فرید روی زمین زین عابدین که رخت
به چرخ عزو شرف کرده مهری و ماهی
ایا سپهر مکانی که زهره و کیوان
به درگه تو کند این غلامی، آن داهی
ایا رفیع جنابی که شاه قدر ترا
سزد که مهر کند تاجی آسمان گاهی
شمیم لطف ترا متصف چو جان بخشی
سموم قهر ترا خاصیت چو جانکاهی
گرفته وصف جلال تو شرق را تا غرب
رسیده صیت کمالت ز ماه تا ماهی
اوامرت به امور است چرخ را آمر
نواهیت ز معانی است زهره را ناهی
ترا چو اصل فراق است عمر دشمن و دوست
ولیکن این به درازی و آن به کوتاهی
بر سخای تو کز آن حصول می یابد
هر آنچه می طلبی و هر آنچه میخواهی
روایتی بود اکرام معن بی معنی
حکایتی بود اوصاف یحیی افواهی
در این دو روزه مرا نامه ای فرستادی
چو لطف خویش به جانبخشی و به غم کاهی
مرا به ماهی و نارنج یاد کردی و داد
زشفقت توام ارسال این دو آگاهی
همیشه ماهی و نارنج تا که بخشد نفع
زعلت یرقان چهره چون شود کاهی
رخ حبیب تو با دابه رنگ چون نارنج
تن عدوی تو غلطان به خاک چون ماهی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه ستایش و سپاسنامهای خطاب به زینالعابدین است. شاعر نخست مقام و آوازه و بخشندگی او را میستاید و بخشش او را برتر از مَعن و یحیی برمکی میشمارد. سپس از نامه و هدیهٔ ماهی و نارنجی که ممدوح برایش فرستاده سپاس میگزارد و با اشاره به سودِ این دو برای درمان یرقان، دعا میکند که دوست ممدوح چون نارنج خوشرنگ و دشمنش چون ماهی در خاک غلتان باشد.
هوش مصنوعی: ای زینالعابدین، یگانهٔ روی زمین، که چهرهات در آسمانِ عزت و شرف مانند خورشید و ماه میدرخشد.
هوش مصنوعی: ای کسی که جایگاهت چون آسمان بلند است و ستارهٔ زهره در درگاه تو غلامی میکند و کیوان نقش رایزنِ زیرک را دارد.
هوش مصنوعی: ای بزرگوارِ بلندپایه، قدر و مقام تو چنان پادشاهی است که سزاوار است خورشید تاجش و آسمان تختش باشد.
هوش مصنوعی: بوی خوش لطف تو خاصیت جانبخشیدن دارد و باد سوزان خشم تو جان را میکاهد و میکُشد.
هوش مصنوعی: آوازهٔ شکوه تو از مشرق تا مغرب را فرا گرفته و شهرت کمالت از ماهِ آسمان تا ماهیِ زیر زمین رسیده است.
هوش مصنوعی: فرمانهای تو حتی بر آسمان در کارها حکم میراند و نهیهای تو زهره را نیز از کارها باز میدارد؛ یعنی افلاک هم فرمانبر تواند.
هوش مصنوعی: عمر دوست و دشمن تو هر دو با تو پیوند دارد، اما عمر دوستت دراز و عمر دشمنت کوتاه است.
هوش مصنوعی: در برابر بخشندگی تو که با آن هرچه بخواهی و بطلبی به دست میآید،
هوش مصنوعی: داستان بخشش مَعن روایتی بیمعناست و وصفهای بخشندگی یحیی برمکی تنها سخنی دهانبهدهان و بیپایه است.
هوش مصنوعی: در این چند روز نامهای برایم فرستادی که مانند لطف خودت جانبخش و غمزدا بود.
هوش مصنوعی: با فرستادن ماهی و نارنج مرا یاد کردی و این دو هدیه مرا از مهربانی تو آگاه کرد.
هوش مصنوعی: تا وقتی که ماهی و نارنج برای بیماری یرقان که چهره را زرد چون کاه میکند سودمند است،
هوش مصنوعی: دعا میکند که چهرهٔ دوستت همواره شاداب و خوشرنگ چون نارنج باشد و تن دشمنت مانند ماهیِ بیرون از آب در خاک بغلتد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چرا چو روز بهار ای نگار خرگاهی
بر این غریب نه بر یک نهاد و یک راهی
گهی به لطف چو عیسا مرا کنی فلکی
گهی به قهر چو یوسف کنی مرا چاهی
گهی به بوسه امیرم کنی به راهبری
[...]
هلال ماه صیام از سپهر ناگاهی
بتافت آنک، ربی و ربک اللهی
بسان زورق سیمین میان دریائی
بشکل نعلی زرین فتاده در راهی
چنانکه بردم طاوس نیم دایره
[...]
زهی مسخّر حُکمت ز ماه تا ماهی
شه ستاره سپاه و سپهر درگاهی
چو بندگان، مه و خورشید بر درت شب و روز
نشسته اند به هر خدمتی که در خواهی
تویی که از ره تسبیب، قسط روزی خلق
[...]
همای چتر فلک سای ارسلانشاهی
که باد سایه ی چترش ز ماه تا ماهی
کشید رخت بر این آشیان، ز اوج ظفر
شکار کرده هر اقبال را، که میخواهی
گرفته روی ممالک ز تیغش آرایش
[...]
چه خوش بود که به بالینِ خفته ناگاهی
چو چشم باز گشایم مرا رسد ماهی
فقیر را چه سعادت ورایِ آن باشد
که سر به کنجِ خرابش در آورد شاهی
میانِ ظلمتِ شب نورِ طلعتش باشد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.