آنکه روی چرخ را زینت بانجم داد و ماه
داد ملک شرق را زینت بخیل شاه و شاه
شهریار شیردل خوارزمشاه آتسز که هست
در سر شمشیر او پیروزی دین الله
دولتی شاهی که بی کوشش سپهر از بهر او
کرد خالی از خداوند کلاه و تخت و گاه
پیش تخت و ماه او اکنون ز هر جانب رسد
چون کمربندان بخدمت هر خداوند کلاه
شاه مشرق گشته همچون آفتاب مشرقی
تیغ زن پیدا شود هر بامدادان را پگاه
کافتاب از پیش و پس دارد سپاه از اختران
ملک روز از تیغ خود گیرد نه از تیغ سپاه
تیغ تو چون آسمانست آسمان چو تیغ تو
این ز گوهر وان ز کوکب چون کنی نیکو نگاه
آسمان گون تیغت از خون آسمان گردان شود
داشت بتوان آسمانرا از سر تیغت نگاه
آسمان دشمنانت ز آسمانگون تیغ تست
کز بر سرشان برد گردان همیشه سال و ماه
بر تن اعدا ز تیغت گم شود راه گریز
وز فزع جانشان بسوی آسمان جوینده راه
ملک مشرق را هر آنشاهی که او دعوی کند
چون دو بازوی توانای تو یابد دو گواه
ملک خوارزم ایشه مشرق ترا چون مرکبی است
یافته در مرغزار عدل تو آب و گیاه
رایضان بخت تو او را همیدارند رام
از پی عالی رکابت بامداد و شامگاه
همچو دارالملک خوارزم ایشه پیروز بخت
یافت دارالملک تورستان ز اقبال تو جاه
هر دو ملکت را یکی دار ایشه یکتاه دل
کاندرین ملکت کسی را نیست با تو دل دو تاه
خاطب از بالای منبر چون بنام تو رسید
پایه منبر ز رفعت برگذشت از اوج ماه
هرکجا باد مخالف کاه برگی برده بود
از ره عدل تو با صد عذر بازآورد کاه
عدل کن عدل ایشه مشرق که در هر دو سرای
هست نیکو کار عادل را همان عدلش پناه
تا تو در آئینه خاطر نظر داری بعدل
کس مبادا کرده در آئینه عدل تو آه
تا بود دور سپهر آبگون بر گرد و خاک
دشمنانت را در آب دیدگان بادا شناه


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش سلطان اتسز، شاه خوارزم، پرداخته و او را به عنوان نماد قدرت و پیروزی دین معرفی میکند. او ویژگیهای برجستهای چون شجاعت، انصاف و حکمرانی عادلانه را برای سلطان بیان میکند. شاعر به پیروزیهای سلطان در میدان نبرد و تأثیر مثبت او بر سرزمینهای تحت سلطهاش اشاره دارد و بر این نکته تأکید میکند که عدالت و قدرت او سبب آرامش و رونق در کشور شده است. این مدح به نوعی نشاندهنده یگانگی و اقتدار سلطان در برابر دشمنانش و تأثیرات مثبت حاکمیت او بر مردم است.
هوش مصنوعی: آن کسی که آسمان را با ستارگان زینت بخشید و به ماه زیبایی بخشید، به پادشاه مشرق زیبایی هدیه داد.
هوش مصنوعی: شهریار دلیر خوارزمشاه، جنگاوری است که پیروزی دین خدا در زیر شمشیر او نهفته است.
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که حکومتی که بدون تلاش و کوشش به دست آمده است، مانند سلطنتی است که از نعمتها و قدرتهای خداوند خالی است. چنین سلطنتی نه تنها پایدار نخواهد بود، بلکه نمیتواند به خوبی اداره شود و در حقیقت، پیوندی با خداوند ندارد.
هوش مصنوعی: در حضور آن ماه زیبا، از هر طرف افرادی مانند خادمان در حال آمدن هستند تا به او احترام بگذارند و کلاه از سر بردارند.
هوش مصنوعی: پادشاه مشرق مانند خورشید درخشان میباشد که هر صبحگاه به وضوح و روشنی نمایان میشود و قدرت و عظمت او در هر صبح تازه به ارمغان میآورد.
هوش مصنوعی: خورشید از جلو و عقب خود فوجی دارد که از ستارهها تشکیل شده است. روشنایی روز از تیغ خود خورشید میآید و نه از تیغ سپاهیان.
هوش مصنوعی: تیغ تو مانند آسمان است و آسمان نیز مانند تیغ توست. این یکی از گوهرها و آن دیگری از ستارههاست. وقتی به درستی نگاه کنی، تفاوتها معلوم میشود.
هوش مصنوعی: تیغ تو به قدری تیز و برنده است که میتواند آسمان را هم به خون کشاند. اگر بخواهی، میتوانی آسمان را از لبهی تیغت تماشا کنی.
هوش مصنوعی: آسمان دشمنانت مانند تیغی است که به وسیله تو بر سر آنها فرود میآید و همیشه آن را بر سرشان میچرخاند، همانند گردشی که در سال و ماه وجود دارد.
هوش مصنوعی: از ضربههای تیغ تو دشمنان راه فراری نمییابند و از ترس، جانشان به دنبال راهی به سوی آسمان میگردد.
هوش مصنوعی: هر پادشاهی که در مشرق ادعایی کند، زمانی که دو شاهد قوی به مانند دستان تو داشته باشد، میتواند ادعایش را ثابت کند.
هوش مصنوعی: فرمانروا ای خوارزم، مشرق تو مانند مرکبی است که در دشت عدل تو، آب و گیاه را یافته است.
هوش مصنوعی: روز و شب بخت تو را همراهی میکنند و او را در کنارت میآورند، میتوانی از او بهرهمند شوی و در پناه او باشی.
هوش مصنوعی: مانند دارالملک خوارزم، شهری که در آن پیروزی و خوش شانسی حکمفرماست، دارالملک تورستان نیز به واسطه خوشاقبالی تو، مقام و منزلت بالایی کسب کرده است.
هوش مصنوعی: هر دو سرزمین را با قلبی یکتا در دست دار، زیرا در این سرزمین هیچکس دلش با تو یکی نیست.
هوش مصنوعی: زمانی که سخنران بر منبر قرار دارد و به نام تو اشاره میکند، آنقدر از بلندی منبر بالا میرود که حتی اقبال ماه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
هوش مصنوعی: در هر مکانی که باد مخالف، کاه و برگی را از مسیر عدالت تو به سمت خود برده، با صد عذر و دلیل آنها را بازمیگرداند.
هوش مصنوعی: عدالت را رعایت کن، زیرا در هر دو دنیا، کسانی که نیکوکار و عادل هستند، همان عدالتشان به آنها پناه میدهد.
هوش مصنوعی: تا وقتی که در دل خود به یاد تو هستم، هیچ کس حق ندارد در آینه عدل تو، کاری کرده باشد که باعث درد و اندوه من شود.
هوش مصنوعی: تا زمانی که آسمان آبی بر سر ماست، دشمنان تو را در آبهای چشمهای خود خواهند دید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ماه تیرست ای نموده تیره از روی تو ماه
می درین مه لعل روشن گردد ای مه می بخواه
وقت نعمتهاست لیکن نعمتی چون می مدان
جان بدین گفته که من گفتم گواه آید گواه
دل به می تازه ست تازه جان همی شادست شاد
[...]
صدهزاران سال میمون باد جشن مهرماه
بر شهنشاهی که دارد صدهزاران مهر وماه
بندگانش مهر و ماه اند وز فرخ طلعتش
روز ایشان هست فرختر ز جشن مهر ماه
یک تن است او از عدد وز نصرت و تایید هست
[...]
در سعادت همچنین آسوده بادی سال و ماه
از بزرگان و ز بزرگی مر ترا اقبال و جاه
هست دولت را اساس و هست ملت را پناه
حضرت خوارزمشاه و خدمت خوارزمشاه
خسرو عادل ، علاء دولت ، آن کز عدل اوست
هم خلایق را امان و هم شرایع را پناه
مسند خوارزمشاهی تا مسلم شود بدو
[...]
بر امیران سخن مدح وزیر پادشاه
واجب آمد چون ز بستان گل برانگیزد سپاه
تا چو گل معنی برانگیزاند از بستان طبع
آنکه باشد مادح صدر و وزیر و پادشاه
خسرو دستار بندان آنکه دارد خسروی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.