گر هیچ نگارینم بر خلق عیانستی
ای شاد که خلقستی ای خوش که جهانستی
از خلق نهان زان شد تا جمله ترا باشد
گر هیچ پدیدستی زان همگانستی
جان دید جمالش را ور نه به همه دانش
دربان و غلامش را زو باز که دانستی
دل قهر و دو زلفش دید انگشت گزان زان شد
گر لطف لبش دیدی انگشت زنانستی
زیر و زبر عالم بهر طلبست ارنی
تنگا که زمینستی لنگا که زمانستی
گر نور پذیرفتی زو شش جهت عالم
پستی همه باغستی بالا همه کانستی
گر گل نپذیرفتی زو نور تجلی کی
گل کعبهٔ چرخستی دل گشن جانستی
گفت ست که یک روزی جانت ببرم چون دل
من بندهٔ آن روزم ایکاش چنانستی
جانیست سنایی را در دیده سنان او
پس گر چنینستی بیجان چو جنانستی
او گر نه چنینستی چون نیزهٔ سلطان کی
بر رفته و برجسته بر بسته میانستی
بهرامشه مسعود آن شه که گه عشرت
ساقیش سپهرستی گر هیچ جوانستی
ور هیچ کرا کردی در درگه چون خلدش
هم رایت رایستی هم خانهٔ خانستی
چرخ ار چو ملک بودی شاگرد سنانش را
پریدن مرغانش تا حشر ستانستی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با تغزلی عرفانی دربارهٔ معشوقی پنهان از چشم مردم آغاز میشود که تنها جان جمال او را میبیند و جهان از نور او جان میگیرد. شاعر آرزو میکند که معشوق جانش را نیز مانند دلش بستاند. سپس با بازی میان «سنایی» و «سنان» و تشبیه به نیزهٔ سلطان، به مدح بهرامشاه پسر مسعود گریز میزند و بزم و درگاه و هیبت نیزهٔ او را میستاید.
هوش مصنوعی: اگر معشوق زیبای من به چشم مردم پیدا بود، مردم چه شادمان میشدند و جهان چه خوش میشد.
هوش مصنوعی: معشوق از این رو از مردم پنهان شد که همهٔ او از آنِ تو باشد؛ اگر آشکار بود، از آنِ همه میشد.
هوش مصنوعی: تنها جان زیبایی او را دید؛ وگرنه با همهٔ دانش، چه کسی میتوانست او را از دربان و غلامش بازشناسد؟
هوش مصنوعی: دل خشم و سرکشی دو زلف او را دید و از این رو پشیمان و انگشتبهدندان شد؛ اگر نرمی و لطف لبش را دیده بود، از شادی بشکن میزد.
هوش مصنوعی: همهٔ جنبوجوش و زیر و زبر شدن جهان برای خواستن دیدار اوست، همچون درخواست موسی که گفت «مرا بنمای»؛ وگرنه زمین چه تنگ و زمان چه لنگ و بیحرکت میماند.
هوش مصنوعی: اگر شش سوی جهان از او نور میگرفت، همهٔ پستیها باغ و همهٔ بلندیها کان گوهر میشد.
هوش مصنوعی: اگر گلِ وجود آدمی نور جلوهٔ او را نپذیرفته بود، چگونه این خاک قبلهٔ آسمان و دل گلشن جان میشد؟
هوش مصنوعی: معشوق گفته است که روزی جانت را هم مانند دلت میربایم؛ من شیفتهٔ آن روزم و کاش چنین شود.
هوش مصنوعی: جان سنایی در نوک نیزهٔ مژگان او جای دارد؛ اگر چنین است، او بیجان میماند. شاعر میان نام سنایی و واژهٔ سنان بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: اگر چنین نبود، او چگونه مانند نیزهٔ سلطان افراشته و جهنده و کمربسته میبود؟ این بیت گریز از غزل به مدح شاه است.
هوش مصنوعی: بهرامشاه پسر مسعود، پادشاهی است که اگر آسمان جوان بود، در هنگام بزم ساقی او میشد.
هوش مصنوعی: اگر به کسی در درگاه بهشتمانندش ارج و عنایتی مینهاد، آن کس هم پرچم پادشاهان هند و هم خانهٔ خانان ترک را به دست میآورد.
هوش مصنوعی: اگر آسمان نیز مانند فرشته شاگرد نیزهٔ او بود، پرندگانش در پرواز تا روز رستاخیز به پشت میافتادند؛ کنایه از توان و هیبت نیزهٔ شاه.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گر یار نگارینم در من نگرانستی
بار غم و رنج او بر من نه گرانستی
ور غمزهٔ غمارش رازش نگشادستی
از خلق جهان رازم همواره نهانستی
گویی چو بهشتستی آراسته و خرم
[...]
گر نرگس خون خوارش دربند امانستی
هم زهر شکر گشتی هم گرگ شبانستی
هم دور قمر یارا چون بنده بدی ما را
هم ساغر سلطانی اندر دورانستی
هم کوه بدان سختی چون شیره و شیرستی
[...]
گر سینه شود سینا، بی تاب و توانستی
تاب من و آن جلوه، مهتاب و کتانستی
آسان به قد و عارض، عاشق ندهد دل را
آنی ست نکویان را، دل داده ازآنستی
آن ماه فلک پیما، بنمود شبی سیما
[...]
اندوه پرافشانی از چهره عیانستی
خون ناشده رنگ اکنون از دیده روانستی
غم راست به دلسوزی سعی ادب آموزی
انداختگانش را اندازه نشنانستی
صد ره به هوس خود را با وصل تو سنجیدم
[...]
آن چهره بدین خوبی آشوب جهانستی
گویند بهشتیهست گر هست همانستی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.