ای دل غافل مباش خفته درین مرحله
طبل قیامت زدند خیز که شد غافله
روز جوانی گذشت موی سیه شد سپید
پیک اجل در رسید ساخته کن راحله
آنکه ترا زاد مرد و آنکه ز تو زاد رفت
نیست ازین جز خیال نیست از آن جز خله
خیزو درین گورها در نگر و پند گیر
ریخته بین زیر خاک ساعد و ساق و کله
آنکه سر زلف داشت سلسله بر گرد رو
سلسلهٔ آتشین دارد از آن سلسله
تکیه مکن بر بقا زان که در آرد به خاک
صولت شیر عرین پیکر اسب گله
زود کند او خراب این فلک کوژ را
هم زحل و مشتری هم اسد و سنبله
این همه آهنگ تو سوی سماع و سرود
وینهمه میلت مدام سوی می و ولوله
خانه خریدی و ملک باغ نهادی اساس
ملک به مال ربا خانه به سود غله
فرش تو در زیر پا اطلس و شعر و نسیج
بیوهٔ همسایه را دست شده آبله
او همه شب گرسنه تو ز خورشهای خوب
کرده شکم چارسو چون شکمه حامله
سعی کنی وقت بیع تا چنهای چون بری
باز ندانی ز شرع صومعه از مزبله
دزد به شمشیر تیز گر بزند کاروان
بر در دکان زند خواجه به زخم پله
در همه عمر ار شبی قصد به مسجد کنی
گرچه به روی و ریا بر کنی از مشعله
در رمضان و رجب مال یتیمان خوری
روزه به مال یتیم مار بود در سله
مال یتیمان خوری پس چله داری کنی
راه مزن بر یتیم دست بدار از چله
صوفی صافی شوی بر در میر و وزیر
صوف کنی جامه را تا ببری زان زله
گر بخوری شکر کن ور نخوری صبر کن
پس مکن از کردگار از پی روزی گله
چند شوی ای پسر از پی این لقمه چند
همچو خران زیر بار همچو سگان مشغله
دامن توحید گیر پند سنایی شنو
تا که بیابی به حشر ز آتش دوزخ یله



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به موعظهای دربارهٔ آمادهسازی برای آخرت میپردازد و نسبت به غفلت از این مرحله هشدار میدهد. سنایی بر اهمیت پندگیری از گذر زمان و پیری تأکید میکند و به فرصتی که زندگی فراهم میآورد اشاره میکند. او به مادیات و تعلقات دنیوی انتقاد میکند و یادآور میشود که در دنیا هیچ چیز پایدار نیست و انسان باید با نیت خالص و پرهیز از ظلم و تعدی به دیگران زندگی کند. شاعر به ملامت بر رفتارهای ناپسند پرداخته و بر ضرورت توجه به یتیمان و احترام به حقوق آنها تأکید میکند. آخرین نکتهٔ او دعوت به تربیت روح و برقراری ارتباط با خداوند بهعنوان راهی برای رهائی از عذاب جهنم است.
هوش مصنوعی: ای دل! غافل و بیخبر نباش، در این مرحله (زندگی) خوابیدهای. طبل قیامت به صدا درآمده است؛ برخیز که کاروان (مردگان) به راه افتاده است.
هوش مصنوعی: روزهای جوانی به پایان رسید و موهای سیاه به سفیدی گراییدند. اکنون زمان مرگ نزدیک است، پس باید برای سفر آخرت توشهای آماده کنی.
هوش مصنوعی: آنکه تو را به دنیا آورده و فرزند توست، آنکه از تو به دنیا آمده و رفته نیز، هیچ کدام حقیقت ندارند و فقط افکار و خیالاتی هستند.
هوش مصنوعی: به این گورها نگاه کن و عبرت بگیر که در زیر خاک، دستها، پاها و سرها ریخته شدهاند.
هوش مصنوعی: آنکه موهایش به شکل قابی زیبا بود، اکنون به خاطر آن زیبایی، دلی آتشین و پر از درد و احساس دارد.
هوش مصنوعی: تکیه نکن به ماندگاری، زیرا این مخلوق قوی و عظیم (شیر) به راحتی میتواند با قدرت خود، این دنیا را به خاک بسپارد. اسب گله استعارهای از قدرت و توانایی است که نشان میدهد حتی قویترینها نیز ناگزیر به فنا هستند.
هوش مصنوعی: این فلکِ منحرف و ناپایدار، به زودی خراب و نابود میشود و در این نابودی، سیاراتی مانند زحل، مشتری، و همچنین شیر (سمبل قدرت) و سنبله (سمبل کمال) نیز نقش دارند.
هوش مصنوعی: تو تمام مشغلهات به موسیقی و آواز و شوق به آن سمت است، اما در عوض، دلت همواره به نوشیدن شراب و هیاهو گرایش دارد.
هوش مصنوعی: تو خانهای خریدی و باغی دایر کردی، اما پایههای این ملک را با مال حرام (ربا) و درآمد به دست آمده از فروش غله (غذا) گذاشتهای.
هوش مصنوعی: فرشی که زیر پای تو است از پارچهٔ گرانقیمت و نرم بافته شده، اما بیوهٔ همسایهات به دلیل فقر و مشکلاتش، وضعیت بدی دارد و به سختی زندگی میکند.
هوش مصنوعی: تو تمام شب را گرسنهای، در حالی که از خوراکهای لذیذ شکم سیر کردهای، مانند زنی باردار که شکمش پر شده است.
هوش مصنوعی: اگر در زمان خرید و فروش تلاش کنی تا چنان قیمتی بگذاری که سود زیادی ببری، بعد از آن نمیدانی که قوانین شرع در بازار چگونه است و به چه اندازه باید مراقب باشی که از عیوب و فساد دوری کنی.
هوش مصنوعی: اگر دزد با شمشیر تیز به کاروان حمله کند، صاحب دکان (خواجه) نیز از ترس به پله ساختمان زخم میافتد. این به معنای این است که در هر شرایطی، افراد بیگناه نیز تحت تأثیر رفتارهای ناپسند دیگران قرار میگیرند.
هوش مصنوعی: اگر در تمام عمرت یک شب هم تصمیم بگیری به مسجد بروی، حتی اگر برای فریب مردم با ظاهر زیبا وارد شوی، این کار به اندازهٔ شعلهای از آتش ارزش دارد.
هوش مصنوعی: در ماههای رمضان و رجب مال یتیمان را نخور، زیرا روزهداری در این ماهها در حالی که مال یتیم را میخورید، مانند خوردن مال یتیم در سله (محل نگهداری مال) است که بسیار ناپسند و نادرست است.
هوش مصنوعی: اگر از مال یتیمان بخوری، دیگر حق نداری در روزهای چله (چهل روز) روزه بگیری و بر یتیم مسلط شوی. باید از آسیب زدن به یتیمان دوری کنی.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی انسان پاکی شوی، به درگاه شاه و وزیر برو و با انجام عمل صالح، خود را از آلودگیها رها کن. این پاکی به تو کمک میکند تا از مشکلات و آسیبها دور بمانی.
هوش مصنوعی: اگر شکر داری، خدایا را شکر کن و اگر ندارید، صبر کن. پس از خداوند برای روزیات شکایت نکن.
هوش مصنوعی: چرا ای پسر به دنبال این لقمه بگردی و مانند خرها زیر بار مشغلهها باشی؟ مانند سگان درگیر این امور دنیوی نشو.
هوش مصنوعی: دست به دامن توحید بزن و پندهای سنایی را بشنو تا در روز قیامت از آتش جهنم رهایی یابی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
از نَفَس دوست شد مریمِ جان حامله
معتقد و اعتراف معترض و ولوله
نطفه ی امرست وز او روح تولد شده
مریم جان لاجرم بکر شود حامله
از درِ این رمز نیست مردِ تهی معرفت
[...]
جهان فرتوت باز چمید زی فرهی
کدورت فصل دی نهاد رو بربهی
چمان شد اندر چمن دوباره سرو سهی
بشیر فرورد داد به بلبلان آگهی
که گل بسر بر نهاد دوباره تاج شهی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.