابطهٔ عمیق این شخصیتها با رسول خدا را بیان مینماید. در نهایت، شاعر از همه میخواهد که در مدح پیامبر بکوشند و به جایگاه او اعتراف کنند.
هوش مصنوعی: آن کسی که در دنیا کمتر شناخته شده و مقامش پایینتر است، در واقع وجودش نورانیتر و ارزشمندتر از کسانی است که در مقام علم و نظر برجستهاند. همچنین، کسی که دلش به سمت بهترین و بزرگترین کعبههای معنوی متمایل است، در حقیقت خوشبختتر و شادتر است.
هوش مصنوعی: این دنیا به خاطر زیباییهای او (خدا یا پیامبر) جلوه دارد و به همین دلیل دلانگیز است، و دنیای دیگر، به خاطر نور و شکوه اوست که شادیبخش و خرم به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: حاکمی که همیشه در مقام درستکاری است، هر بار که بر خلاف حقیقت عمل کند، به او گفته میشود که اگر فقط یک لحظه هم از این مسیر منحرف شود، این عملش ناپسند و قابل سرزنش است.
هوش مصنوعی: محبت او سبب هدایت و راهنمایی عقل عاقلان شده است، و کلام او درمان دردهای عاطفی عاشقان به حساب میآید.
هوش مصنوعی: صد هزار جان برای تو فدای آن کسی میشود که از عظمت و جلالش، سایهای بر دوش پاکی و عظمت عیسی مریم بود.
هوش مصنوعی: اگر تمام بهشت هم در کنار او باشد، باز هم چهرهاش نورانیتر است و اگر تمام آب زمزم هم در اختیار کسی باشد، باز هم از لب او پاکیزگی بیشتری حاصل میشود.
هوش مصنوعی: اگر فرش سر بلند کند و عرش را به زیر بیاورد، این کار را فقط به دلیل زلف او (نوید) انجام میدهد.
هوش مصنوعی: چهره بهشتی از عشق حضرت محمد (ص) چنان در دلها جای گرفته که چشمهای دوزخ از حسادت نسبت به غیبت او اشک باران شده است.
هوش مصنوعی: اگر صبح او از دل زمین طلوع کند، تا شب قیامت، هر روز از جمال او صد بار صبح میشود.
هوش مصنوعی: با قسم به عمر تو، فکر نمیکنم که کسی برتر از انیبا (حضرت نوح) باشد، و با بخشش خدا بر اولیا، شجاعت و قدرت یک لحظهای است.
هوش مصنوعی: با ذکر آیهی «الم نشرح» (سوره انشراح)، میپرسد که چه مشکلی باقی ماندهاست و این که با آیهی «فترضی» (سوره طلاق) هیچ گناهکاری در مقام غم باقی نیست، یعنی در نهایت همه به آرامش و خوشحالی میرسند.
هوش مصنوعی: سخن خوش او را دارد که در برابر شاهی از اقبال و خوشبختی، به خاطر خدمت و تقدیم کفش، به قدری ارزشمند است که زبانش در وصف آن به کلام میآید و در واقع این شاه خود او را با سخنی نیکو و گویای سم در نظر میآورد.
هوش مصنوعی: خاک را به سبب شخصیت و مقامش در بهشت احترام و اعتبار بخشیدند، اما آتش ابلیس به خاطر ریشهاش در خاک او دچار اندوه و ناامیدی بود.
هوش مصنوعی: به خاطر وجود وجود پاک پیامبر اسلام (محمد) و محبت او به بشر، آسمان به شکل «لولاک»، یعنی به خاطر تو، به گردشی زیبا درآمده و زمین به واسطهی معلمی او، لباس پرارزشی به خود گرفته است.
هوش مصنوعی: خاک، فرزندی به دنیا میآورد که از دیگر جواهرها ارزشمندتر میشود، همانطور که انسانی متولد میشود که آقا و سرور جهانیان است.
هوش مصنوعی: هر کس در میدان شجاعت به مدت یک لحظه در برابر او قرار گیرد، باید بداند که حماسهی او آنقدر بزرگ و بینظیر است که حتی اگر رستم، قهرمان افسانهای باشد، در برابر او هیچ است و مانند گوسالهای ناتوان خواهد شد.
هوش مصنوعی: در شبی که آدمی میخواهد به درگاه حق عذری به نام «خطا کردیم» بیاورد، جبرئیل (فرشته وحی) در آنجا مانند کودکی لال و بیزبان به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: حکم خداوند بر سر پیامبر، برتری او را نسبت به دیگران مشخص میکند و این حقیقت میگوید که آدمی به یاری چنین تکیهگاهی (در مورد پیامبر) به اندازهای که لازم است، نیاز دارد.
هوش مصنوعی: تابش ماه بر آسمان مانند حلقهٔ موهای زلف است و چهرهاش گاهی همچون سپر نقرهای میدرخشد و گاهی مثل گردنبند از زیبایی و درخشش خاصی برخوردار است.
هوش مصنوعی: پادشاه ستارهها، او که در شرق (جهت) سلطنت، به عنوان موذن (اذانگو) شناخته شده، زینت و جمال او، نشانه و علامت (شعار) دین و آموزگار آن است.
هوش مصنوعی: در کنار او، ستارههای آسمان دور او را میچرخند و خاک بر زمین میپاشند، نعل او در جنگ پیروزی همراهش بوده است.
هوش مصنوعی: پرندهای به نام «همای» که نماد بخت و خوشبختی است، یکی از پرهایش را به درخت «سدره»، که در بهشت قرار دارد، داده است تا به این وسیله از وحی و الهام خداوند بهرهمند شود. این نشان میدهد که همای دولت، دارای لطف و فیضی است که وحی را به خود نزدیک کرده است.
هوش مصنوعی: خضر، پیامبر و شخصیت معروف، به دور چشمهٔ حیات میچرخید و امید داشت که شاید در زمین با او دمی همصحبت باشد. این چشمه، نمادی از زندگی جاودان است و «دیر» به معنای مدت زمان زیادی است.
هوش مصنوعی: نهنگ که象徴ی از بزرگی و قدرت است، در سرزمین عجم (ایران) به دور زمین میچرخد و عمر (شاید اشاره به عمر بن خطاب) به عنوان همراه او میباشد. همچنین هزبر (اسب نر) در عربها مانند ابن عم (پسر عمو) صدای بلندی دارد و سمبل از شجاعت و جنگاورانه آن قوم است.
هوش مصنوعی: در آنجا نشانی از قدرت و دلیری عنتر (شجاعی افسانهای) وجود ندارد و هیچ نشانهای از وسایل سلطنت کیقباد و جم (شاهان افسانهای ایران) نیست.
هوش مصنوعی: با خرد (عقل) صحبت کردم و گفتم آیا ممکن است چیزی که فرع (ذبیح یا ناتوانتر) است، از اصل (قویتر) برتر شود؟ او پاسخ داد که بله، اگر بر آن فرع چیزی اضافه (اتفاق) شود، ممکن است.
هوش مصنوعی: عمر به بوبکر میگوید که چرا با احمد (پیامبر) یگانه و منحصر به فرد شدی. بوبکر پاسخ میدهد که هر سخنی که نواقصی داشته باشد، در دل کلام مطمئن و کامل پنهان میشود.
هوش مصنوعی: من به عمر(علیهالسلام) گفتم که تو هم دیدی بوالحکم (ابوجهل) را که چگونه کشته شد. او در پاسخ گفت که زمرد (جواهر) چه شایستهٔ دیدگان من است، اشاره به این که البته کشته شدن ابوجهل برای او افتخار و نشانهٔ ارزشمندی بود.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به عثمان اشاره میکند و میگوید: ای عثمان، تو ناگهان در حوادث و جنگها کشته شدی، که عثمان به یادآوری میآورد که زیبایی و زینت عشق، مانند خلخال بر پای عروس، از آن زمان آغاز شده بود.
هوش مصنوعی: به حیدر (علی) گفتم که از می (شراب) درون جام شیران بنوش، اما او پاسخ داد که پیروزی ما ناشی از پیروزی فرزند ملجم (ابن ملجم، قاتل علی) بود.
هوش مصنوعی: باد به سنایی میگوید که چرا به سلیمان خدمت میکند. سنایی در پاسخ اشاره میکند که دلیل این خدمت آن است که نام احمد (پیامبر اکرم) بر خاتم سلیمان نقش بسته است و این موضوع بزرگمنشانه است.
هوش مصنوعی: ای سنایی، از عمق جان خود شعرهایی در ستایش پیامبر بگو، تا اینکه تو را به قلههای بلندی برساند که با برترین آسمانها همتراز شوی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا معینالدین وزیر خسرو عالم بود
عالم از عدلش بهشتی تازه و خرم بود
در پناه دولت او بنده و آزاد را
ناز و نعمت بیش باشد رنج و محنت کم بود
تا سر او سبز باشد رویها گلگون بود
[...]
آبروی کعبه گر از چشمه زمزم بود
کعبه دل را صفا از دیده پرنم بود
از خودآرا، دست بر دنیا فشاندن مشکل است
در ته سنگ است هر دستی که با خاتم بود
می کند عالم به چشم سوزن عیسی سیاه
[...]
مهر و کین از بهر حق، در خلق عالم کم بود
لعن ابلیس از ره فرزندی آدم بود
تا فراموشش نگردد کار مردم ساختن
رشته بر انگشت شاه از حلقه خاتم بود
کوس رحلت زن، چو شد خورشید اقبالت بلند
[...]
از غم رویش مبین کز گریه چشمم نم بود
دامنم را بین که اندر هر کنارش یم بود
در دل هر آدمی باشد در این عالم غمی
من غمی دارم به دل کاندر دل عالم بود
قدچون تیرم کمان آسا چه غم گر گشته خم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.