بوالهوس از خط نظر پوشید زان روی چو ماه
خط به چشم بی سوادان می کند عالم سیاه
گفتم از خط خارخار عشق من کمتر شود
شد خطش دام تماشای دگر بهر نگاه
از غبار خط یکی صد گشت پیچ و تاب زلف
شد علم انگشت زنهاری ز گرد این سپاه
وصف کردم تا به ماه آن چهره را از سادگی
از زمین تا آسمان ممنون من گردید ماه!
بر گواهان لباسی گرچه نبود اعتماد
ماه کنعان را بود بس چاک پیراهن گواه
تن به امداد خسیسان درمده چون ماه مصر
کافکنند از قیمت نازل ترا دیگر به چاه
بر سبکروحان گرانی می کند اندک غمی
لنگر پرواز گردد دیده ها را برگ کاه
هر که بر حرفم نهد انگشت، ریزد خون خویش
کشته گردد مار کجرو چون گذارد پا به راه
دست بی ریزش فقیران را وبال گردن است
ابر بی باران کند دلهای روشن را سیاه
در بلا بودن بود صائب به از بیم بلا
از هوا گیرد خموشی را چراغ صبحگاه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزل با مضمون دمیدن خط بر چهرهٔ معشوق آغاز میشود: هوسبازان از آن رو برمیگردانند، اما برای عاشق، خط دامی تازه و مایهٔ افزونی زیبایی است. سپس شاعر با اشاره به داستان یوسف، از اعتبار نشانهٔ راستین و از زیان یاریخواستن از فرومایگان سخن میگوید. بیتهای پایانی پندهایی پراکندهاند دربارهٔ سنگینی غم بر سبکروحان، فرجام معترضان به سخن شاعر، زیان بخیلی، و اینکه رویارویی با بلا از ترسِ بلا بهتر است.
هوش مصنوعی: هوسباز چون بر آن چهرهٔ ماهمانند خط (موی تازهرسته) دمید، از آن چشم پوشید. خط در چشم بیسوادان دنیا را سیاه میکند؛ یعنی آنان که قدر زیبایی خط را نمیشناسند، چون بیسوادی که از نوشته چیزی جز سیاهی نمیبیند، از آن رو برمیگردانند.
هوش مصنوعی: گمان کردم با دمیدن خط، خلش و بیقراری عشقم کمتر شود، اما خطِ او خود دامی تازه شد که نگاه را به تماشای دیگری گرفتار کرد.
هوش مصنوعی: با غبار خط، پیچ و تاب زلف صدچندان شد و از گرد این سپاهِ خط، پرچم به انگشتی بدل شد که به نشانهٔ امانخواهی بالا رفته است؛ یعنی شکوه خط چنان است که حتی زلف و پرچمها در برابرش زنهار میخواهند.
هوش مصنوعی: از سادهدلی آن چهره را به ماه وصف کردم و تشبیه نمودم؛ ماه که از این همانندی سربلند شد، از زمین تا آسمان سپاسگزار من گشت. یعنی این تشبیه برای ماه افتخار است نه برای آن چهره.
هوش مصنوعی: هرچند به گواهانِ ظاهرساز و ریاکار اعتماد نیست، برای یوسف، پیراهنِ دریده خود گواهی بسنده بود؛ یعنی نشانهٔ راستین از هر گواه دروغین معتبرتر است.
هوش مصنوعی: مانند یوسف تن به یاری فرومایگان مده، زیرا آنان تو را ارزان میفروشند و با بهای ناچیز دوباره به چاه خواری میافکنند.
هوش مصنوعی: اندکی غم بر سبکروحان سنگینی بسیار میکند، همانگونه که برگ کاهی در چشم، پرواز نگاه را چون لنگری از کار میاندازد.
هوش مصنوعی: هر که بر سخن من انگشت اعتراض بگذارد، خون خود را میریزد؛ چنانکه مار کجرو چون پا به راه بگذارد کشته میشود.
هوش مصنوعی: دستی که بخشش ندارد، برای نیازمندان مایهٔ رنج و گرفتاری است؛ همانگونه که ابرِ بیباران امید را میکشد و دلهای روشن را تیره میکند.
هوش مصنوعی: صائب، گرفتار بلا بودن از ترسیدن از بلا بهتر است؛ چراغ صبحگاهی پیش از آنکه بادی بوزد، از هوا (و بیم خاموشی) خاموش میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ماه تیرست ای نموده تیره از روی تو ماه
می درین مه لعل روشن گردد ای مه می بخواه
وقت نعمتهاست لیکن نعمتی چون می مدان
جان بدین گفته که من گفتم گواه آید گواه
دل به می تازه ست تازه جان همی شادست شاد
[...]
صدهزاران سال میمون باد جشن مهرماه
بر شهنشاهی که دارد صدهزاران مهر وماه
بندگانش مهر و ماه اند وز فرخ طلعتش
روز ایشان هست فرختر ز جشن مهر ماه
یک تن است او از عدد وز نصرت و تایید هست
[...]
در سعادت همچنین آسوده بادی سال و ماه
از بزرگان و ز بزرگی مر ترا اقبال و جاه
هست دولت را اساس و هست ملت را پناه
حضرت خوارزمشاه و خدمت خوارزمشاه
خسرو عادل ، علاء دولت ، آن کز عدل اوست
هم خلایق را امان و هم شرایع را پناه
مسند خوارزمشاهی تا مسلم شود بدو
[...]
آنکه روی چرخ را زینت بانجم داد و ماه
داد ملک شرق را زینت بخیل شاه و شاه
شهریار شیردل خوارزمشاه آتسز که هست
در سر شمشیر او پیروزی دین الله
دولتی شاهی که بی کوشش سپهر از بهر او
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.