کجایی ای زنسیمت دماغ باغ معطر ؟
بیا که باغ به شمع شکوفه گشت منور
هوا زعکس شقایق صحیفه ایست ، ملون
زمین زشکل حدایق کتابه ایست مصور
شکوفه چون گل رویت گشاده روی مطرا
بنفشه چون سر زلفت کشیده خط معنبر
دهان غنچه چولعلت ز خنده گشت لبالب
خط بنفشه چو زلفت معنبر است سراسر
صنوبر اربدل راست نیست بنده قدت
چراست این همه دل در هوای قد صنوبر
اگر چو چشم تو عبهر بعینه ننماید
زمانه چشم چرا بر ندارد از عبهر
درخت شد دم طاوس ، وغنچه شد سر طوطی
ز حلق بلبله باید گشود خون کبوتر
صباح کرده صبوحی به لاله زار گذر کن
که لاله داغ صبوحی کشیده است به رخ بر
ببین که بر سر راه نسیم باد بهاری
چه نافه های تتاری نهاده اند بر آذر
بر آذر است مرا جان بیار آب رزانم
که شوق آب رزانم بسوخت جان برادر
بیار از آن می گلگون که گر شعاع وی افتد
بدین حدیقه گل زرد واشود گل احمر
ز سرکش سر نرگس اگر بخواب فروشد
عجب مدار که دارد پیاله ای دو سه در سر
به باد رفت سر لاله در هوا وهنوزش
بدر نمی رود از سر خیال باده وساغر
به تنگ عیشی از آن رو بساخت غنچه که او را
زریست اندک وصدوجه نازک است بر آن زر
نمود صورت بادام در نقاب شکوفه
چنانک دیده خوبان زطرف شقه چادر
بسی نماند که گردد دهان غنچه خندان
چو طوطی از ره تلقین عندلیب سخنور
برون کشید جهان از قفا زبان بنفشه
مگر نکرد چو سوسن به ذکر شاه زبان تر
سر سلاطین دلشاد شاه جم گهر آن کوه
زخسروان به گهر بر سر آمد ست جو افسر
هزار بار به روزی شکسته از سر تمکین
شکوه مقنعه او کلاه گوشه سنجر
زهی زبادیه آز کاروان امل را
انامل تو بسر حد آرزو شده رهبر !
سعادت ازلی، در ولای جاه تو مدغم
شقاوت ابدی ، در خلاف رای تو مضمر
فروغ نعل سمندت هلال غره دولت
مثال سایه چترت سواد دیده ی کشور
ز خاک پای شریفت عیون حور مکحل
ز بوی خلق لطیفت دماغ روح معطر
تو را بود زصباح ورواح رایت وپرچم
ترا سزد زسپهر وستاره خیمه ولشکر
زعصمتت نکشیده شمال کوشه برقع
زعفتت نگرفته خیال دامن معجر
تویی که دور فلک راست ظل چتر تو مرکز
تویی که حکم قضا راست خط رای تو مسطر
بدور عدل تو آهوی ناتوان رمیده
چو چشم مست بتان است شیر گیر ودلاور
فسانه ایست زبزم تو ذکر روضه وجنت
نشانه ایست ز رای تو اوج طارم اخضر
اگر زمانه گشایش نه از ضمیر تو یابد
کلید صبح شود قفل بر دریچه خاور
زهیچ سینه به عهد تو بر نیامده دودی
که دامن تو بگیرد مگر زسینه مجمر
ز رهگذار تو کی بر دلی نشست غباری
مگر غبار رهت کان نشست بر دل اختر
بجز طلیعه کشور گشای صبح به عهدت
زمانه را به شبیخون کسی نیامده بر سر
زمانه مقنعه زان بر سر خطیب فکندست
که در زمان تو با تیغ رفت بر سر منبر
شب شبه صفت آمد شبیه کلک سیاهت
از آن به یک شکم آرد هزار دانه گوهر
حقیقت است که آموخت از بیان شریفت
طبیعت از قلم نی پدید کردن شکر
چو نقش آینه در قید آهن است همیشه
معارض تو شد از روی عکس برابر
منم که ملک سخن را به عون مدح تو کردم
به زخم تیغ زبان سخن تراش مسخر
چو قطره ام به هوایت بدین دیار فتاده
تو بحر اعظمی این قطره را به لطف بپرور
زلال خاطرم آن در هوای مدح تو صافی
روا مدار که گردد زهر غبار مکدر
تو آفتابی ومن کم نیم زذره خاکی
که او زیک نظر آفتاب گشت مشهر
زبان کلک به روی کتاب غیر ثنایت
گر از دهان دوایت آورد حکایت دیگر
زبان خامه ببرم بریزم آب مرکب
لب دوات ببندم سیه کنم رخ دفتر
همیشه تا چو دم صبح زنگ شب بزداید
جمال صورت عالم نماید آینه خور
غبار نعل سمند تو باد از همه رویی
سواد چشم جهان را چو روز آمده در خور
فروغ رای منیرت، نگین خاتم دولت
بقای مدت عمر ت،طراز دامن محشر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح دلشاد خاتون نوشته شده و با تصاویری از زیباییهای طبیعت شروع میشود که به جلوههای چهره او تشبیه شدهاند. شاعر به توصیف ویژگیهای دلشاد خاتون میپردازد و او را مظهر نور و زیبایی میداند که بر کشور سایه افکنده است. همچنین به فضایل و بزرگی او اشاره میکند و میگوید که وجود او باعث سعادت و خوشی در زندگی مردم است. شاعر به قدرت و تأثیر دلشاد خاتون بر سرنوشت کشور و مردم اشاره و او را در مقام رهبری و قضاوت بزرگ توصیف میکند. در انتها، شاعر از عشق و ارادت خود به او سخن میگوید و اهمیت وجودش را در زندگیاش بیان میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که بوی نسیمت مشام باغ را خوشبو کرده، کجایی؟ بیا که باغ با شکوفههایی که چون شمعاند روشن شده است.
هوش مصنوعی: هوا از بازتاب گلهای شقایق مانند صفحهای رنگارنگ شده و زمین از نقش باغها مانند کتیبهای نقاشیشده است.
هوش مصنوعی: شکوفه مانند چهرهٔ گلگونِ تو گشادهرو و تازه است و بنفشه مانند زلف تو خطی خوشبو چون عنبر کشیده است.
هوش مصنوعی: دهان غنچه مانند لب لعلگون تو پر از خنده شده و خطِ بنفشه مانند زلف تو سراسر بوی عنبر دارد.
هوش مصنوعی: اگر درخت صنوبر از صمیم دل بندهٔ قامت تو نیست، پس چرا این همه دل شیفتهٔ قامت صنوبر است؟ یعنی صنوبر را به خاطر شباهتش به قد تو دوست دارند.
هوش مصنوعی: اگر گل عبهر (نرگس) درست مانند چشم تو نیست، چرا روزگار چشم از آن برنمیدارد؟
هوش مصنوعی: درخت از رنگارنگی مانند دم طاووس و غنچه مانند سر سبز و سرخ طوطی شده است؛ اکنون باید از گلوی صراحی، شرابی سرخ چون خون کبوتر ریخت.
هوش مصنوعی: بامداد که شراب صبحگاهی نوشیدی، از لالهزار بگذر، زیرا لاله نیز بر چهرهاش داغ (لکهٔ سیاه) شراب صبحگاهی دارد.
هوش مصنوعی: ببین که بر سر راه نسیم بهاری گویی نافههای مشک تاتاری را بر آتش نهادهاند؛ یعنی لالههای سرخ با داغ سیاهشان و بوی خوش بهار مانند مشکِ بر آتش است.
هوش مصنوعی: جانم در آتش است؛ ای برادر، شراب انگوری بیاور که اشتیاق به آن جانم را سوزانده است.
هوش مصنوعی: از آن شراب گلگون بیاور که اگر پرتوش بر این باغ بیفتد، گل زرد به گل سرخ بدل میشود.
هوش مصنوعی: اگر سر نرگس از سرمستی به خواب فرو افتاده و خم شده، شگفت مدان، زیرا چند پیاله شراب در سر دارد (اشاره به جاممانند بودن گل نرگس).
هوش مصنوعی: سر لاله در هوا به باد رفت (گلبرگهایش ریخت)، اما هنوز خیال شراب و ساغر از سرش بیرون نمیرود؛ اشاره به جاممانند بودن لاله.
هوش مصنوعی: غنچه به تنگی زندگی ساخته است، چون زر اندکی (پرچمهای زرد) دارد و صدها خرج و حوالهٔ ظریف بر همان زر است.
هوش مصنوعی: بادام در پوشش شکوفه چهره نمود، چنانکه چشم زیبارویان از گوشهٔ چادر پیداست.
هوش مصنوعی: چیزی نمانده که دهان غنچه به خنده باز شود، همچنان که طوطی با آموختن از بلبل سخندان به سخن درمیآید.
هوش مصنوعی: روزگار زبان بنفشه را از پشت سرش بیرون کشید، گویی چون مانند سوسن به ستایش شاه زبان نگشود؛ اشاره به خمیدگی بنفشه و زبانهای سوسن.
هوش مصنوعی: سرور پادشاهان، دلشاد شاه که گوهری چون جمشید دارد، کسی است که از نظر نژاد و گوهر مانند تاج بر سر همهٔ شاهان قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: شکوه و وقار روسری (مقنعهٔ) او روزی هزار بار گوشهٔ کلاه سنجر را از سر سرفرازی شکسته است؛ یعنی شکوه این بانو از شاهان بزرگ بیشتر است.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که انگشتان بخشندهٔ تو کاروان امید را از بیابان آز به مرز آرزو رهنمایی کرده است؛ یعنی بخشش تو آرزوها را برآورده میکند.
هوش مصنوعی: نیکبختی ازلی در دوستی مقام تو نهفته و بدبختی ابدی در مخالفت با رأی تو پنهان است.
هوش مصنوعی: درخشش نعل اسب تو مانند هلال آغاز ماهِ دولت است و سایهٔ چتر تو مانند مردمک چشم کشور است.
هوش مصنوعی: چشمان حوریان بهشت با خاکِ پای تو سرمه کشیده شده است و مشام روح از بوی خوی لطیف تو خوشبو گشته است.
هوش مصنوعی: سزاوار توست که صبح و شام بیرق و پرچم تو باشند و آسمان و ستارگان خیمه و سپاه تو.
هوش مصنوعی: از پاکدامنی تو، باد شمال هرگز گوشهٔ روبندت را کنار نزده و از عفت تو، حتی خیال هم نتوانسته دامن روسریات را بگیرد؛ یعنی هیچکس، حتی در خیال، به حریم تو دست نیافته است.
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که سایهٔ چتر شاهیات مرکز گردش آسمان است و خط رأی و تدبیر تو خطکشِ فرمان قضا و تقدیر است.
هوش مصنوعی: در روزگار عدل تو، آهوی ناتوان و رمنده مانند چشم مست زیبارویان، شیرشکار و دلیر شده است؛ یعنی ضعیفان در پناه عدل تو از قویان نمیهراسند.
هوش مصنوعی: سخن از باغ و بهشت، افسانهای برگرفته از بزم توست و بلندی گنبد سبز آسمان، نشانهای از بلندی رأی توست.
هوش مصنوعی: اگر روزگار گشایش کارش را از اندیشهٔ تو نگیرد، کلید صبح نیز به قفلی بر پنجرهٔ مشرق بدل میشود و روز نمیدمد.
هوش مصنوعی: در روزگار تو از هیچ سینهای دود آه و شکایتی برنخاسته که دامن تو را بگیرد، جز دودی که از سینهٔ آتشدان و عودسوز برمیخیزد و دامنت را خوشبو میکند.
هوش مصنوعی: از راه و رفتار تو هرگز گردی بر دل کسی ننشسته است، جز گرد راه تو که بر دل ستارگان نشسته و مایهٔ سربلندی آنان است.
هوش مصنوعی: در روزگار تو کسی بر زمانه شبیخون نزده است، جز پیشتاز صبح که سرزمین شب را میگشاید؛ یعنی ناامنی و تاختوتازی نیست.
هوش مصنوعی: زمانه به این سبب بر سر خطیب روسری زنانه انداخته که در روزگار تو با شمشیر بر منبر رفته است؛ یعنی در دوران امنیت تو شمشیر به دست گرفتن بیجاست و مایهٔ ریشخند.
هوش مصنوعی: شبِ سیاه چون سنگ شبَق، به قلم سیاه تو شبیه شد و از این رو از یک شکم هزاران گوهر (ستاره) پدید میآورد؛ چنانکه قلم تو گوهرهای سخن میزاید.
هوش مصنوعی: به راستی طبیعت از سخن شریف تو آموخت که چگونه از نیِ نیشکر، شکر پدید آورد؛ چنانکه از قلم نیِ تو سخن شیرین برمیآید.
هوش مصنوعی: دشمن تو مانند نقش آینه که همیشه در بند آهن است، چون در برابر تو قرار گرفت، وارونه و در بند گرفتار شد.
هوش مصنوعی: من کسی هستم که به یاری مدح تو، با ضربهٔ شمشیر زبانِ سخنپرداز، قلمرو سخن را فتح کردم.
هوش مصنوعی: مانند قطرهای به هوای تو به این سرزمین افتادهام؛ تو دریای بزرگی، این قطره را با لطف خود بپرور تا گوهر شود.
هوش مصنوعی: آب زلال اندیشهام که در هوای ستایش تو صاف و روشن است، روا مدار که با هر گرد و غباری تیره شود.
هوش مصنوعی: تو خورشیدی و من کمتر از ذرهٔ خاکی نیستم که با یک نگاه خورشید نامدار و آشکار شد؛ پس با نگاهی مرا نیز بلندآوازه کن.
هوش مصنوعی: اگر زبان قلم بر صفحهٔ کتاب، جز ستایش تو، از دهان دوات داستان دیگری بازگو کند،
هوش مصنوعی: زبان قلم را میبُرم، آب مرکب را میریزم، لب دوات را میبندم و روی دفتر را سیاه میکنم؛ یعنی جز ستایش تو چیزی نمینویسم.
هوش مصنوعی: تا هنگامی که دم صبح مانند صیقل، زنگار شب را میزداید و آینهٔ خورشید زیبایی چهرهٔ جهان را نشان میدهد،
هوش مصنوعی: گرد نعل اسب تو از هر جهت سرمهای سزاوار برای مردمک چشم جهان باشد و آن را چون روز روشن کند.
هوش مصنوعی: روشنی رأی تابناک تو نگین انگشتر دولت باد و درازی عمرت تا دامن روز رستاخیز برسد و زینت آن باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
به حسن عارض چون ماه و زیب چهرهٔچون خور
ببردی از بر من دل، بخوردی از دل من بر
ز رشک طلعت خوبت بریزد اختر گردون
ز اشک چشمهٔ چشمم بمیرد آتش اختر
به صید عاشق بیدل گشاده زلف تو چنگل
[...]
قد تو قامت طوبی لب تو شربت کوثر
خط تو سر خط خوبی خد تو لاله نوبر
فرید عالم و زیب جهان و زینت کشور
که کشور هنرش شد به نوک خامه مسخر
فروغ بزم هنر باشد آنکه محفل دانش
زنور شمع وجودش مزین است و منور
ملا ذو مفخر ارباب نظم آمده کورا
[...]
زشهر تا مه بیمهر من شده است مسافر
مرا بر آتش غم همچو دود ساخت مجاور
مه دو هفته من ماههاست در سفرستی
زشهر کی قمری جز مهی شده است مسافر
بهفت دفتر و آثار هر ملل که رسیدم
[...]
گدای راهنشین گر کند تصور شاهی
اثاث پادشهانش شود چگونه میسر
نه هرکه را که درافتد به دل خیال خلافت
برند باجش بر در نهند تاجش بر سر
در آن محال که وهم و گمان مجال ندارد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.