پیش ازین کاین چارطاق هفت منظر کردهاند
وز فروغ مهر عالم را منوّر کردهاند
پیش از آن کانواع موجودات در صبح وجود
سر ز بالین کمین گاه عدم بر کردهاند
محضر فرماندهی بر نام خسرو بستهاند
پادشاهی جهان بر وی مقرّر کردهاند
مالک ملک و جمال دین که او را در ازل
حامی ملک حق و دین پیمبر کردهاند
بردهاند اوّل نموداری ز طاق درگهش
بعد از آن بنیاد این پیروزه منظر کردهاند
یافتند از آفتاب خاطر وقّاد او
ذرهای و نام او خورشید انور کردهاند
دیدهاند از بحر دست راد گوهربخش او
قطرهای و نام او دریای اخضر کردهاند
کردهاند از حلم و لطف و عزم و مهرش بازپس
اقتضای خاک و باد و آب و آذر کردهاند
خطبه اقبال او بر چار عنصر خواندهاند
سکه القاب او بر هفت کشور کردهاند
ملک و دین را در پناه او سکونت دادهاند
بحر و کان را از نوال او توانگر کردهاند
از ضمیر روشن او جام جم انگیختند
وز ثبات حزم او سدّ سکندر کردهاند
خسروا! عالم ز بهر جاه تو پرداختند
لیکن اندر خورد جاهت بس محقّر کردهاند
پایه قدر ترا آنان که گردون خواندهاند
آسمان را با زمین گویی برابر کردهاند
فی المثل چندان که از چرخ معلّی تا زمین
قبّه قدر ترا از چرخ برتر کردهاند
روز و شب دایم مه و سال از برای اینهاست
جامه کافوری و مشکین که در بر کردهاند
تا برو چوگان تو باشد که آرد سر فرود
هیأت افلاک چون گویی مدوّر کردهاند
وز پی آیینه زین کمیت توسنت
قرص خور را کن تأمّل تا چه در خور کردهاند
در ازل لشکرکشانت را به سان لشکری
نامها پیروز و منصور و مظّفر کردهاند
از نهیب گرز عالم سوز و لطف و قهر تو
دوزخ و نار و بهشت و حوض کوثر کردهاند
از برای کسب دولت خاصّ و عام از شرق و غرب
همچو اقبال و سعادت رخ بدین در کردهاند
کامرانی کن که در دیوان فطرت بهر تو
هر مرادی را که میخواهی میسّر کردهاند
نیکخواهان ترا افلاک نیکی دادهاند
بدسگالان ترا انجم بداختر کردهاند
خسروا! در خدمتت تقصیر کردم عفو کن
مجرمان هم تکیهای بر عفو داور کردهاند
خسروان ملک و دین شاهان اقلیم کرم
جرم بیحد دیدهاند و عفو بیمر کردهاند
من که دارم حلقه اخلاص تو در گوش جان
پس چرا دایم مرا چون حلقه بر در کردهاند
خود چه حدّ من که شاه از چون منی رنجش کند
لیکن از بیالتفاتی خلق باور کردهاند
چار عنصر باد در فرمان جاهت تا ابد
گرچه اعدا با خود این هر چار همبر کردهاند
آتش اندر دل گرفته مانده اندر دست باد
آب از دیده روان و خاک بر سر کردهاند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در ستایش پادشاهی به لقب جمالالدین (سلطان ابواسحاق) است و با این ادعای اغراقآمیز آغاز میشود که فرمان پادشاهی او پیش از آفرینش جهان نوشته شده و خورشید و دریا و عناصر و افلاک از صفات او برگرفته شدهاند. سپس شاعر از شکوه برتر از آسمان، اسب و چوگان و سپاه او سخن میگوید. در پایان رو به گلایه میکند، از کوتاهی خود در خدمت پوزش میخواهد و میپرسد چرا با وجود اخلاص پشت در مانده است، و با دعایی که در آن چهار عنصر نشانهٔ بدبختی دشمنان میشوند سخن را میبندد.
هوش مصنوعی: پیش از آنکه این گنبد چهارطاق هفتطبقه (آسمان) را بسازند و جهان را با نور خورشید روشن کنند،
هوش مصنوعی: و پیش از آنکه گونههای موجودات در سپیدهدم هستی از بستر نیستی سر بردارند و پدید آیند،
هوش مصنوعی: فرمان و سند فرمانروایی را به نام این پادشاه نوشته و پادشاهی جهان را برای او مقرر کردهاند.
هوش مصنوعی: او صاحب ملک و جمالالدین است که در ازل نگهبان ملک حق و دین پیامبر قرارش دادهاند.
هوش مصنوعی: نخست نمونهای از طاق درگاه او را برداشته و سپس بر همان الگو این آسمان فیروزهرنگ را بنا کردهاند.
هوش مصنوعی: از خورشید اندیشهٔ تیز و فروزان او ذرهای یافتند و نام آن ذره را خورشید درخشان نهادند.
هوش مصنوعی: از دریای دست بخشنده و گوهرافشان او قطرهای دیدند و آن را دریای سبز (اقیانوس) نامیدند.
هوش مصنوعی: ویژگی خاک و باد و آب و آتش را از بردباری و لطف و اراده و مهر او گرفته و به عناصر دادهاند؛ یعنی سنگینی خاک از حلم او، نرمی باد از لطف او، روانی آب از عزم او و گرمی آتش از مهر اوست.
هوش مصنوعی: خطبهٔ بخت و اقبال او را بر چهار عنصر خوانده و سکهٔ القاب او را در هفت اقلیم زدهاند.
هوش مصنوعی: ملک و دین را در پناه او آرام داده و دریا و معدن را از بخشش او توانگر کردهاند.
هوش مصنوعی: جام جهاننمای جمشید را از ضمیر روشن او پدید آوردند و سدّ اسکندر را از استواری دوراندیشی او ساختند.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، جهان را برای جاه و مقام تو آراستند، اما آن را در برابر شکوه تو بسیار ناچیز ساختند.
هوش مصنوعی: کسانی که پایهٔ قدر تو را آسمان خواندهاند، گویی آسمان را با زمین برابر و همپایه گرفتهاند؛ یعنی قدر تو از آسمان بسیار برتر است.
هوش مصنوعی: بهمثل، به همان اندازه که از آسمان بلند تا زمین فاصله است، گنبد قدر تو را از آسمان برتر ساختهاند.
هوش مصنوعی: روز و شب و ماه و سال همیشه برای این است که جامههای سفید کافوری و سیاه مشکین برای خدمت تو به تن کردهاند.
هوش مصنوعی: افلاک را چون گویی گرد ساختهاند تا در برابر چوگان تو سر فرود آورند.
هوش مصنوعی: بنگر که قرص خورشید را برای آینهٔ زین اسب سرکش کَهَر تو چه شایسته ساختهاند.
هوش مصنوعی: در ازل سرداران لشکر تو را همچون سپاهی آراسته، نامهایی چون پیروز و منصور و مظفر نهادهاند.
هوش مصنوعی: دوزخ و آتش را از هیبت گرز جهانسوز و خشم تو، و بهشت و حوض کوثر را از لطف تو ساختهاند.
هوش مصنوعی: خاص و عام از شرق و غرب برای به دست آوردن دولت، مانند اقبال و سعادت، روی به این درگاه آوردهاند.
هوش مصنوعی: کامروایی کن، زیرا در دفتر آفرینش هر آرزویی که بخواهی برایت فراهم شده است.
هوش مصنوعی: آسمانها به نیکخواهان تو نیکی بخشیده و ستارگان بدخواهانت را بدبخت کردهاند.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، در خدمتت کوتاهی کردم، مرا ببخش؛ گناهکاران نیز به بخشش داور امید بستهاند.
هوش مصنوعی: پادشاهان ملک و دین و شاهان سرزمین بخشندگی گناه بیاندازه دیده و بخشش بیشمار کردهاند.
هوش مصنوعی: من که حلقهٔ بندگی و اخلاص تو را در گوش جان دارم، پس چرا همیشه مرا مانند حلقهٔ در، بیرون درگاه نگه داشتهاند؟
هوش مصنوعی: خود من چه ارزشی دارم که شاه از کسی چون من برنجد؛ اما مردم از بیاعتنایی شاه به من چنین گمان کرده و باور داشتهاند.
هوش مصنوعی: چهار عنصر تا ابد فرمانبر جاه تو باد، هرچند دشمنانت این چهار عنصر را با خود همراه کردهاند.
هوش مصنوعی: دشمنان آتش در دل دارند و بر باد ماندهاند، آب از چشمشان روان است و خاک بر سر ریختهاند؛ یعنی هر چهار عنصر نشانهٔ سوگ و بدبختی آنان است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای مسلمانان خلایق حالْ دیگر کردهاند
از سر بیحرمتی معروف، منکَر کردهاند
در سماع و پند، اندر دیدنِ آیات حق
چشم عبرت کور و گوش زیرکی کر کردهاند
کار و جاه سروران شرع در پای اوفتاد
[...]
آزر و مانی که صورتهای دلبر کرده اند
نی رخ چون ماه و نی زلف چو عنبر کرده اند
عنبرین گیسوی و مه دیدار آن دلبر مرا
بی نیاز از صورت مانی و آزر کرده اند
نرگسش چشم است و سروش قد و خوبان نام او
[...]
پرده نیلی حجاب چشمه خور کردهاند
سرمه مشکین شب در چشم اختر کردهاند
وه که نقاشان شب بر سقف طاق لاژورد
از بدایع خرده کاریهای بر مرّ کردهاند
.... ..... این چرخ سقلاطون شب
[...]
عاشقان چون عزم رفتن سوی دلبر کرده اند
در طریق عشق پا از تارک سر کرده اند
بر رخ چون آتش جانان سپند جان خویش
تا بسوزد از دل پر درد مجمر کرده اند
بی بصارت بوده اند آنها که رویش دیده اند
[...]
کنیتت مرغان طوبی صد ره از بر کردهاند
مدحتت کروبیان عرش دفتر کردهاند
فهم و همت مشکلات راه دین پیمودهاند
دست و طبعت سیم و زر را خام بر سر کردهاند
قدرتت را شرح در فصل سلاسل خواندهاند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.