ای مسلمانان خلایق حالْ دیگر کرده‌اند
از سر بی‌حرمتی معروف، منکَر کرده‌اند
در سماع و پند، اندر دیدنِ آیات حق
چشم عبرت کور و گوش زیرکی کر کرده‌اند
کار و جاه سروران شرع در پای اوفتاد
زان که اهل فسق از هر گوشه سر برکرده‌اند
پادشاهان قوی بر داد‌خواهانِ ضعیف
مرکزِ درگاه را سدِّ سکندر کرده‌اند
مُلکِ عَمرو و زید را جمله به ترکان داده‌اند
خون چشم بیوگان را نقش منظر کرده‌اند
شرع را یک‌سو نهادستند اندر خیر و شر
قول بطلمیوس و جالینوس باور کرده‌اند
عالمانِ بی‌عمل از غایت حرص و اَمَل
خویشتن را سخرهٔ اصحاب لشکر کرده‌اند
گاه وصّافی برای وقف و اِدرار و عمل
با عُمر در عدل، ظالم را برابر کرده‌اند
از برای حرص سیم و طمْعْ در مال یتیم
حاکمانْ حکم شریعت را مُبَتَّر کرده‌اند
خرقه‌پوشانِ مُزوِّرسیرتِ سالوس‌ورز
خویشتن را سخرهٔ قیماز و قیصر کرده‌اند
گاه خلوت صوفیان وقت با موی چو شیر
وِردِ خود ذکر برنج و شیر و شکّر کرده‌اند
قاریان ز الحان ناخوش نظمِ قرآن بُرده‌اند
صوت را در قول همچون زیرِ مِزمَر کرده‌اند
در مناسک، از گدایی، حاجیانِ حج‌فروش
خیمه‌های ظالمان را رُکن و مَشعَر کرده‌اند
مالدارانِ توانگرکیسهٔ درویش‌دل
در جفا درویش را از غم توانگر کرده‌اند
سر ز کبر و بخل بر گردون اخضر برده‌اند
مالِ خود بر سایلان کبریت اَحمر کرده‌اند
زین یکی مشتِ کبوتربازِ چون شاهین به ظلم
عالَمی بر خلق چون چشمِ کبوتر کرده‌اند
خواجگان دولت از محصولِ مالِ خشک‌ریش
طوق اسب و حلقهٔ معلوم استر کرده‌اند
بر سریر سَروَری از خوردن مال حرام
شخصِ خود فربیّ و دینِ خویش لاغر کرده‌اند
از تموزِ زخمِ گرم و بهمنِ گفتارِ سرد
خلق را با کام خشک و دیدهٔ تر کرده‌اند
خون چشم بیوگان‌ست آنکه در وقت صبوح
مهترانِ دولت اندر جام و ساغر کرده‌اند
تا که دهقانان چو عوّانان قباپوشان شدند
تخم‌کشتِ مردمان بی‌بار و بی‌بر کرده‌اند
تا که تازیکان چو قفچاقان کُله‌داران شدند
خواجگان را بر سر از دستار معجر کرده‌اند
از نفاق، اصحابِ دارُالضَّرب در تقلیب نقد
مؤمنانِ زفت را بی‌زور و بی‌زر کرده‌اند
کار عُمّالِ سرای ضرب همچون زر شده است
زانکه زر بر مردمان یک سر مزوّر کرده‌اند
شاعران شهرها از بهر فرزند و عیال
شخص خود را همچو کِلکی زرد و لاغر کرده‌اند
غازیان نابوده در غزوِ غزای روم و هند
لافِ خود افزون ز پور زال و نوذر کرده‌اند
حبّه‌دزدان از ترازوها بر اطرافِ دکان
طبع را در حبّه دزدیدن مخیّر کرده‌اند
ای دریغا مهدیی! کامروز از هر گوشه‌ای
یک جهان دجّالِ عالم‌سوز سر برکرده‌اند
مُصحف یزدان درین ایام کس می‌ننگرد
چنگ و بربط را بها اکنون فزون‌تر کرده‌اند
کودکان خُرد را در پیش مستان مِی دهند
مر مخنّث را امینِ خوان و دختر کرده‌اند
ای مسلمانان! دگر گشته‌ست حالِ روزگار
زان که اهل روزگار احوال دیگر کرده‌اند
ای سنایی پند کم دِه کاندرین آخر زمان
در زمین مُشتی خر و گاو سر و بر کرده‌اند
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به نقد تغییرات و انحطاطات اجتماعی و دینی در جامعه می‌پردازد. سنایی از بی‌حرمتی‌ها، نفاق‌ها و فسادهایی که در میان مردم به وجود آمده، به شدت انتقاد می‌کند و به فساد اخلاقی حاکمان و عالمان بی‌عمل اشاره می‌کند. او از بی‌احترامی به ارزش‌ها و دین، سوءاستفاده از قدرت و ثروت، و غفلت از آیات حق صحبت کرده و نشان می‌دهد که چگونه جامعه به ورطه‌ی انحطاط افتاده است. در نهایت، شاعر بر لزوم آگاهی و بیداری مردم تأکید می‌کند و نگران وضعیت فعلی جهان است.
هوش مصنوعی: ای مسلمانان، مردم حال و روزشان تغییر کرده و از روی بی‌احترامی، کارهای زشت را مشهور کرده‌اند و کارهای نیک را نادرست شمرده‌اند.
هوش مصنوعی: مردم در حالتی هستند که در هنگام شنیدن اندرزها و مشاهده نشانه‌های خداوند، نه تنها عبرت نمی‌گیرند بلکه چشمانشان به حقیقت بینا نیست و گوش‌هایشان نیز حکمت را نمی‌شنوند.
هوش مصنوعی: کار و مقام پیشوایان دینی در برابر او ضعیف شده است، زیرا کسانی که فسق و فساد میکنند از همه جا سر بلند کرده‌اند.
هوش مصنوعی: پادشاهان قوی، بر افرادی که ضعیفند و به حق خود درخواست دارند، مانند سد سکندر (یک مانع استوار) ایستادگی کرده و مانع رسیدن آنها به حق‌شان شده‌اند.
هوش مصنوعی: تمام زمین و ملک‌های عمر و زید (دو شخصیت شناخته شده) را به ترک‌ها سپرده‌اند، و این امر باعث شده که زنان بیوه دچار اندوه و خون‌ریزی شوند، زیرا چشم‌پوشی از حقوق آنها به وضوح دیده می‌شود.
هوش مصنوعی: در شرایطی که مردم به سمت نادانی می‌روند، قوانین دینی را کنار گذاشته و به سخنان و نظرات فیلسوفانی مانند بطلمیوس و جالینوس در مورد خیر و شر بسنده میکنند.
هوش مصنوعی: عالمان بی‌عمل به دلیل حرص و آرزوها، خود را مسخرهٔ افرادی کرده‌اند که در جنگ و لشکرکشی هستند.
هوش مصنوعی: گاه عده‌ای از مردم، به خاطر نیاز به ثروت و مقام، به ناحق و با دروغ، خود را به جای عادلان و زاهدان نشان می‌دهند و ظالمین را هم‌ردهٔ خود قرار می‌دهند.
هوش مصنوعی: به خاطر طمع به پول و اشتیاق به مال یتیمان، حاکمان حکم شرع را بی‌اعتبار کرده‌اند.
هوش مصنوعی: در اینجا افرادی که خود را عارف و زاهد نشان می‌دهند، به خاطر ظاهر و رفتار ناپسندشان، خود را به تمسخر سلطنت و ثروت‌های دنیوی درآورده‌اند.
هوش مصنوعی: گاه‌هایی که صوفیان در تنهایی خود به ذکر و یاد خدا مشغول می‌شوند، به جای ذکرهای معنوی، به مطالبی مانند برنج و شیر و شکر پرداخته‌اند که نشان‌دهنده جست‌وجو در امور دنیوی است.
هوش مصنوعی: قاریان قرآن، با صدای ناخوش و ناهنجار خود، آهنگ تلاوت را به گونه‌ای تغییر داده‌اند که مانند صدای ساز مِزمَر (نوعی ساز بادی) شده است.
هوش مصنوعی: حاجیانی که به مناسک حج می‌پردازند، در حال حاضر طوری عمل میکنند که عمل گدایی را در این جایگاه قرار داده‌اند و خیمه‌های ظالمان را به جایگاه مهمی در این مراسم برده‌اند.
هوش مصنوعی: ثروتمندانِ مال‌اندوز، دل درویشان را به سختی و بی‌رحمی تحت فشار قرار داده‌اند و در نتیجه درویش‌ها را به غم و اندوه قدرت‌مندان دچار کرده‌اند.
هوش مصنوعی: آدم‌های متکبر و بخیل مال خود را به آسمان بلند برده‌اند و با تنگ‌نظری، ثروتشان را بر دیگران آتش می‌زنند و اجازه نمی‌دهند به آن دسترسی پیدا کنند.
هوش مصنوعی: این بیت به این موضوع اشاره دارد که یک شخص، شبیه شاهینی که به شکار کبوتران می‌پردازد، به طرز ظالمانه‌ای بر مردم حکمرانی می‌کند و آنها را همچون کبوترانی که در چنگال او هستند، تحت فشار و ظلم قرار داده است.
هوش مصنوعی: مردان قدرتمند و مقامات حکومتی از درآمد و بهره‌برداری از مال‌هایی که ناشی از کار و کوشش مردم است، به عناصری مانند زین اسب و حلقه‌ای برای بار کردن استر (نوعی حیوان بارکش) تبدیل کرده‌اند و به راحتی از آن استفاده میکنند.
هوش مصنوعی: بر تخت و مقام شخصی که از خوردن مال حرام بهره‌مند شده، خود را فربه کرده و دینش را ضعیف ساخته‌اند.
هوش مصنوعی: از گرمای زخم‌های التیام نیافته و گفتار سرد و بی‌روح، مردم را در حالتی خشک و بی‌احساس کرده‌اند، به‌گونه‌ای که لب‌هایشان از عطش خشک شده و چشمانشان پر از اشک است.
هوش مصنوعی: چشم‌های زنان بیوه به خاطر فقدان همسرانشان پر از اشک و خون است، در حالی که بزرگان و فرمانروایان در صبحگاه مشغول خوش‌گذرانی و نوشیدن در جام و ساغر هستند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که کشاورزان مانند غلامان در لباس‌های آراسته ظاهر شدند، زراعت و حاصل‌خیزی مردم به باری نرسید و بی‌ثمر شد.
هوش مصنوعی: تا وقتی که مردمان تازیک (ایرانیان) مانند قفچاقان (پیشروان خود) و کُله‌داران (رئیس‌نشینان) شده‌اند، خواجگان (آقازاده‌ها و اشراف) را بر سر از سرپوشی که بر سر دارند، بی‌سر کرده‌اند. یعنی وضعیت اجتماعی و مقام‌های بالا به‌هم‌ریخته و در هم شکسته است.
هوش مصنوعی: از طریق نفاق، کسانی که در دارُالضَّرب (محل ضرب سکه) هستند، پول‌های با ارزش مؤمنان چاق و چله را بدون قدرت و سرمایه به چیزی بی‌ارزش تبدیل کرده‌اند.
هوش مصنوعی: کار کارگران سکه‌زنی مانند طلا شده است، چرا که طلا در قلب مردم اثر منفی گذاشته و آنها را گمراه کرده است.
هوش مصنوعی: شاعران در شهرها برای تأمین نیازهای فرزندان و خانواده‌هایشان خود را مانند موجودی لاغر و ضعیف و بی‌حال به تصویر می‌کشند، که به خاطر فشارهای زندگی خسته و فرسوده شده است.
هوش مصنوعی: جنگجویان شکست‌خورده در نبردهای روم و هند، به دروغ و تباهی، خود را از پور زال (فرزند زال، پهلوان ایرانی) و نوذر (پادشاه افسانه‌ای) بزرگ‌تر و باافتخارتر معرفی میکنند.
هوش مصنوعی: دزدان حبوبات از ترازوی دکان‌ها به اطراف می‌چرخند و باعث شده‌اند که طبع (فکر و اندیشه) انسان در دزدیدن حبوبات آزاد باشد و به همین راحتی دست به این عمل بزند.
هوش مصنوعی: افسوس، ای مهدی! امروز در هر گوشه‌ای یک عالم فریبکار و مخرب به وجود آمده است که دنیا را می‌سوزاند.
هوش مصنوعی: در این روزگار، هیچ‌کس به کتاب خدا (مصحف یزدان) توجهی ندارد و در عوض، موی ساز و موسیقی (چنگ و بربط) را بسیار ارزشمندتر می‌دانند.
هوش مصنوعی: کودکان کوچک را در جلوی شراب‌خواران مشروب می‌دهند و مردانی که ویژگی‌های زنانه دارند را به عنوان محافظ سفره و دختران به کار می‌برند.
هوش مصنوعی: ای مسلمانان! حال و وضعیت روزگار تغییر کرده است، زیرا مردم زمانه، رفتار و شرایط خود را به شکل دیگری درآورده‌اند.
هوش مصنوعی: سنایی، تو نصیحتی نکن، زیرا در این زمانه آخر، افرادی مانند خر و گاو در زمین سر و صدا راه انداخته‌اند و فقط به زندگی ساده و مادی خود مشغول هستند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
آزر و مانی که صورتهای دلبر کرده اند
نی رخ چون ماه و نی زلف چو عنبر کرده اند
عنبرین گیسوی و مه دیدار آن دلبر مرا
بی نیاز از صورت مانی و آزر کرده اند
نرگسش چشم است و سروش قد و خوبان نام او
[...]
پرده نیلی حجاب چشمه خور کرده‌اند
سرمه مشکین شب در چشم اختر کرده‌اند
وه که نقاشان شب بر سقف طاق لاژورد
از بدایع خرده کاری‌های بر مرّ کرده‌اند
.... ..... این چرخ سقلاطون شب
[...]
عاشقان چون عزم رفتن سوی دلبر کرده اند
در طریق عشق پا از تارک سر کرده اند
بر رخ چون آتش جانان سپند جان خویش
تا بسوزد از دل پر درد مجمر کرده اند
بی بصارت بوده اند آنها که رویش دیده اند
[...]
کنیتت مرغان طوبی صد ره از بر کرده‌اند
مدحتت کروبیان عرش دفتر کرده‌اند
فهم و همت مشکلات راه دین پیموده‌اند
دست و طبعت سیم و زر را خام بر سر کرده‌اند
قدرتت را شرح در فصل سلاسل خوانده‌اند
[...]
پیش ازین کاین چارطاق هفت منظر کرده‌اند
وز فروغ مهر عالم را منوّر کرده‌اند
پیش از آن کانواع موجودات در صبح وجود
سر ز بالین کمین گاه عدم بر کرده‌اند
محضر فرماندهی بر نام خسرو بسته‌اند
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.