ای غبار موکبت چشم فلک را توتیا
خیر مقدم، مرحبا «اهلاً و سهلاً» مرحبا
رایت رایت، به پیروزی چو چتر آفتاب
سایه بر ربع ربیع انداخت از «بیت الشتا»
باز چتر سایه بر نسرین چرخ انداخته
فرخ و میمون شده، فی ظله بال هما
آفتابت در رکاب، و مشتری در کوکبه
آسمان زیر علم، ماه علم خورشید سا
با غبار نعل شبذیر تو میارزد کنون
خاک آذربایجان، مشگ ختن را خون بها
شهر تبریز از قدوم موکب سلطان اویس
چون مقام مکه از پیغمبر آمد با صفا
این بشارت در چمن هر دم که میآرد نسیم
مینهد اشجار سرها بر زمین، شکرانه را
مینهد بر خوان دولتخانه گل صد گونه برگ
میزند بر روی مهر آن رود بلبل صد نوا
ای ز فیض خاطرات آب سخن کوثر ذهاب!
وی ز ابر همتت باغ امل طوبی نما!
سایه لطف خدایی، تا جهان پاینده است
بر جهان پاینده باد این سایه لطف خدا!
ملک لطفت راست آن نعمت که در ایران زمین
عطف ذیل عاطفت میگستراند بر خطا
وصف لطفت در چمن میکرد ابر نوبهار
سوسن و گل را عرق بر چهره افتاد از حیا
در افق مهر از نهیبت روی تابد، ور به کین
بازگردانی افق را نیز ننماید قفا
دور رای استوارت کافتابش نقطهایست
در کشید از استقامت، خط به خط استوا
غنچهای بودی به نسبت بر درخت همتت
گنبد نیلوفری گرداشتی رنگ و نما
رایت عزم شریفت دولتی بیانقلاب
سده قدر رفیعت سدره بیمنتها
در نهاد آب شمشیرت قضای مبرم است
بر سر شوم عدویت خواهد آمد این قضا
در شب هیجا سپاه فتح را تیغت دلیل
در ره تدبیر، پیر عقل را کلکت عصا
آفتاب از عکس شمشیر تو میگیرد فروغ
آسمان از بار احسان تو میگردد دو تا
در جهانداری، دو آیت داری از تیغ و قلم
کاسمان خواند همی آن را صبا، این را مسا
گردی از کهل سپاهت بر فلک رفت، آفتاب
کردش استقبال و گفت: ای روشنایی مرحبا!
ابر اگر آموزد از طبع تو رسم مردمی
در زمین دیگر نرویاند به جز مردم گیا
پیش چترت آن مقدم بر سمات اندر سمو
جبهه و اکلیل را بر ارض میساید، سما
اطلسی بر قد قدرت در ازل میدوختند
وصلهای افتاد از آن اطلس، فلک را شد قبا
صد ره ار با صخره صما کند امرت خطاب
جز «سمعنا و اطعنا» نشنود سمع از صدا
هر کجا تیغت همی گرید، همی خندد اجل
هر کجا کلکت همی نالد، همی نالد سخا
تا شبانگاه امل میگردد ایمن از زوال
گر به چترت میکند چون سایه خورشید التجا
طبع گیتی راست شد در عهد تو ز انسان که باز
نشنود صوت مخالف هیچکس زین چار تا
کاهی از ملکت نیارد برد خصمت، گرچه گشت
از نهیب تیغ مینایین، چو رنگ کهربا
دشمنت بیمار و شمشیرت طبیب حاذق است
بر سرش میآید و میسازدش در دم دوا
هر که رو بر در گهت بنماد کارش شد چو زر
خاک درگاهت مگر دارد خواص کیمیا
هرکه چون دل در درون دارد هوای حضرتت
در یسارست او همه وقتی و دارد صدر جا
هست مستغنی، بحمد الله، ز اعوان درگهت
گر به درگاهت نیاید شوربختی، گو: میا
تیره باد آن روز و سال و مه که دارد بر سپهر
چشمه خورشید چشم روشنایی از سها
خویش را بیگانه میدارد ز مدحت طبع من
زآنکه دریای زاخر نیست جای آشنا
چون ز تقدیر بیانت عاجز آمد طبع من
این غزل سر زد درون دل، در اثنای ثنا
در فراقت گرچه بگذشت آب چشم از سر مرا
بر زبان هرگز نراندم سرگذشت و ماجرا
شمع وارم، روزگار از جان شیرین دور کرد
باز دارد آنگه به دست دشمنم سر رشته را
تا مگر وصل تو یکدم وصله کارم شود
در فراقت پیرهن را ساختم در بر قبا
من به بویت کردهام با باد خو در همرهی
لاجرم بی باد یک دم بر نمیآید مرا
هست دایی بیدوا در جان من از عشق تو
بود و خواهد بود بر جان من این غم دائما
در میان چشم و دل گردی است دور از روی تو
خیز و بنشین در میان هر دو، بشنو ماجرا
خاصه این ساعت که دلها را صفایی حاصل است
از غبار موکب جمشید افریدون لقا
آن جهانگیری، جهانداری، جهان بخشی که هست
تیغ و کلک او جهان را مایه خوف و رجا
دولتت چون آفتاب و نور و کوه و سایهاند
آفتاب از نور و کوه از سایه چون گردد جدا
پادشاها هشت مه نزدیک شد تا کردهاست
دور از آن حضرت، بلای درد پایم مبتلا
درد پای ماست همچون ما، به غایت پایدار
در ثبات و پایداری درد آرد پای ما
نی که پایم پای بر جا تر ز درد آمد که درد
هر زمان میجنبد و پایم نمیجنبد ز جا
شرح این درد مفاصل را مفصل چون کنم؟
کی شود ممکن به شرح این قیام آنگه مرا
ضعف پایم کرد چون نرگس چنان کز عین ضعف
سرنگون بر پای میخیزم به یاری عصا
درد پایم کرد منع از خاک بوس درگهت
خاک بر سر میکنم هر ساعتی از درد پا
اندرین مدت که بود از درد غم صباح من عشا
گفتهام حقا دعایت، در صباح و در مسا
مرکبی از روشنی نگذشت بر من تا که من
همره ایشان نکردم کاروانی از دعا
تا چو باد نوبهاری مژده گل میدهد
لاله میاندازد از شادی کله را بر هوا
هم هوا گردد چو چشم عاشقان گوهر فشان
هم زمین باشد چو صحن آسمان انجم نما
گل گشاید سفره پر برگ بهر عندلیب
صبح خیزان را زند بر سفره گلبانگ صلا
تاج نرگس را بیاراید به زر هر شب، سحاب
آتش گل را بر افروزد به دم هر دم صبا
روضه عمرت که هست آن ملکت باغ بهار
باد چون دارالبقا آسوده از باد فنا
عالم فرسوده از جور سپهر آسوده باد
جاودان در سایه این رایت گیتی گشا
باد ماه روزهات میمون و هر ساعت زنو
ابتدای دولتی کان را نباشد انتها



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در وصف و مدح سلطان اویس و ویژگیهای شایسته او سروده شده است. شاعر به تمجید از عظمت و بزرگواری سلطانی میپردازد که به مانند خورشید درخشان و سایهاش بر سر مردم خیر و برکت میافشاند. او همچنین به زیباییهای شهر تبریز و حال خوب مردم در سایهی سلطنت او اشاره میکند و پیروزی و موفقیتهای او را مایه افتخار میداند. شاعر از درد و رنجهای خود در دوری از سلطان نیز سخن میگوید و این احساس را با عشق و longing خود برای وصال به تصویر میکشد. در نهایت، او از برکت و صفای ایام سلطنت او یاد میکند و برای ادامهی این دوران موفقیت دعا میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که گرد سپاه و همراهانت برای چشم آسمان سرمهٔ روشنیبخش است، آمدنت مبارک باد؛ خوش آمدی و صفا آوردی.
هوش مصنوعی: پرچم تو که مانند سایبان خورشید پیروز است، از قشلاقِ زمستانی بازگشت و بر سرزمین بهاری سایه افکند؛ همانگونه که خورشید از برجهای زمستانی به برج بهاری میرسد.
هوش مصنوعی: بار دیگر چتر شاهی بر ستارهٔ نسرِ آسمان سایه انداخته است و سایهاش مانند سایهٔ بال هما فرخنده و خجسته شده است.
هوش مصنوعی: خورشید در رکاب تو و مشتری در میان همراهانت است؛ آسمان زیر پرچم توست و ماهِ سر عَلَمت به خورشید میساید.
هوش مصنوعی: اکنون خاک آذربایجان به سبب گرد سم اسب تو چنان ارزشمند شده که بهای آن به اندازهٔ خونبهای مشک ختن است، یعنی از مشک گرانبهاتر است.
هوش مصنوعی: شهر تبریز با آمدن موکب سلطان اویس صفا یافت، همانگونه که مکه با حضور پیامبر صفا گرفت؛ با ایهام به کوه صفا.
هوش مصنوعی: هر بار که نسیم این مژدهٔ آمدن شاه را به چمن میآورد، درختان به شکرانه سر بر زمین میگذارند.
هوش مصنوعی: گل بر سفرهٔ دربار شاه صدگونه برگ و نعمت میچیند و بلبل به عشق او صد نغمه بر ساز مینوازد.
هوش مصنوعی: ای کسی که از فیض اندیشهات آب سخن مانند کوثر روان است، و ای کسی که از ابر بلندهمتیات باغ آرزو مانند درخت طوبی سرسبز میشود.
هوش مصنوعی: تو سایهٔ لطف خداوندی؛ تا جهان برقرار است، این سایهٔ لطف خدا بر جهان پایدار بماند.
هوش مصنوعی: سرزمین لطف تو چنان نعمتی دارد که در ایران دامن مهربانیاش را تا خطا هم میگستراند؛ با ایهام به اینکه بر خطاها و گناهان نیز گذشت میکند.
هوش مصنوعی: ابر بهاری در چمن لطف تو را وصف میکرد و سوسن و گل از شرم در برابر آن عرق بر چهره آوردند؛ شبنم بر گلها همان عرق شرم است.
هوش مصنوعی: خورشید در افق از هیبت تو روی برمیگرداند، و اگر از سر خشم او را برگردانی، جرئت نمیکند پشت هم به تو نشان دهد.
هوش مصنوعی: دایرهٔ اندیشهٔ استوار تو که خورشید در آن تنها نقطهای است، با راستی و استواری خود بر خط استوا خط بطلان کشید و از آن استوارتر است.
هوش مصنوعی: اگر گنبد نیلگون آسمان رنگ و رویشی داشت، در برابر درخت همت تو تنها غنچهای کوچک بود.
هوش مصنوعی: پرچم ارادهٔ شریف تو دولتی بیزوال است و آستانهٔ مقام بلندت درخت سدرهای است که پایانی ندارد.
هوش مصنوعی: در جوهر شمشیر تو قضای حتمی الهی نهفته است و این قضا بر سر دشمن شوم تو فرود خواهد آمد.
هوش مصنوعی: در شب جنگ شمشیر تو راهنمای سپاه پیروزی است و در راه تدبیر، قلم تو عصای دست عقلِ پیر است.
هوش مصنوعی: خورشید روشنی خود را از بازتاب شمشیر تو میگیرد و آسمان زیر بار نیکیهای تو خمیده شده است.
هوش مصنوعی: در فرمانروایی دو نشانه داری: شمشیر و قلم؛ آسمان شمشیر درخشانت را صبح و قلمِ سیاهنویست را شام مینامد.
هوش مصنوعی: گردی از سپاه تو به آسمان رسید و خورشید به پیشواز آن رفت و گفت: ای مایهٔ روشنی، خوش آمدی.
هوش مصنوعی: اگر ابر رسم مردمی و بخشندگی را از سرشت تو بیاموزد، دیگر در زمین جز مردمگیا نمیرویاند؛ بازی با واژهٔ «مردم».
هوش مصنوعی: آسمان که در بلندی بر همه برتری دارد، در برابر چتر تو پیشانی و تاج خود را، که منزلهای جبهه و اکلیلاند، بر زمین میساید.
هوش مصنوعی: در روز ازل بر قامت مقام تو جامهای از اطلس میدوختند؛ تکهای از آن افتاد و همان قبای آسمان شد.
هوش مصنوعی: اگر فرمان تو صد بار با سنگ سخت و ناشنوا سخن بگوید، گوش از پژواک آن جز «شنیدیم و فرمان بردیم» نمیشنود.
هوش مصنوعی: هر جا شمشیرت خون میگرید، مرگ شادمان میخندد؛ و هر جا قلمت به صدا درمیآید، بخشش نیز به همراهش آواز سر میدهد و جان میگیرد.
هوش مصنوعی: اگر خورشید مانند سایه به چتر تو پناه ببرد، تا شامگاهِ آرزو از غروب و زوال در امان میماند.
هوش مصنوعی: در روزگار تو سرشت جهان چنان معتدل شده است که دیگر کسی از این چهار عنصر صدای ناسازگار نمیشنود.
هوش مصنوعی: دشمن تو حتی کاهی از سرزمینت را نمیتواند ببرد، هرچند از ترس شمشیر آبیرنگت مانند کهربا زرد شده است؛ کنایه از اینکه کهربا کاه را میرباید ولی او نمیتواند.
هوش مصنوعی: دشمن تو بیمار است و شمشیرت پزشکی ماهر؛ بر سرش فرود میآید و در یک دم درمانش میکند، یعنی کارش را تمام میکند.
هوش مصنوعی: هر کس به درگاه تو روی آورد، کارش مانند زر نیکو و پربها شد؛ گویا خاک درگاه تو خاصیت کیمیا دارد که مس را زر میکند.
هوش مصنوعی: هر کس مانند دل که در درون سینه است، آرزوی حضور تو را در دل داشته باشد، همیشه در توانگری است و جایگاه صدر و بالای مجلس را دارد. «یسار» به معنای توانگری و هم به معنای سمت چپ است که جای دل است.
هوش مصنوعی: خدا را شکر که درگاه تو از یاریکنندگان بینیاز است؛ اگر بدبختی به درگاه تو نیاید، بگو نیاید که زیانی به تو نمیرسد.
هوش مصنوعی: تاریک باد روزگاری که در آن چشمهٔ خورشید از ستارهٔ کمنور سها چشم روشنایی داشته باشد؛ یعنی تو که خورشیدی، نیازی به کوچکان نداری.
هوش مصنوعی: طبع من خود را از مدح تو کنار میکشد، زیرا دریای پرآب و موّاج جای شناگر نیست؛ یعنی بزرگی تو بیش از توان ستایش من است. «آشنا» در اینجا به معنای شناگر و هم آشنا است.
هوش مصنوعی: چون طبع من از وصف و اندازهگیری فضایل تو ناتوان ماند، در میانهٔ ستایش، این غزل از درون دلم جوشید.
هوش مصنوعی: در دوری از تو هرچند اشک چشمم از سرم گذشت و غرق اندوه شدم، هرگز سرگذشت و ماجرای خود را بر زبان نیاوردم.
هوش مصنوعی: روزگار مرا مانند شمع از جان شیرینم دور کرد و آنگاه سررشتهٔ کار مرا به دست دشمنم سپرد؛ همچون شمع که فتیلهاش را دیگری در دست دارد.
هوش مصنوعی: به امید آنکه وصال تو لحظهای وصلهٔ کار پریشانم شود، در فراق تو پیراهنم را چاک دادم و آن را مانند قبا بر تن کردم.
هوش مصنوعی: من به امید بوی تو با باد صبا در همراهی خو گرفتهام؛ ناچار بی باد یک نفس هم برنمیآید و نمیتوانم آسوده باشم.
هوش مصنوعی: از عشق تو دردی بیدرمان در جان من هست که همیشه بوده و همیشه خواهد بود.
هوش مصنوعی: دور از روی تو میان چشم و دلم گفتوگو و کشمکشی است؛ برخیز و میان هر دو بنشین و ماجرایشان را بشنو.
هوش مصنوعی: بهویژه اکنون که دلها از غبار سپاه و موکب پادشاهی جمشیدشأن و فریدونسیما صفا و روشنی یافته است.
هوش مصنوعی: آن پادشاه جهانگیر و جهاندار و بخشندهٔ جهان که شمشیر و قلمش برای جهان مایهٔ ترس و امید است.
هوش مصنوعی: تو و دولتت مانند خورشید و نور و کوه و سایه از هم جداییناپذیرید؛ چگونه خورشید از نور و کوه از سایه جدا شود؟
هوش مصنوعی: ای پادشاه، نزدیک به هشت ماه است که بلای درد پا مرا دور از درگاه تو گرفتار کرده است.
هوش مصنوعی: درد پای من مانند خود من بسیار پایدار و ماندگار است؛ در ثبات و پایداری، این درد پای ما را به میان میآورد و رقیب ما میشود.
هوش مصنوعی: نه، بلکه پای من از درد پابرجاتر است، زیرا درد هر لحظه جابهجا میشود ولی پای من هیچ از جایش تکان نمیخورد.
هوش مصنوعی: شرح این درد مفاصل را چگونه به تفصیل بگویم؟ کی برای من ممکن است که به شرح آن بپردازم و از جا برخیزم؟
هوش مصنوعی: ضعف پا مرا مانند گل نرگس خمیده کرده است، چنان که از شدت ناتوانی با سر فروافتاده و به کمک عصا از جا برمیخیزم.
هوش مصنوعی: درد پا مرا از بوسیدن خاک درگاه تو بازداشت؛ از این رو هر ساعت از درد پا خاک بر سر میکنم.
هوش مصنوعی: در این مدت که از درد و اندوه صبحم چون شب تاریک بود، به حق صبح و شام تو را دعا گفتهام.
هوش مصنوعی: هیچ سوار روشنی از نور صبح بر من نگذشت مگر آنکه کاروانی از دعا را همراهش به سوی تو فرستادم.
هوش مصنوعی: تا زمانی که باد بهاری مژدهٔ آمدن گل میدهد و لاله از شادی کلاهش را به هوا میاندازد.
هوش مصنوعی: و تا زمانی که هوا مانند چشم عاشقان قطرههای باران چون گوهر میافشاند و زمین از گلها مانند آسمان ستارهنما میشود.
هوش مصنوعی: و تا زمانی که گل سفرهٔ پربرگ خود را برای بلبل میگشاید و سحرخیزان را با بانگ بلبل به سر سفره فرامیخواند.
هوش مصنوعی: و تا زمانی که ابر هر شب تاج نرگس را به زر میآراید و باد صبا هر لحظه با دم خود آتش گل را شعلهور میکند.
هوش مصنوعی: باغ عمر تو که ملک و قلمرو تو باغ بهار آن است، مانند بهشت جاودان از باد نابودی در امان باد.
هوش مصنوعی: جهانِ فرسوده از ستم آسمان، جاودانه در سایهٔ این پرچم جهانگشای تو آسوده باد.
هوش مصنوعی: ماه رمضان بر تو خجسته باد و هر لحظه آغاز دولتی تازه برایت باشد که پایانی نداشته باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
عسکری شکر بود تو گو بیا میشکرم
ای نموده ترش روی ار جا بد این شوخی ترا
از که آمختی نهادن شعرهائی شوخ چم
گر برستی شاعران هرگز نبودی آشنا
کشه بر بندی گرفتی در گدائی سرسری
[...]
پادشا بر کامهای دل که باشد؟ پارسا
پارسا شو تا شوی بر هر مرادی پادشا
پارسا شو تا بباشی پادشا بر آرزو
کآرزو هرگز نباشد پادشا بر پارسا
پادشا گشت آرزو بر تو ز بیباکی تو
[...]
تا دل من در هوای نیکوان گشت آشنا
در سرشک دیده ام کرد این دل خونین شنا
تا مرا بیند بلا با کس نبندد دوستی
تا مرا بیند هوی با کس نگردد آشنا
من بدی را نیک تر جویم که مردم را بدی
[...]
شاعران بینوا خوانند شعرِ با نوا
وز نوای شعرشان، افزون نمی گردد نوا
طوطیانه گفت و نتوانند جز آموخته
عندلیبم من که هر ساعت دگر سازم نوا
اندر آن معنی که گوید بِدهَمِ انصاف سخن
[...]
ای جهانداری که هستی پادشاهی را سزا
در جهانداری نباشد چون تو هرگز پادشا
از بشارتهای دولت وز اشارتهای بخت
شاه پیروز اختری و خسرو فرمانروا
پادشاهی یافته است از نام تو عز و شرف
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.